Dự thảo Luật Xây dựng lần này đã phân loại dự án đầu tư xây dựng thành 3 nhóm, cho phép áp dụng thiết kế FEED nhằm bảo đảm thống nhất pháp luật, rút ngắn thủ tục, phù hợp thực tiễn. 
Bộ Xây dựng đang dự thảo Luật Xây dựng thay thế Luật Xây dựng 2014. Một trong những điểm mới của dự thảo Luật Xây dựng lần này là việc phân loại dự án đầu tư xây dựng thành 3 nhóm (dự án đầu tư công, dự án đầu tư PPP và dự án đầu tư kinh doanh), cho phép áp dụng thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED).
Phân loại dự án theo hình thức đầu tư
Để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công, Luật PPP, Luật Đầu tư; tránh chồng chéo, giúp nhà đầu tư dễ xác định dự án thuộc “đường đi” pháp lý nào, dự thảo Luật Xây dựng thay thế Luật Xây dựng 2014 lần đầu tiên phân loại dự án đầu tư xây dựng thành 03 nhóm: Dự án đầu tư công, dự án đầu tư PPP và dự án đầu tư kinh doanh.
Theo đó, tại Điều 16 về phân loại dự án đầu tư xây dựng, dự thảo Luật quy định: Dự án đầu tư xây dựng được phân loại để quản lý các hoạt động đầu tư xây dựng, cụ thể như sau: theo hình thức đầu tư, dự án đầu tư xây dựng được phân loại gồm dự án đầu tư công; dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (sau đây gọi là PPP); dự án đầu tư xây dựng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư, sau đây gọi là dự án đầu tư kinh doanh.
Theo quy mô, mức độ quan trọng, dự án đầu tư xây dựng được phân loại gồm: dự án quan trọng quốc gia, dự án do Quốc hội quyết định/chấp thuận chủ trương đầu tư; dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư công.
Dự án đầu tư xây dựng được phân loại theo mục đích, công năng phục vụ theo quy định của Chính phủ.
Đáng chú ý, khoản 4 Điểu 16 quy định mới việc quản lý dự án theo hình thức đầu tư (đầu tư công, PPP, đầu tư kinh doanh), bảo đảm sự thống nhất, minh bạch trong phân loại và quản lý dự án, nhất là với các loại vốn hỗn hợp hoặc vốn vay quốc tế.
Theo đó, đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư công, dự án sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (dự án ODA), vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài, được quản lý như dự án đầu tư công theo các quy định của Luật này.
Đối với các dự án đầu tư xây dựng khác được quản lý như dự án đầu tư kinh doanh theo quy định của Luật Xây dựng.
Cho phép áp dụng thiết kế kỹ thuật tổng thể
Nhằm bảo đảm thống nhất trong hệ thóng pháp luật, khoog trùng lặp quy định chi tiết trong nhiều luật, khoản 1 Điều 22 quy định mới việc lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư được dẫn chiếu thẳng sang Luật Đầu tư công, Luật PPP, Luật Đầu tư: “Việc lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư để quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công, pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư, pháp luật về đầu tư và pháp luật có liên quan.”.
Khoản 2, 3 Điều 22 quy định chủ đầu tư hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật. Cho phép chỉ lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật trong các trường hợp: công trình tôn giáo, công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản và trường hợp pháp luật chuyên ngành cho phép. So với Luật Xây dựng hiện hữu, quy định này bổ sung công trình kỹ thuật đơn giản và trường hợp pháp luật chuyên ngành cho phép, giúp giảm thủ tục đối với các dự án ít phức tạp.
Đáng chú ý, khoản 4 Điều 24 dự thảo Luật chính thức bổ sung quy định: người quyết định đầu tư có thể áp dụng thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) hoặc thiết kế kỹ thuật thay thế cho thiết kế cơ sở: “Người quyết định đầu tư được phép áp dụng thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật thay thế cho thiết kế cơ sở tại Báo cáo nghiên cứu khả thi và quyết định các bước thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt.”.
Quy định này là một điểm mới quan trọng và lần đầu được luật hóa, nhằm hợp pháp hóa thực tiễn đã có ở nhiều dự án lớn triển khai theo hình thứ này, bảo đảm tương thích với thông lệ quốc tế và rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, nhất là với các dự án, công trình công nghệ cao, hạ tầng phức tạp.
Trước đó, Luật Xây dựng 2014 và Luật Xây dựng sửa đổi 2020 chỉ quy định trong Báo cáo nghiên cứu khả thi phải có thiết kế cơ sở, không có ngoại lệ nào cho phép sử dụng thiết kế khác thay thế. Tuy nhiên, trong thực tiễn, nhiều dự án công nghệ cao, năng lượng, hạ tầng lớn như: nhà máy lọc dầu, nhà máy điện, dự án EPC/Turnkey thường phải lập thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật theo thông lệ quốc tế, nhưng luật cũ chưa “mở đường” cho việc này.
Dự thảo Luật Xây dựng thay thế Luật Xây dựng 2014 đã thể hiện rõ tinh thần đổi mới trong tư duy lập pháp, nhấn mạnh sự đồng bộ với các Luật chuyên ngành, cắt giảm thủ tục hành chính và hợp pháp hóa thông lệ quốc tế đã được áp dụng trong thực tiễn. Các điểm mới về phân loại dự án theo hình thức đầu tư, mở rộng trường hợp lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật và cho phép áp dụng thiết kế FEED không chỉ góp phần tháo gỡ những bất cập kéo dài nhiều năm, mà còn tạo khung pháp lý thuận lợi, minh bạch cho các nhà đầu tư. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời thúc đẩy tiến độ, chất lượng và tính khả thi của các dự án xây dựng trong bối cảnh hội nhập và phát triển.
