Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đô thị và nông thôn quy định các yêu cầu kỹ thuật, quản lý bắt buộc trong hoạt động lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và tổ chức thực hiện quy hoạch. Quy chuẩn mới có hiệu lực từ ngày 01/1/2027, thay thế Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng được ban hành năm 2021. Tại Thông tư số 46/2026/TT-BXD ngày 30/6/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đô thị và nông thôn, ký hiệu QCVN 01:2026/BXD. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/1/2027 và thay thế Thông tư số 01/2021/TT-BXD ngày 19/5/2021 ban hành QCVN 01:2021/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng.
QCVN 01:2026/BXD áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn trên lãnh thổ Việt Nam. Quy chuẩn quy định những yêu cầu kỹ thuật và yêu cầu quản lý bắt buộc phải tuân thủ trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, rà soát, điều chỉnh và tổ chức quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.
QCVN 01:2026/BXD đưa ra các yêu cầu chung đối với công tác dự báo trong quy hoạch; lựa chọn đất xây dựng; tổ chức không gian trong quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết; quy hoạch không gian xanh, không gian ngầm, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các khu chức năng. Quy chuẩn cũng quy định tỷ lệ lập quy hoạch, làm căn cứ để xác định nội dung, mức độ nghiên cứu và thể hiện hồ sơ đối với từng loại quy hoạch đô thị và nông thôn.
Đối với quy hoạch đô thị, QCVN 01:2026/BXD quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với đất dân dụng đô thị, đất đơn vị ở, đất dịch vụ công cộng, đất cây xanh và đất có mặt nước; đồng thời đưa ra yêu cầu riêng đối với các khu vực phát triển mới và khu vực đô thị hiện hữu.
Các nội dung về quy hoạch cao độ nền và thoát nước mặt, giao thông, cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải, thu gom và xử lý chất thải rắn cũng được quy định cụ thể. Bên cạnh đó, là các yêu cầu đối với nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, cung cấp năng lượng, chiếu sáng công cộng và bố trí công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm.
Đối với quy hoạch nông thôn, Quy chuẩn quy định yêu cầu về lựa chọn đất xây dựng; phân vùng phát triển và phân khu chức năng trong quy hoạch chung xã; đất dân dụng, đất đơn vị ở, đất dịch vụ công cộng, đất cây xanh và đất có mặt nước tại khu vực nông thôn.
QCVN 01:2026/BXD cũng đặt ra yêu cầu đối với việc tổ chức không gian sản xuất nông nghiệp, sản xuất và kinh doanh phi nông nghiệp; quy hoạch cao độ nền, thoát nước mặt, phòng, chống thiên tai và thảm họa; quy hoạch giao thông, cấp điện, chiếu sáng, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải và chất thải rắn.
Đối với khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao, Quy chuẩn quy định các yêu cầu về quy hoạch sử dụng đất và khoảng cách an toàn về môi trường. Việc quy hoạch các khu chức năng này phải bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, an toàn và hạn chế thấp nhất những ảnh hưởng bất lợi đến khu vực xung quanh.
Theo quy định, mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh, tổ chức thực hiện và quản lý phát triển theo quy hoạch đô thị, nông thôn đã được phê duyệt đều phải tuân thủ QCVN 01:2026/BXD. Quy chuẩn cũng áp dụng đối với hoạt động xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn địa phương trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.
Các cơ quan quản lý nhà nước về quy hoạch và hoạt động xây dựng tại địa phương có trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ Quy chuẩn trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện quy hoạch trên địa bàn. Bộ Xây dựng có trách nhiệm phổ biến, hướng dẫn áp dụng Quy chuẩn đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan.
