Ngày 26/02, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 189/2025/QH15 (đã được Quốc hội thông qua ngày 19/02/2025) về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Triển khai Dự án song song với điều chỉnh chủ trương đầu tư
Việc đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận gồm: Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần.
Dự án được áp dụng 14 cơ chế, chính sách đặc biệt trong quá trình thực hiện, liên quan đến: Triển khai Dự án; lựa chọn nhà đầu tư; trình tự thực hiện; áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy phạm và hướng dẫn kỹ thuật; định mức, đơn giá; phương án tài chính và thu xếp vốn; thủ tục chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng đất; cơ chế đặc biệt cho UBND tỉnh Ninh Thuận; phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực; sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong nước; điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án.
Trong đó, Dự án được triển khai đồng thời việc đàm phán với đối tác xây dựng, cấp tín dụng cho thực hiện Dự án, song song với quá trình điều chỉnh chủ trương đầu tư và phê duyệt dự án đầu tư. Thủ tướng Chính phủ giao chủ đầu tư thực hiện các dự án.
Đáng chú ý, Dự án được áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn đối với gói thầu chìa khóa trao tay xây dựng nhà máy chính. Phạm vi công việc của hợp đồng chìa khóa trao tay bao gồm các công việc theo quy định của pháp luật về xây dựng và các công việc lập hồ sơ phê duyệt địa điểm, mua bảo hiểm cho toàn bộ phạm vi thực hiện của hợp đồng, cung cấp nhiên liệu hạt nhân, vận hành, bảo dưỡng nhà máy trong thời gian 05 năm kể từ ngày dự án nghiệm thu đưa vào sử dụng.
Áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn đối với các gói thầu tư vấn quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và thực hiện dự án, thẩm định công nghệ, an toàn, an ninh, kiểm tra pháp quy hạt nhân trong các giai đoạn đầu tư xây dựng Dự án. Trình tự, thủ tục chỉ định thầu theo quy trình rút gọn được thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy phạm và hướng dẫn kỹ thuật do đối tác thực hiện đề xuất áp dụng cho Dự án và phải bảo đảm nội dung áp dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Thủ tướng Chính phủ quyết định việc cho phép áp dụng các định mức, đơn giá trên cơ sở đàm phán với đối tác thực hiện Dự án.
Đàm phán với Chính phủ các đối tác thực hiện để thu xếp vốn cho Dự án theo nhu cầu vốn của Dự án và theo cam kết của nhà tài trợ nước ngoài. Được phép áp dụng quy định của nhà tài trợ nước ngoài trong trường hợp pháp luật Việt Nam chưa có quy định hoặc đã có quy định nhưng khác với quy định của nhà tài trợ nước ngoài.
Không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác.
Những cơ chế đặc biệt cho tỉnh Ninh Thuận
Hằng năm, NSTW bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh Ninh Thuận 70% số tăng thu từ triển khai Dự án nhưng không vượt quá tổng số tăng thu NSTW trên địa bàn so với thực hiện thu năm trước và NSTW không hụt thu.
Tỉnh Ninh Thuận được vay lại vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài với tổng mức dư nợ vay không vượt quá 90% số thu ngân sách tỉnh được hưởng theo phân cấp. Phân bổ thêm 40% số chi tính theo định mức dân số khi xây dựng định mức chi thường xuyên NSNN.
Người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền tỉnh Ninh Thuận được quyết định áp dụng chỉ định thầu đối với các gói thầu tư vấn, phi tư vấn, mua sắm, xây lắp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện Dự án.
UBND tỉnh Ninh Thuận được cấp Giấy phép khai thác khoáng sản làm VLXD thông thường mà không phải đấu giá quyền khai thác khoáng sản.
Cho phép nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon là nguồn thu ngân sách tỉnh được hưởng 100%. Được áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất ở mức cao nhất. Được áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đối với người đang sử dụng đất chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Được phép triển khai đồng thời công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư song song với việc điều chỉnh dự án đầu tư dự án di dân, tái định cư của Dự án.
Không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia và thời gian dự trữ khoáng sản quốc gia trong trường hợp diện tích thực hiện Dự án chồng lấn lên khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia, khu vực quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản. Trường hợp phát sinh chồng lấn quy hoạch thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, việc triển khai Dự án được thực hiện theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.
Đáng chú ý, tổng thầu, nhà thầu ưu tiên sử dụng các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong nước có thể sản xuất, cung cấp đáp ứng yêu cầu của gói thầu; đối với gói thầu được tổ chức đấu thầu quốc tế, hồ sơ mời thầu phải có yêu cầu tổng thầu, nhà thầu nước ngoài về việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực cho đối tác Việt Nam để làm chủ công tác quản lý, vận hành; từng bước làm chủ công nghệ.
Trong thời gian Quốc hội không họp, Quốc hội ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án, trừ trường hợp điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư…
Tại phiên thảo luận ở hội trường sáng 17/2, Kỳ họp bất thường thứ 9, Quốc hội khóa XV, đa số các đại biểu Quốc hội tán thành việc Quốc hội ban hành cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng các nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận, sau hơn 15 năm kể từ khi có Nghị quyết số 41/2009/QH12 ngày 25/11/2009, Quốc hội khóa XII về đầu tư 2 nhà máy điện hạt nhân này. Đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Nông cho biết, nhiều quốc gia đang điều chỉnh chính sách, có nhiều động thái mới liên quan đến điện hạt nhân, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải carbon. Một số quốc gia đang mở rộng chương trình năng lượng hạt nhân, tập trung vào xây dựng và nâng cấp các lò phản ứng hạt nhân để tăng công suất. Đặc biệt, nhiều quốc gia đang xem xét để triển khai năng lượng hạt nhân như một nguồn năng lượng mới. Với nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, tăng nhanh của Việt Nam, việc phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam là một yêu cầu tất yếu, khách quan và hợp quy luật. Việc Quốc hội ban hành cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận là đúng đắn, phù hợp với thực tiễn, với yêu cầu của thời đại, là chính sách đột phá để phát triển điện hạt nhân. Đây cũng là điều kiện phát triển nguồn điện ổn định, đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng cao cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đảm bảo quốc phòng, an ninh và an ninh năng lượng quốc gia.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được áp dụng 14 cơ chế đặc biệt, trong đó được áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn đối với gói thầu chìa khóa trao tay xây dựng nhà máy chính… 

