Nhằm chuẩn hóa và thống nhất hoạt động giám định tư pháp sau khi hợp nhất Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông vận tải, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư quy định về giám định tư pháp trong 9 lĩnh vực chuyên ngành. 
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BXD ngày 29/4/2026 quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026.
Theo quy định, hoạt động giám định tư pháp được áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng.
Thông tư số 15/2026/TT-BXD quy định nội dung giám định tư pháp trong 9 lĩnh vực chuyên ngành, gồm: (i) quy hoạch đô thị và nông thôn; (ii) hoạt động xây dựng; (iii) nhà ở và kinh doanh BĐS; (iv) hạ tầng kỹ thuật đô thị; (v) giao thông vận tải đường bộ; (vi) giao thông vận tải đường sắt; (vii) hàng hải và giao thông đường thủy nội địa; (viii) hàng không dân dụng; (ix) đăng kiểm.
Trong lĩnh vực hoạt động xây dựng, Thông tư số 15/2026/TT-BXD quy định cụ thể các nội dung giám định như: sự tuân thủ quy định pháp luật về khảo sát, thiết kế, cấp phép xây dựng, quản lý dự án, quản lý chi phí, quản lý hợp đồng, thi công, nghiệm thu, bảo trì công trình; giám định chất lượng khảo sát, thiết kế, chất lượng công trình, nguyên nhân sự cố công trình; giám định chi phí đầu tư xây dựng, giá gói thầu, thanh quyết toán hợp đồng xây dựng.
Đối với lĩnh vực giao thông, Thông tư cũng quy định phạm vi giám định liên quan đến quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy nội địa, hoạt động vận tải và an toàn hàng không dân dụng. Riêng lĩnh vực đăng kiểm, hoạt động giám định bao gồm cả giám định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới, thiết bị giao thông vận tải và các phương tiện, thiết bị khai thác trên biển.
Một nội dung đáng chú ý của Thông tư số 15/2026/TT-BXD là quy định cụ thể tiêu chuẩn của giám định viên tư pháp xây dựng theo từng lĩnh vực chuyên môn. Theo đó, giám định viên phải đáp ứng các điều kiện về năng lực chuyên môn theo quy định của pháp luật hoặc có kinh nghiệm quản lý nhà nước phù hợp với đối tượng, nội dung giám định.
Đối với lĩnh vực đăng kiểm, giám định viên phải có chứng chỉ hoặc giấy chứng nhận đăng kiểm viên theo quy định hoặc có kinh nghiệm quản lý nhà nước về đăng kiểm.
Thông tư số 15/2026/TT-BXD đồng thời quy định điều kiện đối với tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc. Theo đó, tổ chức giám định phải đáp ứng điều kiện năng lực phù hợp với từng loại nội dung giám định; cá nhân chủ trì giám định phải đáp ứng tiêu chuẩn của giám định viên tư pháp tương ứng.
Về trình tự thực hiện giám định tư pháp, Thông tư số 15/2026/TT-BXD quy định rõ quy trình tiếp nhận trưng cầu giám định, kiểm tra hồ sơ, lập đề cương giám định, dự toán chi phí và thực hiện giám định. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc không hợp lệ, tổ chức giám định phải có văn bản đề nghị bổ sung trong thời hạn 5 ngày làm việc.
Thông tư số 15/2026/TT-BXD cũng quy định thời hạn giám định tối đa từ 2-4 tháng tùy tính chất vụ việc. Trong đó, giám định chất lượng xây dựng, chi phí xây dựng công trình có thời hạn tối đa 3 tháng; trường hợp đặc biệt phức tạp có thể kéo dài tối đa 4 tháng.
Thông tư số 15/2026/TT-BXD thay thế đồng thời Thông tư số 17/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng và Thông tư số 07/2021/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải trước đây, qua đó tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động giám định tư pháp trong các lĩnh vực chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý của Bộ sau hợp nhất.
