Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, việc xây dựng hành lang pháp lý về quản lý chi phí cần bảo đảm vừa chặt chẽ để ngăn ngừa thất thoát, lãng phí, vừa linh hoạt nhằm khơi thông sáng tạo và thúc đẩy tiến độ đầu tư phát triển. Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý
Ngày 06/4, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị chuyên đề về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, định mức và giá xây dựng, với sự tham dự của khoảng 80 đại biểu đại diện gần 20 cơ quan, tổ chức theo hình thức trực tiếp, cùng gần 100 đại biểu tại khoảng 20 điểm cầu trực tuyến.
Hội nghị nhằm tiếp thu ý kiến đa chiều từ các cơ quan quản lý nhà nước, nhà đầu tư, tổ chức tư vấn, hiệp hội nghề nghiệp và nhà thầu, qua đó đánh giá toàn diện thực trạng, làm rõ những tồn tại, nguyên nhân, đồng thời thảo luận, thống nhất các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Hội nghị đã thảo luận, làm rõ bức tranh toàn cảnh về công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong thời gian qua. Theo đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực này từng bước được hoàn thiện, hình thành hành lang pháp lý tương đối đồng bộ cho việc xác định và kiểm soát chi phí đối với các dự án đầu tư công và dự án theo phương thức đối tác công tư, qua đó mang lại nhiều kết quả tích cực.
Thông tin tại hội nghị, các đại biểu cho biết, các phương pháp xác định tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng ngày càng được chuẩn hóa; hệ thống định mức, đơn giá xây dựng được rà soát, cập nhật; công tác thẩm định, phê duyệt và kiểm soát chi phí có chuyển biến rõ nét, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, hạn chế thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập cần tiếp tục được khắc phục. Một số quy định về cơ chế, trình tự, thủ tục chưa phù hợp với thực tiễn, đặc biệt đối với các dự án quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, ứng dụng công nghệ mới chưa phổ biến tại Việt Nam. Việc áp dụng các phương pháp xác định chi phí vì thế còn gặp khó khăn, nhất là khi hệ thống định mức, đơn giá cho công nghệ và vật liệu mới còn thiếu, chậm được cập nhật.
Bên cạnh đó, khâu tổ chức thực hiện cũng bộc lộ nhiều bất cập. Dù hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ, chi tiết nhưng hiệu quả thực thi chưa tương xứng; tại một số dự án lớn, quan trọng vẫn xảy ra tình trạng kéo dài tiến độ, điều chỉnh tổng mức đầu tư nhiều lần, phát sinh chi phí, làm giảm hiệu quả đầu tư.
Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Về thể chế, một số quy định chưa thật sự chuyển sang quản lý theo hiệu quả và kết quả đầu ra, đồng thời chưa phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể trong việc xác định và quản lý chi phí.
Về tổ chức thực hiện, năng lực của một số chủ thể tham gia dự án còn hạn chế; công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa chặt chẽ, đặc biệt trong xử lý các vấn đề phát sinh. Ngoài ra, nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm cho công tác quản lý chi phí còn nhiều hạn chế, thể hiện ở trình độ chuyên môn chưa đồng đều, thiếu nhân lực có kinh nghiệm, việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Ngày 10/12/2025, Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến quản lý chi phí đầu tư xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt đối với các dự án có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, lần đầu áp dụng tại Việt Nam.
Để bảo đảm đầy đủ hành lang pháp lý triển khai các quy định mới của Luật, Bộ Xây dựng đang tập trung hoàn thiện thể chế, xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gồm 6 nghị định và 5 thông tư để trình Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền, qua đó tạo cơ sở pháp lý đồng bộ khi Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực.
Cấp thiết giải quyết các vấn đề của thực tiễn
Tham luận tại hội nghị, đại diện các bộ quản lý chuyên ngành và Sở Xây dựng các địa phương đã chia sẻ thực tiễn quản lý nhà nước trong lĩnh vực chi phí đầu tư xây dựng, từ công tác ban hành, công bố định mức xây dựng chuyên ngành, định mức địa phương đến việc cung cấp thông tin, dữ liệu về giá xây dựng.
Các nhà đầu tư cũng trao đổi kinh nghiệm quản lý chi phí tại các dự án đã triển khai, đặc biệt là việc xây dựng quy trình kiểm soát chi phí, quản lý định mức và đơn giá xây dựng nhằm bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Tại hội nghị, các đơn vị tư vấn và nhà thầu xây dựng đã nêu kinh nghiệm trong quản lý chi phí, xác định dự toán, giá gói thầu đối với cả dự án đầu tư công và ngoài đầu tư công; đồng thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng hệ thống định mức, giá xây dựng để xác định dự toán, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng. Bên cạnh đó, các hội, hiệp hội nghề nghiệp cũng đóng góp nhiều ý kiến khoa học, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong xác định chi phí cũng như xây dựng, quản lý các công cụ định mức và giá xây dựng.
Tổng hợp các tham luận cho thấy nhiều đề xuất, kiến nghị cụ thể về định hướng và giải pháp, cùng các nội dung cần sửa đổi, bổ sung, qua đó tạo cơ sở để Bộ Xây dựng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng đánh giá cao sự quan tâm và những ý kiến tâm huyết của các đại biểu đối với công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Theo Thứ trưởng, đây là lĩnh vực mang tính kỹ thuật chuyên sâu, có tác động trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và sự phát triển bền vững của ngành Xây dựng.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, các ý kiến đóng góp tại hội nghị có ý nghĩa thiết thực, cấp bách, là cơ sở quan trọng phục vụ việc sửa đổi, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật trong bối cảnh Luật Xây dựng (sửa đổi) vừa được Quốc hội Việt Nam thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Đại diện Bộ Xây dựng khẳng định: “Chính sách chỉ thật sự đi vào cuộc sống khi giải quyết được các vấn đề của thực tiễn. Bộ sẽ nghiêm túc tiếp thu, chọn lọc các ý kiến có cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng thời định hướng cho giai đoạn tới. Mục tiêu là xây dựng hành lang pháp lý về quản lý chi phí vừa chặt chẽ nhằm ngăn ngừa thất thoát, lãng phí, vừa linh hoạt để khơi thông sáng tạo, thúc đẩy tiến độ đầu tư phát triển”.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng yêu cầu các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ khẩn trương xây dựng các nghị định, thông tư liên quan, trong đó đặc biệt chú trọng các thông tư hướng dẫn nhằm cập nhật đầy đủ những yêu cầu, tác động mới đối với doanh nghiệp, người dân và các chủ thể tham gia hoạt động đầu tư xây dựng.
Cùng với đó, Thứ trưởng đề nghị Sở Xây dựng các địa phương, các tổ chức, hiệp hội tiếp tục có văn bản góp ý, tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng dự thảo nghị định. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ sớm hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.
