5 sự kiện ấn tượng Nhà ở xã hội 2023! 5 sự kiện ấn tượng Nhà ở xã hội 2023!

5 sự kiện ấn tượng Nhà ở xã hội 2023!

Trong suốt 8 tháng qua, trên chuyên mục “Nhật ký chương trình 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội”, bắt đầu ghi chép diễn biến cuộc đua đường trường kéo dài hơn 7 năm, tức là đến hết năm 2030, của Tạp chí Xây dựng, thường xuyên mỗi tháng có trên dưới 20 sự kiện quan trọng liên quan đến NƠXH được đăng tải. Từ những sự kiện ở cấp vĩ mô, như những quyết định ở cấp Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước… đến sự vào cuộc của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, sự hưởng ứng của các địa phương và hàng chục dự án của các doanh nghiệp khởi công…

Ta thử hãy đánh cụm từ khóa “NƠXH” rất đặc trưng trên Google thì sẽ thấy khoảng 300 nghìn kết quả được hiển thị. Điều đó có nghĩa cụm từ đã được công chúng hóa một cách phổ biến, thật đáng ghi nhận.

Sự quan tâm của Quốc hội đến việc lo nhà ở cho người có thu nhập thấp đều được thể hiện trong hầu hết các phiên họp, kỳ họp của năm 2023.

Kết quả thật ấn tượng. Trong Luật Nhà ở (sửa đổi) được thông qua tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV đã tạo ra một môi trường pháp lý mới, rộng rãi hơn, thông thoáng hơn, nhiều cơ hội phát triển hơn cho NƠXH nhưng cũng chặt chẽ hơn về quản lý.

Chẳng hạn, Luật Nhà ở (sửa đổi) đã quy định rõ UBND cấp tỉnh phải bố trí đủ quỹ đất dành để phát triển NƠXH theo chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh đã được phê duyệt.

Tại các đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III, căn cứ quy định của Chính phủ, UBND cấp tỉnh quyết định việc chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng NƠXH.

Luật cũng quy định, chủ đầu tư được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với toàn bộ diện tích đất của dự án. Ngoài ra, chủ đầu tư không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được miễn và không phải thực hiện thủ tục đề nghị miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Để khuyến khích, chủ đầu tư được hưởng lợi nhuận định mức tối đa 10% tổng chi phí đầu tư xây dựng đối với phần diện tích xây dựng NƠXH, được dành tỷ lệ tối đa 20% tổng diện tích đất ở trong phạm vi dự án đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại.

Chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng NƠXH được hạch toán riêng, không được tính chi phí đầu tư xây dựng phần công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại này vào giá thành NƠXH và được hưởng toàn bộ lợi nhuận đối với phần diện tích công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại này…

Với môi trường pháp lý như vậy, năm 2024 và các năm tiếp theo, hy vọng thị trường NƠXH sẽ có thêm nhiều cơ hội để khởi sắc.

Năm 2023 là năm bận rộn của Thủ tướng Chính phủ đối với lĩnh vực NƠXH.

Theo Nhật ký, chiều 16/6/2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khởi công dự án NƠXH dành cho công nhân tại Khu đô thị mới thị trấn Nếnh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang (giai đoạn 2). Theo Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang Dương Văn Thái, toàn tỉnh có 12 dự án NƠXH đang triển khai. Tỉnh đặt mục tiêu tới năm 2025 giải quyết 80% nhu cầu nhà ở của công nhân trên địa bàn và tới năm 2030 giải quyết 90% nhu cầu này.

Cách đó ít lâu, ngày 14/02/2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã đến thăm và khảo sát dự án Khu nhà ở công nhân trong KCN Đông Mai nằm trên QL18 thuộc thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh có diện tích 160 ha được phát triển bởi Tổng công ty Viglacera. 

Ngày 30/7/2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính và đoàn công tác đã tới thăm, làm việc tại dự án đầu tư xây dựng NƠXH dành cho công nhân tại xã Thụy Hòa và xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Thủ tướng hoan nghênh Bắc Ninh và đề nghị tỉnh tiếp tục đẩy mạnh triển khai các dự án và vận động công nhân tiết kiệm, nỗ lực cùng các cơ quan để giải quyết vấn đề nhà ở, trong điều kiện Bắc Ninh là tỉnh phát triển mạnh về công nghiệp, có đông công nhân cư trú. Ông mong muốn với tinh thần làm mẫu tại Bắc Ninh, sau đó rút kinh nghiệm, nhân rộng ra các địa phương khác…

Với tần suất quan tâm cao của một vị nguyên thủ quốc gia đối với lĩnh vực NƠXH như vậy, tin chắc rằng đây sẽ là động lực tinh thần quan trọng để cuộc đua đường trường này sẽ sôi động trong tương lai.

Chia sẻ về vấn đề phát triển nhà ở, NƠXH tại Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng Điều phối vùng Đông Nam Bộ diễn ra ngày 18/7/2023 tại TP.HCM, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, nhu cầu nhà ở, trong đó có NƠXH tại vùng Đông Nam Bộ hiện lớn nhất cả nước. Do đó, cần đưa các chỉ tiêu về phát triển nhà ở, nhất là có chỉ tiêu bắt buộc về phát triển NƠXH vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hằng năm của các tỉnh trong Vùng.

Tại đây, Bộ trưởng đã nêu ra Bài học “5 Cần 1 Phải” như sau:

1. Cần đưa các chỉ tiêu về phát triển nhà ở, nhất là có chỉ tiêu bắt buộc về phát triển NƠXH vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hằng năm của các tỉnh trong Vùng.

2. Cần hình thành các đô thị gắn với phát triển các KCN tải các tỉnh xung quanh TP.HCM nhằm chia sẻ, giảm áp lực gia tăng dân số tại khu vực đô thị trung tâm thành phố đầu tàu về kinh tế của cả nước.

3. Cần rà soát, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan giải quyết các sự án còn gặp vướng mắc về pháp lý trong giai đoạn vừa qua.

4. Cần lưu ý tới công tác quy hoạch, bố trí các dự án NƠXH, nhà ở cho công nhân độc lập tại các vị trí phù hợp, thuận tiện, có quy mô lớn, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

5. Cần xây dựng các cơ chế, giải pháp cụ thể, rút ngắn thủ tục hành chính về lập, phê duyệt dự án, giao đất, cho thuê đất, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư xây dựng NƠXH.

6. Phải triển khai lập, phê duyệt kế hoạch cho việc đầu tư các dự án NƠXH theo từng năm và theo từng giai đoạn, đảm bảo nhu cầu của địa phương.

Ngày 21/12/2023, Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) tổ chức khởi công xây dựng Dự án NƠXH CT-05 và CT-06, tại Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, huyện Mê Linh, TP Hà Nội, gồm 4 đơn nguyên nhà cao 6 tầng, được xây dựng trên 2 lô đất với tổng diện tích 15.405 m2, cung cấp 280 căn hộ với tổng diện tích sàn 28.186 m2

Tổng công ty HUD là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Bộ Xây dựng, có chức năng chủ yếu là đầu tư phát triển các dự án đô thị và nhà ở. Trải qua quá trình gần 35 năm xây dựng và phát triển, HUD đã và đang triển khai hơn 25 khu đô thị mới, cung cấp hơn 8 triệu m2 sàn nhà ở các loại trải dài khắp ba miền đất nước, có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực phát triển nhà ở và đô thị. 

Hiện tại, HUD đã và đang triển khai 12 dự án NƠXH với tổng diện tích sàn gần 444.000 m2, tương đương gần 5.092 căn hộ. Trong đó, HUD đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng 9 dự án với tổng diện tích sàn 262.600 m2, tương đương với 3.215 căn hộ trên cả nước. 

Theo số liệu báo cáo từ Sở Xây dựng TP.HCM, từ năm 2021 đến hết quý II/2023, TP.HCM mới chỉ có 2 dự án NƠXH với quy mô 623 căn hộ được đưa vào sử dụng. Bên cạnh đó, có 7 dự án NƠXH, nhà lưu trú cho công nhân đang thi công và 82 dự án đang được thống kê theo dõi trong kế hoạch phát triển.

Nhiều nguyên nhân được phân tích, do bất cập trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khiến tiến độ triển khai chậm; do các dự án quy mô trên 10 ha, tuy đã xác định quỹ đất 20% xây dựng NƠXH, nhưng chủ đầu tư dự án còn chậm triển khai; do các bước thủ tục đầu tư dự án NƠXH còn phức tạp; một số đồ án quy hoạch xây dựng đô thị chưa bố trí quỹ đất cho loại hình nhà ở này...

Chính vì thế, Sở Xây dựng đã đề xuất một trong những biện pháp khắc phục là cho phép thành lập doanh nghiệp chuyên biệt trực thuộc thành phố để đầu tư, phát triển, quản lý NƠXH trên địa bàn. Nghiên cứu xây dựng đề án hình thành quỹ tiết kiệm nhà ở để tạo suất vốn đầu tư xây dựng NƠXH từ chính đối tượng có nhu cầu.

Thiết nghĩ, đây là một đề xuất rất đáng lưu tâm suy nghĩ, bởi lẽ lâu nay, cơ chế, chính sách ưu đãi về phát triển NƠXH ban ra khá nhiều nhưng khi có sự trì trệ và cần quy trách nhiệm, nhìn quanh đi quẩn lại thì không biết nên “gõ” vào đầu ai. Vì thế, việc có một đầu mối thuộc chính quyền địa phương gánh trọng trách thực thi nhiệm vụ này là cần thiết.

Tuy nhiên, bên cạnh đó là ám ảnh bởi những vụ án lớn liên quan đến ngân sách, liên quan đến đất đai, liên quan đến sở hữu công… Liệu đầu mối này có đủ bản lĩnh để giữ mình trong sạch không là điều rất cần phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Nguyễn Minh Vân
Nguyễn Thạc Cường