Tại diễn đàn, các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã bàn giải pháp để thực hiện thành công Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, nhằm bảo đảm hiệu quả kinh tế và môi trường cho ngành điện Việt Nam. 
Ngày 14/8, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) phối hợp với Cục Điệc lực - Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn hiện thực hoá các mục tiêu của điều chỉnh quy hoạch điện VIII và giải pháp cho các nguồn điện đến năm 2030.
Sau gần hai năm thực hiện, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII) đã được điều chỉnh bởi Quyết định số 768/QĐ - TTg ngày 15/4/2025. Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII cho thấy có thêm phương án nhu cầu điện tăng cao, bổ sung nguồn điện hạt nhân, tăng mạnh các nguồn điện năng lượng tái táo… Mục tiêu tăng trưởng GDP 8%/năm vào năm 2025 và tăng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030 so với mục tiêu tăng trưởng 7% trước đó.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Đoàn Ngọc Dương - Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) cho biết, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII đã được lãnh đạo Chính phủ và Bộ Công Thương xác định là nhiệm vụ cấp bách, đồng thời là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nhanh chóng tìm ra phương án cung cấp đủ điện cho giai đoạn phát triển sắp tới.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, cần chuẩn bị toàn diện, đặc biệt về hạ tầng năng lượng và điện lực. Thời gian qua, trong nước và quốc tế đã xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến nhu cầu tiêu thụ điện, cũng như định hướng phát triển nguồn và lưới điện. Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ quan trọng luôn được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quan tâm và chỉ đạo quyết liệt.
Tại diễn đàn, các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã bàn giải pháp để thực hiện thành công Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII gồm: Phát triển năng lượng tái tạo theo cơ chế đấu thầu thay FIT, thúc đẩy mua bán điện trực tiếp; huy động vốn cho dự án điện tái tạo và LNG; tháo gỡ vướng mắc công nghệ, lựa chọn nhà đầu tư; hoàn thiện cơ chế cho tổng thầu EPC, nhà cung cấp thiết bị và nhiên liệu LNG, nhằm bảo đảm hiệu quả kinh tế và môi trường cho ngành điện Việt Nam.
Trình bày tham luận, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phòng Kế hoạch và Quy hoạch - Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết: Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, cần có sự chuẩn bị mọi mặt, đặc biệt là hạ tầng năng lượng, điện lực. Trong thời gian qua, tình hình trong nước và quốc tế qua đã xuất hiện nhiều yếu tố mới ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ điện, định hướng phát triển nguồn và lưới điện.
Điều chỉnh quy hoạch điện đã được Lãnh đạo Chính phủ, Bộ Công Thương xác định là nhiệm vụ cấp bách và là một trong những giải pháp quan trọng để nhanh chóng tìm ra các giải pháp cung cấp để điện trong các giai đoạn phát triển. Mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Bảo đảm cung cấp điện an toàn, tin cậy, đáp ứng tiêu chí N-1 đối với cùng phụ tải quan trọng và N-2 đối với vùng phụ tải đặc biệt quan trọng. Phấn đấu năm 2030 có 50% các toà nhà công sở và 50% nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.
Về phương án phát triển điện lực quốc gia sẽ đẩy mạnh phát triển điện gió trên bờ và ngoài khơi, điện mặt trời phù hợp với khả năng hấp thụ của hệ thống, khả năng giải tỏa công suất của lưới điện, giá thành sản xuất điện năng và chi phí truyền tải hợp lý.
Ưu tiên, khuyến khích phát triển điện gió, điện mặt trời tiêu thụ tại chỗ, không đấu nối hoặc không bán điện vào lưới điện quốc gia. Phát triển điện mặt trời tập trung phải kết hợp với lắp đặt pin lưu trữ với tỷ lệ tối thiểu 10% công suất và tích trong 2 giờ. Định hướng phát triển mạnh điện gió ngoài khơi kết hợp với các loại hình năng lượng tái tạo khác (điện mặt trời, điện gió trên bờ…) để sản xuất năng lượng mới (hydro, amoniac xanh…) phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Ưu tiên, khuyến khích phát triển các loại hình điện sinh khối, điện sản xuất từ rác, chất thải rắn nhằm tận dụng phụ phẩm nông lâm nghiệp, chế biến gỗ, thúc đẩy trồng rừng, xử lý môi trường ở Việt Nam.
Ông Nguyễn Anh Tú - Phó trưởng Ban kế hoạch, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết: Giai đoạn 2021 - 2025 EVN và các đơn vị hoàn thành đóng điện khoảng 962 công trình lưới điện từ 110 - 500 kV (gồm 52 dự án 500 kV, 170 dự án 220 kV và 740 dự án 110 kV) với quy mô thực hiện là 17.806 km đường dây và 87.956 MVA trạm biến áp. Dự kiến thực hiện khối lượng vốn đầu tư cho lưới điện 500 - 220 kV đạt khoảng 114 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư thuần khoảng gần 80 nghìn tỷ đồng.
Theo Kế hoạch thực hiện Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII (Các quyết định 768/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 1509/QĐ - BCT của Bộ Công Thương), tổng nhu cầu vốn đầu tư lưới điện giai đoạn 2025 - 2030 là 18,1 tỷ USD, trong đó dự kiến nhà nước đầu tư là 12,9 tỷ USD (tương đương khoảng 2,15 tỷ USD/năm), xem xét xã hội hóa khoảng 5,2 tỷ USD (~0,87 tỷ USD/năm) và dự kiến nguồn vốn xã hội hóa chiếm khoảng gần 30% tổng nhu cầu đầu tư lưới điện truyền tải.
Hiện EVN/EVNNPT đang xây dựng kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 - 2030, trong đó dự kiến khả năng thu xêp bố trí vốn là 240.505 tỷ đồng, vốn đầu tư thuần là 180.750 tỷ đồng (bình quân 36.000 tỷ đồng/năm). Như vậy, EVN/EVNNPT chỉ có thể đáp ứng tối đa 40% khối lượng đầu tư theo Quy hoạch điện VIII.
Để giải quyết các thách thức đang tồn tại và đảm bảo tiến độ phát triển lưới điện truyền tải đồng bộ với các nguồn điện theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, EVN kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành liên quan tiếp tục xem xét, xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách đầu tư thực sự hấp dẫn để thu hút nguồn vốn tư nhân vào lĩnh vực truyền tải điện. Các chính sách này cần đảm bảo minh bạch về giá phí truyền tải, cơ chế thu hồi vốn và lợi nhuận hợp lý cho các nhà đầu tư.
Ưu tiên hỗ trợ (thu xếp vốn, bố trí quỹ đất của địa phương…) các dự án truyền tải xương sống, liên kết miền như các đường dây HVDC, các đường dây 500 kV nâng cao năng lực truyền tải và các trạm biến áp nút quan trọng. Đồng thời nghiên cứu, ban hành các cơ chế phối hợp và thỏa thuận trách nhiệm giữa chủ đầu tư nguồn điện và đơn vị truyền tải để đảm bảo tiến độ đồng bộ và hiệu quả đầu tư, ưu tiên tập trung nguồn lực đầu tư lưới điện truyền tải cho các dự án nguồn khả thi.
Xây dựng lộ trình, chương trình nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các công nghệ truyền tải mới như HVDC, UHVAC. Lộ trình gắn liền với kế hoạch thu xếp vốn và đào tạo nguồn nhân lực để Việt Nam có thể tự chủ trong việc vận hành hệ thống điện có quy mô lớn và tỷ trọng năng lượng tái tạo cao trong tương lai.
