Bài toán kinh tế giữa sản lượng hành khách và tần suất cất hạ cánh: Nghiên cứu điển hình tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất

DOI: http://doi.org/10.64588/jc.16.05.2026

TÁC GIẢ: 

ThS Phạm Việt Dũng^*, PGS. TS  Nguyễn Trọng Hiệp

Trường Đại học Giao thông vận tải

^*Email: dungpv@utc.edu.vn

THÔNG TIN BÀI BÁO:

Chuyên mục: Khoa học công nghệ

Ngày nhận bài: 20/4/2026

Ngày sửa bài: 28/4/2026

Ngày chấp nhận đăng: 09/4/2026

Ngày xuất bản Online: 14/5/2026

Tác giả liên hệ:

Email: dungpv@utc.edu.vn

TÓM TẮT

Sự bùng nổ của vận tải hàng không nội địa tại Việt Nam, đặc biệt sự thống trị của các hãng hàng không chi phí thấp (LCC) với đội tàu bay thân hẹp, đã tạo ra một nghịch lý quy hoạch nghiêm trọng tại Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN): Mục tiêu 50 triệu hành khách/năm theo Quyết định 648/QĐ-TTg đòi hỏi tần suất cất hạ cánh ước tính vượt 325.000 lượt/năm, trong khi công suất bền vững (sustainable capacity) của cấu hình đường cất hạ cánh phụ thuộc hiện tại của SGN được đánh giá không vượt 280.000 - 300.000 lượt/năm.

Bài báo này thiết lập mô hình toán học quy đổi sản lượng hành khách thành tần suất cất hạ cánh theo phương pháp luận của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) Doc 9184 và FAA AC 150/5060-5, thực hiện phân tích độ nhạy đa kịch bản theo cơ cấu đội tàu bay và hệ số lấp đầy, đồng thời so sánh kinh tế giữa hai chiến lược: Tăng tần suất và nâng cấp tải trọng tàu bay (up-gauging) dưới ràng buộc công suất cố định. Kết quả cho thấy up-gauging là giải pháp ưu việt hơn trong ngắn và trung hạn, song đặt ra ràng buộc thứ cấp về công suất sân đỗ. Bài báo đề xuất lộ trình can thiệp hai giai đoạn gắn với việc đưa Cảng Hàng không quốc tế Long Thành vào khai thác.

Từ khóa: Cơ cấu đội tàu bay; công suất đường cất hạ cánh; Up-gauging; Tân Sơn Nhất; điều phối slot.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Horonjeff, R., McKelvey, F. X., Sproule, W. J., & Young, S. B. Planning and Design of Airports (5th ed.). McGraw-Hill Education, 2010.

[2] ICAO. Doc 9184 - Airport Planning Manual, Part 1: Master Planning (4th ed.). International Civil Aviation Organization, 2023.

[3] FAA. Advisory Circular 150/5060-5: Airport Capacity and Delay. U.S. Department of Transportation, 1983.

[4] IATA. World Air Transport Statistics (WATS) 2023 (67th ed.). International Air Transport Association, 2023.

[5] Cục Hàng không Việt Nam (CAAV). Báo cáo thống kê hoạt động vận tải hàng không năm 2023.

[6] IATA. Worldwide Slot Guidelines (WSG) (9th ed.). International Air Transport Association, 2023.

[7] OAG Aviation Worldwide. OAG Traffic Analyser - SGN Market Report 2023. Luton, UK, 2023.

[8] Cục Hàng không Việt Nam (CAAV). Aeronautical Information Publication (AIP) Vietnam - AD 2.SGN, 2024.

[9] ICAO. Annex 14 to the Convention on International Civil Aviation -Aerodromes, Volume I: Aerodrome Design and Operations (8th ed.). International Civil Aviation Organization, 2018.

[10] ICAO. Doc 4444 - Procedures for Air Navigation Services: Air Traffic Management (PANS-ATM) (16th ed.). International Civil Aviation Organization, 2016.

[11] De Neufville, R., & Odoni, A. Airport Systems: Planning, Design, and Management (2nd ed.). McGraw-Hill Education, 2013.

[12] Airports Council International (ACI). World Airport Traffic Report 2023. ACI World.

[13] Heathrow Airport Holdings. Heathrow Annual Report and Financial Statements 2023. London.

[14] Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV). Báo cáo thường niên 2023.

[15] Airports Council International (ACI), 2022. ACI Airport Economics Report 2022. ACI World.

[16] Cook, A., Tanner, G., & Lawes, A. The hidden cost of airline unpunctuality. Journal of Transport Economics and Policy, 46(2), 157 - 173, 2012.

[17] Bộ KHCN, TCVN 10907:2015 - Sân bay dân dụng: Mặt đường sân bay - Yêu cầu thiết kế, 2015.

[18] IATA. Airport Development Reference Manual (ADRM) (11th ed.). International Air Transport Association, 2022

Xem bài báo tại đây