Bắc Ninh phát triển theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm

Hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đã ký Quyết định số 1389/QĐ-TTg ngày 23/7/2026 phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Theo Quyết định, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh với 99 đơn vị hành chính cấp xã. Phía Bắc giáp tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Lạng Sơn; phía Nam giáp tỉnh Hưng Yên, TP Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh; phía Đông giáp tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Lạng Sơn; phía Tây giáp TP Hà Nội và tỉnh Thái Nguyên.

Mục tiêu của Quy hoạch là cụ thể hóa định hướng phát triển Bắc Ninh trở thành đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương; tổ chức đồng bộ không gian đô thị - nông thôn, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và giao thông đa phương thức.

Bắc Ninh được định hướng trở thành hình mẫu đô thị xanh, thông minh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc, có năng lực cạnh tranh cao trong nước và khu vực. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực chủ yếu của quá trình phát triển.

Quy hoạch đồng thời đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hướng tới phát thải ròng bằng “0”; phát huy vai trò trung tâm công nghiệp điện tử, trong đó trọng tâm là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đến năm 2030, Bắc Ninh phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I và trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030; trở thành cực tăng trưởng kinh tế của miền Bắc và cả nước, trung tâm công nghiệp điện tử, bán dẫn, vi mạch và trí tuệ nhân tạo hàng đầu cả nước và khu vực.

Cùng với đó, tỉnh sẽ hoàn thiện kết nối giữa các trung tâm đô thị lớn với hệ thống dịch vụ logistics đa phương thức; hình thành mô hình thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh và mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Đến năm 2040, Bắc Ninh hướng tới xây dựng nền kinh tế cân bằng giữa công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ, hình thành hệ thống logistics liên hoàn hàng đầu khu vực; khẳng định vị thế cực tăng trưởng quốc gia với hệ thống đô thị có hạ tầng đồng bộ, thông minh, hiện đại, xanh và bền vững.

Đến năm 2050, Bắc Ninh trở thành thành phố đáng sống, đạt đẳng cấp khu vực châu Á; là hình mẫu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Phát triển kinh tế thịnh vượng gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, xây dựng môi trường xã hội văn minh, hiện đại và lan tỏa giá trị di sản văn hóa Bắc Ninh - Kinh Bắc.

Tầm nhìn đến năm 2075, Bắc Ninh trở thành đô thị lớn, thịnh vượng, phát triển bền vững, có khả năng dung nạp trên 10 triệu dân; có cấu trúc không gian hợp lý cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn.

Tổ chức 3 phân vùng, 4 hành lang và 6 cụm động lực

Theo Quy hoạch, Bắc Ninh phát triển theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, dựa trên đặc điểm của các không gian tự nhiên và hệ thống hạ tầng chiến lược. Cấu trúc phát triển được tổ chức thành 3 phân vùng, 4 hành lang và 6 cụm trung tâm động lực.

Vùng phát triển công nghiệp - đô thị trung tâm gồm các khu vực Từ Sơn, Tiên Du, Kinh Bắc, Yên Phong, Quế Võ, Bắc Giang, Hiệp Hòa và các không gian liên kết. Đây là vùng động lực chủ yếu về giáo dục - đào tạo, văn hóa, công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn và dịch vụ cấp vùng.

Vùng phát triển thương mại, dịch vụ và logistics phía Nam gồm khu vực Nam sông Đuống, hạt nhân là Gia Thuận, gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Khu vực này được định hướng phát triển đô thị hàng không, thương mại quốc tế và logistics hàng không.

Vùng phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp phía Đông gồm Lục Ngạn, Sơn Động, Tây Yên Tử và các không gian liên kết, tập trung phát triển nông nghiệp hàng hóa, lâm nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch tín ngưỡng và bảo tồn thiên nhiên.

4 hành lang phát triển chủ đạo được tổ chức gắn với các trục giao thông chiến lược và hệ thống đường vành đai vùng Thủ đô Hà Nội.

Hành lang Bắc - Nam kết nối Lạng Sơn - Lạng Giang - Bắc Giang - Bắc Ninh - Từ Sơn - Hà Nội thông qua cao tốc CT.01, quốc lộ 1, các tuyến đường tỉnh và hành lang đường sắt liên vận.

Hành lang Đông - Tây phía Nam sông Cầu và Bắc sông Đuống kết nối Sóc Sơn - Yên Phong - Tiên Du - Kinh Bắc - Quế Võ - Chí Linh thông qua quốc lộ 18 và đường Vành đai 4.

Hành lang Đông - Tây phía Nam sông Đuống kết nối Đông Anh - Gia Thuận - Hải Dương - Hạ Long thông qua tuyến đường nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình kéo dài và tuyến đường sắt tốc độ cao.

Vành đai công nghiệp - đô thị liên kết vùng Thủ đô Hà Nội được hình thành theo các tuyến Vành đai 4, Vành đai 4,5, Vành đai 5 và hệ thống quốc lộ, đường tỉnh, ưu tiên bố trí các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ cấp vùng.

6 cụm trung tâm động lực gồm: Kinh Bắc - Bắc Giang - Quế Võ; Yên Phong - Hiệp Hòa; đô thị hạt nhân Gia Thuận; Từ Sơn - Tiên Du; Lạng Giang - Lục Nam; Lục Ngạn - Sơn Động.

Phát triển công nghiệp công nghệ cao và logistics đa phương thức

Đối với lĩnh vực công nghiệp, Bắc Ninh dự kiến phát triển hệ thống khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 25.000ha. Cơ cấu ngành sẽ chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, công nghiệp hàng không và nghiên cứu - phát triển.

Các khu công nghiệp hiện hữu từng bước được chuyển đổi theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ thế hệ mới.

Hệ thống cụm công nghiệp có tổng diện tích khoảng 6.000 - 6.500ha, được định hướng chuyển đổi sang mô hình cụm công nghiệp xanh, có hệ thống xử lý nước thải tập trung và quan trắc tự động; ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác và chế biến sâu nông sản tại khu vực phía Đông.

Trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, Bắc Ninh phát triển đồng thời thương mại truyền thống và thương mại điện tử; xây dựng các trung tâm thương mại, siêu thị, chợ đầu mối nông sản tại các đô thị hạt nhân, trong đó hình thành chợ đầu mối cấp vùng tại phường Tiền Phong.

Logistics được phát triển theo hướng đa phương thức và thông minh với 3 cực chính gồm Quế Võ gắn với đường thủy nội địa và cảng cạn; Gia Bình gắn với logistics hàng không; Kép gắn với đường sắt liên vận quốc tế. Mạng lưới cảng cạn ICD vệ tinh sẽ được bố trí để gom hàng từ các vùng công nghiệp.

Quy hoạch cũng định hướng nghiên cứu phát triển khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; phát triển thương mại, cảng cạn và logistics gắn với tuyến đường sắt liên vận quốc tế Kép - Đồng Đăng.

Ngoài ra, Bắc Ninh được định hướng trở thành điểm đến du lịch văn hóa - lịch sử hàng đầu miền Bắc, lấy công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo làm động lực đột phá; đồng thời đa dạng hóa các sản phẩm du lịch sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp, hội nghị, hội thảo, triển lãm và sự kiện.

Các không gian du lịch trọng điểm gồm: Khu du lịch văn hóa - lịch sử Tây Yên Tử; không gian du lịch văn hóa Kinh Bắc; không gian du lịch sinh thái đồi núi phía Bắc; khu vực Lục Ngạn - Sơn Động gắn với hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần và không gian du lịch sinh thái, cách mạng Tân Yên - Yên Thế.

Hệ thống khu nghỉ dưỡng, thể thao gôn được nghiên cứu tại Trí Quả, Đào Viên, Phật Tích, Nham Biền, Khuôn Thần, Hố Cao, Tây Yên Tử, Dạm và một số khu vực phù hợp khác.