Thông tư số 63/2026/TT-BXD ban hành 14 nhóm định mức dự toán xây dựng, tạo cơ sở thống nhất để lập dự toán và quản lý chi phí đối với Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. 
Ngày 31/7/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BXD về định mức dự toán xây dựng Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2026.
Đáp ứng yêu cầu của dự án đường sắt có quy mô lớn
Theo Viện Kinh tế xây dựng, Dự án thành phần 2 có quy mô lớn, tích hợp nhiều chuyên ngành, áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ mới. Trong khi đó, một số công tác của dự án chưa có hoặc chưa hoàn toàn phù hợp với hệ thống định mức xây dựng hiện hành trong nước. Việc ban hành hệ thống định mức riêng cho dự án vì vậy là cần thiết, nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa giải pháp thiết kế, công nghệ, tổ chức thi công và phương pháp xác định chi phí.
Việc ban hành Thông tư tạo cơ sở thống nhất cho công tác lập dự toán xây dựng đối với Dự án thành phần 2, góp phần bảo đảm sự đồng bộ giữa giải pháp thiết kế, công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương pháp xác định chi phí trong quá trình triển khai dự án.
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được triển khai nhằm xây dựng tuyến đường sắt mới, hiện đại và đồng bộ, đáp ứng nhu cầu vận tải nội địa và liên vận quốc tế; tăng cường kết nối hạ tầng giao thông; đồng thời tạo động lực phát triển cho hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Dự án có quy mô lớn, phạm vi triển khai rộng, yêu cầu kỹ thuật cao, tích hợp nhiều chuyên ngành và áp dụng nhiều công nghệ mới. Trong đó, Dự án thành phần 2 là hợp phần trực tiếp đầu tư xây dựng công trình đường sắt, bao gồm các hạng mục kết cấu hạ tầng, đường ray, nhà ga, điện kéo, tín hiệu, thông tin, viễn thông và các hệ thống kỹ thuật liên quan.
Quá trình xác định và quản lý chi phí cho dự án phát sinh nhu cầu áp dụng định mức đối với nhiều công việc có tính đặc thù về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, trình tự thi công và tổ chức thực hiện. Một số công việc chưa có hoặc chưa hoàn toàn phù hợp với hệ thống định mức xây dựng hiện hành trong nước.
Trong khi đó, việc xây dựng mới toàn bộ hệ thống định mức bằng phương pháp khảo sát, thử nghiệm và tổng kết thực tiễn trong nước cần thời gian dài, khó đáp ứng tiến độ chuẩn bị và triển khai dự án. Vì vậy, việc nghiên cứu, tham khảo định mức của các công trình đường sắt tương tự trên thế giới, sau đó biên dịch, rà soát và chuyển đổi phù hợp với điều kiện áp dụng của dự án là giải pháp cần thiết.
Tạo cơ sở thống nhất cho công tác lập dự toán
Thông tư số 63/2026/TT-BXD ban hành hệ thống định mức dự toán xây dựng áp dụng để lập dự toán xây dựng đối với Dự án thành phần 2, gồm 14 phụ lục: (i) Định mức dự toán xây dựng cơ bản; (ii) Định mức dự toán xây dựng nền đường; (iii) Định mức dự toán xây dựng cầu cống; (iv) Định mức dự toán xây dựng hầm; (v) Định mức dự toán xây dựng đường ray; (vi) Định mức dự toán xây dựng viễn thông; (vii) Định mức dự toán xây dựng tín hiệu; (viii) Định mức dự toán xây dựng thông tin; (ix) Định mức dự toán xây dựng điện lực; (x) Định mức dự toán xây dựng điện kéo; (xi) Định mức dự toán xây dựng nhà; (xii) Định mức dự toán xây dựng cấp thoát nước; (xiii) Định mức dự toán xây dựng hệ thống kỹ thuật cơ khí đầu máy và toa xe; (xiv) Định mức dự toán xây dựng nhà ga.
Có thể khái quát 14 phụ lục thành các nhóm chính gồm: (i) hạ tầng tuyến; (ii) đường ray; (iii) thông tin và điều khiển; (iv) cung cấp năng lượng; (v) nhà ga và công trình phục vụ; (vi) thiết bị chuyên ngành đầu máy, toa xe.
Cấu trúc này phản ánh tính chất đa ngành của công trình đường sắt, đồng thời hỗ trợ các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan xác định nhóm định mức phù hợp với từng hạng mục, công việc của dự án.
Việc ban hành hệ thống định mức trước hết nhằm cung cấp căn cứ để xác định hao phí vật liệu, nhân công và máy thi công cần thiết cho các công tác xây dựng thuộc phạm vi dự án. Trên cơ sở đó, các chủ thể liên quan có thể lập, kiểm tra và quản lý dự toán xây dựng theo một hệ thống thống nhất.
Bộ định mức cũng góp phần hạn chế sự khác biệt trong cách hiểu và lựa chọn định mức giữa các đơn vị tham gia; tăng tính minh bạch của hồ sơ dự toán; hỗ trợ công tác thẩm tra, thẩm định và kiểm soát chi phí đầu tư xây dựng.
Thông tư không quy định thủ tục hành chính mới và không làm phát sinh cơ chế tài chính riêng. Nội dung trọng tâm của Thông tư là ban hành công cụ chuyên môn phục vụ việc lập dự toán xây dựng và quản lý chi phí của Dự án thành phần 2.
Viện Kinh tế xây dựng cho biết, hệ thống định mức được xây dựng trên cơ sở tham khảo định mức của các công trình đường sắt tương tự do tổ chức nước ngoài công bố, sau đó được biên dịch, rà soát và chuyển đổi phù hợp với điều kiện áp dụng của dự án. Đây là cơ sở để các chủ thể tham gia dự án thống nhất trong lập, kiểm tra và quản lý dự toán xây dựng.
Cơ sở quan trọng để triển khai và quản lý chi phí dự án
Hệ thống định mức ban hành kèm theo Thông tư số 63/2026/TT-BXD được áp dụng để lập dự toán xây dựng đối với Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Việc áp dụng phải phù hợp với các quy định về xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng dành cho dự án. Khi lựa chọn định mức, các tổ chức, cá nhân liên quan cần căn cứ vào hồ sơ thiết kế, yêu cầu kỹ thuật, biện pháp thi công, thành phần công việc, đơn vị tính và điều kiện áp dụng cụ thể; không lựa chọn định mức chỉ dựa trên sự tương đồng về tên gọi của công tác.
Đồng thời, cần kiểm tra đầy đủ các thành phần hao phí đã được tính trong định mức để tránh bỏ sót hoặc tính trùng, đặc biệt đối với các công việc có sự giao thoa giữa nhiều chuyên ngành như đường ray - nền đường, nhà ga - công trình nhà, điện lực - điện kéo, thông tin - viễn thông - tín hiệu.
Thông tư số 63/2026/TT-BXD là một trong những cơ sở quan trọng phục vụ tổ chức thực hiện Dự án thành phần 2. Việc ban hành hệ thống định mức góp phần cụ thể hóa cơ chế đặc thù đối với dự án; tạo sự đồng bộ giữa giải pháp thiết kế, công nghệ áp dụng và phương pháp xác định chi phí; đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát chi phí trong quá trình triển khai.
Quá trình áp dụng cũng sẽ cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn để theo dõi, đánh giá và từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu định mức xây dựng chuyên ngành đường sắt.
Trong thời gian tới, các nội dung của hệ thống định mức sẽ tiếp tục được giới thiệu, phân tích theo từng nhóm chuyên ngành, tập trung vào cơ sở xây dựng, cấu trúc, phạm vi công việc, nguyên tắc lựa chọn và những nội dung cần lưu ý trong quá trình vận dụng.
