Australia vừa khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép mạ kẽm nhập khẩu từ Việt Nam và Hàn Quốc, qua đó tiếp tục gia tăng áp lực phòng vệ thương mại đối với ngành thép và lĩnh vực vật liệu xây dựng xuất khẩu của Việt Nam. 
Gia tăng áp lực phòng vệ thương mại với ngành thép
Ngày 30/4/2026, Ủy ban Chống bán phá giá thuộc Bộ Công nghiệp, Khoa học và Tài nguyên Australia đã chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá (CBPG) đối với sản phẩm thép mạ kẽm nhập khẩu từ Việt Nam và Hàn Quốc. Vụ việc tiếp tục cho thấy xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với ngành thép toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt.
Theo thông báo từ phía Australia, hai doanh nghiệp Việt Nam bị điều tra gồm Tập đoàn Hoa Sen và Công ty Cổ phần Thép Nam Kim. Cuộc điều tra được tiến hành trên cơ sở đơn kiện của BlueScope Steel, với cáo buộc các doanh nghiệp Việt Nam và Hàn Quốc bán sản phẩm thép mạ kẽm vào thị trường Australia với mức giá thấp hơn giá trị thông thường, gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất nội địa của nước này.
Mặt hàng bị điều tra là thép mạ kẽm (zinc coated/galvanised steel), thuộc các mã HS: 7210.49.00, 7212.30.00, 7225.92.00 và 7226.99.00. Thời kỳ điều tra (POI) được xác định từ ngày 01/01/2025 đến 31/12/2025.
Đáng chú ý, theo báo cáo ban đầu của cơ quan điều tra Australia, biên độ bán phá giá ước tính đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam lên tới 56,21% - mức khá cao và có thể ảnh hưởng đáng kể đến năng lực cạnh tranh của thép mạ Việt Nam tại thị trường này nếu bị áp thuế chính thức.
Ủy ban Chống bán phá giá Australia cho biết sẽ hoàn tất điều tra và báo cáo kết quả lên Bộ trưởng Công nghiệp và Đổi mới sáng tạo cùng Bộ trưởng Khoa học Australia vào ngày 02/10/2026. Đồng thời, cơ quan này đã phát hành bản câu hỏi điều tra dành cho các nhà xuất khẩu và nhập khẩu liên quan, với thời hạn để doanh nghiệp Việt Nam nộp bản trả lời là ngày 08/6/2026.
Vụ việc tại Australia diễn ra trong bối cảnh các sản phẩm thép Việt Nam liên tục đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Canada, Mexico, Ấn Độ và châu Âu. Đây là xu hướng đã được giới chuyên gia và cơ quan quản lý cảnh báo trong thời gian gần đây, khi năng lực sản xuất thép toàn cầu dư thừa, trong khi nhiều quốc gia gia tăng các biện pháp bảo hộ sản xuất nội địa.
Đối với ngành vật liệu xây dựng, đặc biệt là nhóm thép dẹt, thép mạ và tôn mạ, xuất khẩu hiện vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì công suất sản xuất và cân đối đầu ra cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc các thị trường nhập khẩu liên tục mở rộng điều tra CBPG, chống trợ cấp và tự vệ đang tạo áp lực lớn lên hoạt động xuất khẩu.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia trong ngành, thép mạ Việt Nam thời gian qua duy trì lợi thế cạnh tranh nhờ năng lực sản xuất lớn, chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế. Tuy nhiên, cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt cũng khiến nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại tiếp tục gia tăng.
Doanh nghiệp cần chủ động ứng phó
Trước diễn biến mới, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu liên quan cần hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra Australia trong suốt quá trình xử lý vụ việc.
Theo cơ quan này, việc không hợp tác hoặc hợp tác không đầy đủ có thể khiến phía điều tra sử dụng các dữ liệu sẵn có theo hướng bất lợi, từ đó áp dụng mức thuế CBPG rất cao đối với doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ hướng dẫn và hoàn thiện hồ sơ trả lời theo đúng định dạng, thời hạn quy định; đồng thời chủ động xây dựng chiến lược kháng kiện phù hợp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình.
Các chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục gia tăng, doanh nghiệp thép Việt Nam cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chi phí và tăng tỷ trọng các dòng sản phẩm chất lượng cao, thân thiện với môi trường nhằm giảm thiểu rủi ro thương mại trong dài hạn.
Ngoài ra, việc thích ứng với các tiêu chuẩn xanh, cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới (CBAM) và yêu cầu phát triển bền vững tại các thị trường lớn sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định đối với năng lực cạnh tranh của ngành thép và vật liệu xây dựng Việt Nam trong giai đoạn tới.
