Bộ Xây dựng đề xuất phương pháp xác định chi phí cho đường sắt điện khí hóa

Lần đầu tiên xác lập khung chi phí cho đường sắt điện khí hóa

Viện Kinh tế xây dựng cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là Việt Nam chưa có hệ thống công cụ để xác định chi phí đối với đường sắt điện khí hóa, gồm: hệ thống định mức xây dựng chuyên ngành, đơn giá, suất vốn đầu tư và cơ sở dữ liệu chi phí dành cho loại hình công trình này. Trong khi đó, nhiều khoản mục chi phí của các dự án đường sắt hiện đại chưa được quy định trong pháp luật Việt Nam hoặc các quy định hiện hành không còn phù hợp với điều kiện triển khai thực tế. Chính vì vậy, dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép tại Nghị quyết số 187/2025/QH15, ngày 19/2/2025, của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. 

Theo Nghị quyết số 187/2025/QH15, đối với các hạng mục chưa có định mức hoặc định mức hiện hành không còn phù hợp, dự án được phép áp dụng định mức xây dựng, giá xây dựng công trình của các dự án đường sắt tương tự trên thế giới.

Trường hợp không đủ cơ sở xác định chi phí, Nghị quyết số 187/2025/QH15 cho phép sử dụng suất vốn đầu tư của các dự án tương tự và quy đổi về thời điểm lập dự toán.

Đối với các khoản mục chi phí chưa được pháp luật Việt Nam quy định, Nghị quyết số 187/2025/QH15 cũng cho phép tham khảo thông lệ quốc tế để xác định chi phí. 

Một điểm mới đáng chú ý của dự thảo là xây dựng định mức chi phí biện pháp thi công theo từng loại công trình, thay vì áp dụng một tỷ lệ chung cho toàn bộ dự án.

Theo Phụ lục III, định mức được chia thành 15 nhóm công trình với tỷ lệ phù hợp đặc điểm kỹ thuật của từng hạng mục. Trong đó, công trình cấp điện kéo có tỷ lệ cao nhất 9,9%, tiếp đến là đường ray không đá ba lát 9,8%, nền đường, nền ray, kết cấu thép và nhà ga 9,2%, công trình tín hiệu, giám sát an toàn và điện lực 8,0%, dầm bê tông đúc sẵn 7,8%. 

Nhóm công trình có tỷ lệ thấp hơn gồm: bê tông đổ tại chỗ 5,8%, cầu khung, cầu trung và nhỏ 4,9%, hầm 4,8%, kết cấu phần dưới cầu lớn 4,3% và vận chuyển đất đá tăng thêm 2,5%.

Theo Viện Kinh tế xây dựng, việc phân nhóm định mức theo từng loại công trình nhằm phản ánh sát đặc điểm kỹ thuật và điều kiện thi công của từng hạng mục, thay cho cách áp dụng một tỷ lệ bình quân như đối với nhiều loại công trình xây dựng thông thường.

Lượng hóa chi phí do tàu chạy và điều kiện thi công đặc biệt

Ngoài chi phí xây dựng thông thường, dự thảo Thông tư của Bộ Xây dựng còn bổ sung nhiều khoản chi phí đặc thù chưa từng được hướng dẫn riêng.

Đáng chú ý là chi phí phát sinh do ảnh hưởng của tàu chạy khi thi công trên các tuyến đường sắt đang khai thác. Khoản chi phí này được tính đối với các hạng mục: nền đường, cầu cạn, hầm, đường ray, cấp điện kéo và công trình kiến trúc nằm trong phạm vi 25 m tính từ tim đường ray hoặc thi công trực tiếp trên tuyến đang khai thác.

Nội dung chi phí bao gồm: thời gian ngừng thi công, giảm năng suất lao động, chi phí bảo đảm an toàn chạy tàu, dọn dẹp hiện trường và các chi phí phát sinh liên quan. 

Đối với khu vực có điều kiện thi công đặc biệt, dự thảo Thông tư quy định, chi phí phát sinh khi thi công trong vùng rừng nguyên sinh bằng 25% tổng chi phí nhân công và máy thi công đối với các công tác nền đường. Đây là cơ sở để lập dự toán thống nhất đối với các khu vực có điều kiện địa hình phức tạp, thay vì xử lý theo từng trường hợp như hiện nay. 

Việc hoàn thiện phương pháp xác định và quản lý chi phí không chỉ phục vụ riêng tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mà còn tạo nền tảng để xây dựng hệ thống định mức, đơn giá và cơ sở dữ liệu chi phí cho các dự án đường sắt điện khí hóa, đường sắt quốc gia và đường sắt tốc độ cao trong thời gian tới.

Đây cũng được xem là một bước chuẩn bị quan trọng để thống nhất phương pháp lập tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng và quản lý chi phí theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế.