Từ ngày 09/10/2026, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về động cơ xe máy điện (QCVN 30:2026/BXD) sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định cũ. Với việc chuẩn hóa chỉ số kỹ thuật và cắt giảm đáng kể số lượng mẫu thử nghiệm, quy định này được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh. Động cơ phải rõ số hiệu, kiểu loại
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BXD về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về động cơ sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện (số hiệu QCVN 30: 2026/BXD), có hiệu lực thi hành từ ngày 09/10/2026. Theo đó, QCVN 30: 2026/BXD thay thế Quy chuẩn QCVN 90:2024/BGTVT (được ban hành kèm Thông tư số 48/2024/TT-BGTVT của Bộ GTVT, nay là Bộ Xây dựng).
Quy chuẩn nhằm quy định về yêu cầu kỹ thuật của động cơ mới sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện (gọi tắt là động cơ điện, xe máy điện) trong sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Đối tượng áp dụng là cơ sở sản xuất, lắp ráp trong nước; tổ chức, cá nhân nhập khẩu động cơ điện; tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý, kiểm tra, thử nghiệm, chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với động cơ điện.
Động cơ dùng cho xe máy điện được định nghĩa tại QCVN 30: 2026/BXD là máy điện có chức năng biến đổi điện năng thành cơ năng để xe chuyển động. Bộ phận tối thiểu của động cơ điện gồm phần tĩnh (stato) và phần quay (rotor). Nội dung quan trọng của quy chuẩn là quy định về kỹ thuật đối với động cơ xe máy điện, với yêu cầu chung và các yêu cầu cụ thể để đảm bảo an toàn kỹ thuật. Trong đó, động cơ phải đáp ứng yêu cầu chung, gồm:
- Kết cấu và thông số kỹ thuật của động cơ điện phải phù hợp với đăng ký của cơ sở sản xuất và quy chuẩn; Bề mặt động cơ điện không được gỉ, không có vết rạn nứt, lớp sơn không được bong tróc, các bộ phận cố định phải được lắp đặt chắc chắn.
- Trên động cơ điện phải thể hiện điện áp danh định và công suất danh định tại các vị trí có thể quan sát được sau khi động cơ điện đã được lắp hoàn chỉnh. Điện áp danh định và công suất danh định phải rõ ràng, dễ đọc, không thể xóa được trên bề mặt động cơ điện.
- Động cơ điện phải có số động cơ. Số động cơ phải rõ ràng và không được đục sửa, không được tẩy xóa. Số động cơ được đóng chìm hoặc khắc chìm hoặc dập nổi tại vị trí có thể quan sát được sau khi động cơ điện đã được lắp hoàn chỉnh. Trên bộ điều khiển điện của động phải có nhãn hiệu, số loại/ mã kiểu loại, điện áp sử dụng.
Về yêu cầu kỹ thuật cụ thể, QCVN 30: 2026/BXD đưa ra một số yêu cầu cụ thể mà động cơ điện phải có các chỉ số, kết quả đạt khi thực hiện thử nghiệm theo phương pháp được quy định tại quy chuẩn gồm:
- Công suất động cơ: Công suất lớn nhất, công suất danh định và tốc độ quay danh định của động cơ điện sai khác không quá ± 5% so với giá trị tương ứng đăng ký.
- Hiệu suất động cơ: Không nhỏ hơn 75% tại giá trị mô men xoắn danh định, và không được nhỏ hơn 70% tại giá trị mô men xoắn bằng 50% và 160% giá trị mô men xoắn danh định.
- Khả năng chịu quá tải: Không có biến dạng cơ học có thể nhìn thấy được và phải hoạt động bình thường.
- Cách điện: Động cơ điện phải hoạt động bình thường; điện trở cách điện giữa cuộn dây và vỏ động cơ điện không được nhỏ hơn 100 MΩ.
- Độ tăng nhiệt: Độ tăng nhiệt của cuộn dây (Δt) không lớn hơn 65 ºC và của vỏ động cơ điện không được lớn hơn 60 ºC.
-Khả năng bảo vệ của vỏ động cơ điện: Động cơ điện phải chống lại được sự xâm nhập của sợi dây vào bên trong động cơ điện (so với quy chuẩn trước, nội dung này không còn yêu cầu: Chống lại tác động của tia nước và sự xâm nhập của vật rắn từ bên ngoài có đường kính lớn hơn 1 mm).
- Tính năng bảo vệ của bộ điều khiển điện: Bộ điều khiển điện phải có tính năng bảo vệ khi sụt áp, quá dòng. Giá trị điện áp bảo vệ khi sụt áp và giá trị dòng điện bảo vệ khi quá dòng phải phù hợp với đăng ký của cơ sở sản xuất.
Thuận lợi hơn cho sản xuất
Cùng với cập nhật, bổ sung một số yêu cầu kỹ thuật đối với động cơ xe máy điện, QCVN 30: 2026/BXD sửa đổi, bổ sung nội dung về quản lý theo hướng gọn, nhẹ để đơn giản hơn cho hoạt động sản xuất. Đặc biệt là yêu cầu về số lượng mẫu động cơ của lô hàng dùng để thử nghiệm, chứng nhận đạt chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Theo đó, tại nội dung về quản lý, quy chuẩn quy định động cơ xe máy điện nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp phải được kiểm tra, thử nghiệm, chứng nhận về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Đơn vị sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu khi đăng ký thử nghiệm động cơ phải cung cấp cho cơ sở thử nghiệm các tài liệu kỹ thuật và mẫu thử được nêu tại quy chuẩn.
Đáng chú ý, so với quy chuẩn trước, QCVN 30: 2026/BXD giảm yêu cầu về số lượng mẫu động cơ dùng để thử nghiệm. Cụ thể, chỉ yêu cầu 02 mẫu thử đối với mỗi kiểu loại động cơ điện sản xuất, lắp ráp, trong từng lô hàng nhập khẩu. Trong khi đó, quy chuẩn hiện hành yêu cầu 02 mẫu thử đối với động cơ sản xuất, lắp ráp trong nước; 02-06 mẫu thử đối với lô hàng động cơ nhập khẩu, căn cứ với số lượng đến 100, đến 500 và hơn 500 động cơ trong một lô hàng; cũng như quy định phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên, điển hình.
Trong tổ chức thực hiện quy chuẩn mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, giám sát, hướng dẫn các chủ thể liên quan thực hiện QCVN 30: 2026/BXD. Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu được viện dẫn trong quy chuẩn được sửa đổi, bổ sung, thay thế thì thực hiện theo các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu được sửa đổi, bổ sung, thay thế.
Đặc biệt, Thông tư số 12/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng về ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về động cơ sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện (QCV 30: 2026/BXD) quy định:
Các kiểu loại động cơ xe máy điện, ắc quy xe máy điện đã được tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra, hồ sơ đăng ký thử nghiệm, hồ sơ đăng ký chứng nhận trước ngày 09/10/2026 được tiếp tục kiểm tra, thử nghiệm, chứng nhận theo các quy định tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ. Cùng đó, báo cáo kết quả thử nghiệm động cơ xe máy điện, ắc quy xe máy điện được cấp trước thời điểm trên được sử dụng để chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
