9 tháng năm 2025, Bộ Xây dựng tập trung hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc hạ tầng, thúc đẩy NƠXH và chuyển đổi số… tạo nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững, song cũng bộc lộ nhiều thách thức cần xử lý trong những tháng cuối năm. Sáng 03/10, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì Hội nghị giao ban công tác 9 tháng năm 2025 và nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2025.
Hoàn thiện thể chế, đồng hành cùng hạ tầng trọng điểm
Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy, năm 2025, công tác quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng nổi bật trước hết ở việc hoàn thiện thể chế gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp: xây dựng, trình và được Quốc hội thông qua Luật Đường sắt, 06 Nghị quyết; Chính phủ ban hành 11 Nghị định, 01 Nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 01 Quyết định; Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành theo thẩm quyền 34 Thông tư. Việc rà soát, sửa đổi hàng loạt Luật, Nghị định và Thông tư được triển khai theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, giúp địa phương có đủ thẩm quyền và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Đây là bước đi cấp thiết để hệ thống pháp luật thực sự trở thành công cụ vận hành hiệu quả, tránh chồng chéo và ách tắc trong triển khai các dự án.
Trên công trường các dự án, Bộ Xây dựng trực tiếp chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn tại nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Các công trình như đường bộ cao tốc Bắc - Nam, đường sắt tốc độ cao, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay Cảng hàng không quốc tế Long Thành đều có sự hiện diện của các đoàn công tác Bộ cùng địa phương xử lý vướng mắc về GPMB, tái định cư và biến động giá VLXD.
Nhiều dự án đã bám sát tiến độ, song tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công vẫn tồn tại, cho thấy yêu cầu siết kỷ luật tiến độ và nâng cao năng lực chủ đầu tư đang là vấn đề nóng đặt ra.
Tạo thay đổi lớn trong diện mạo đất nước
Tính đến tháng 6/2025, cả nước có 900 khu vực đô thị trong đó 2 đô thị loại đặc biệt, 24 khu vực đô thị loại I, 38 khu vực đô thị loại II, 44 khu vực đô thị loại III, 96 khu vực đô thị loại IV. Tỷ lệ đô thị hoá ước đạt 44,9 % vào giữa năm 2025, góp phần tạo nên những thay đổi lớn trong diện mạo đất nước, nhưng đồng thời cũng đặt ra sức ép quản lý.
Bộ Xây dựng đã triển khai các chương trình phát triển đô thị thông minh, tăng trưởng xanh và ứng phó BĐKH, đồng thời định hướng điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều bất cập: quy hoạch thiếu đồng bộ, hạ tầng chưa theo kịp nhu cầu phát triển, tình trạng ngập úng và ùn tắc tại các đô thị lớn vẫn chưa được xử lý triệt để.
Lĩnh vực nhà ở và BĐS tiếp tục là vấn đề nóng. Đề án 1 triệu căn NƠXH đã triển khai 692 dự án với quy mô 633.559 căn, trong đó có: 165 dự án hoàn thành, quy mô 110.436 căn; 147 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 135.033 căn; 380 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 388.090 căn. Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 59,6% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại Đề án (đầu tư xây dựng khoảng 1.062.200 căn).
Bộ Xây dựng đã tổ chức hơn 30 Đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án NƠXH tại các địa phương, qua đó cho thấy: không ít dự án khởi công nhưng chậm tiến độ, trong khi thị trường BĐS còn hiện tượng đầu cơ, thao túng giá khiến nhóm thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở.
Theo đó, Bộ Xây dựng đang phải cùng lúc thúc đẩy tín dụng hỗ trợ NƠXH, kiểm soát chặt hoạt động đầu tư và siết quản lý thông tin thị trường BĐS nhằm hướng tới sự ổn định và minh bạch hơn.
Hơn 270 dịch vụ công trực tuyến được cung cấp
Một điểm sáng là việc Bộ Xây dựng dẫn đầu khối Bộ, ngành về chất lượng dịch vụ công trực tuyến, với hơn 270 dịch vụ đang được cung cấp (đạt tỷ lệ 84,68%). Trong đó, 154 dịch vụ toàn trình, 117 dịch vụ một phần. Tập trung hoàn thành xây dựng 10 Cơ sở dữ liệu, trong đó: Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng đang được triển khai tích cực, dự kiến kiểm thử, giới thiệu hệ thống trong tháng 11/2025 và triển khai chính thức hệ thống tại 05 thành phố từ tháng 12/2025; với 09 cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã hoàn thành, đã đưa vào khai thác 6/9 bộ cơ sở dữ liệu, 3/9 bộ cơ sở dữ liệu đang thực hiện xây dựng.
Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng đang trong giai đoạn chạy thử, dự kiến triển khai chính thức cuối năm nay, mở ra cơ hội quản lý ngành bằng dữ liệu số minh bạch và chính xác. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa Trung ương và cơ sở trong tiến độ triển khai cho thấy còn nhiều việc phải làm để đảm bảo đồng bộ, kết nối liên thông.
Từ đầu năm 2025 đến nay, Bộ Xây dựng đã ban hành 06 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; thực hiện công bố, đăng tải 25 Tiêu chuẩn quốc gia; đã đề nghị Bộ KH&CN thẩm định 264 Tiêu chuẩn quốc gia; tăng cường rà soát, xây dựng, biên dịch các Tiêu chuẩn, Quy chuẩn trong lĩnh vực xây dựng, giao thông để bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý nhà nước. Đặc biệt trong lĩnh vực đường sắt, Bộ Xây dựng đã chủ trì xây dựng 80 TCVN; biên dịch sang tiếng Việt 88 bộ tiêu chuẩn nước ngoài về đường sắt điện khí hóa và 136 bộ tiêu chuẩn nước ngoài về đường sắt tốc độ cao phục vụ công tác triển khai các dự án đường sắt quan trọng quốc gia.
Cải cách hành chính cũng ghi dấu ấn rõ nét khi hàng trăm thủ tục đã được cắt giảm, tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Bộ Xây dựng đã cắt giảm chi phí tuân thủ TTHC 3.973.947,5 triệu đồng trên tổng số 12.575.318,7 triệu đồng (đạt tỷ lệ 31,6%); cắt giảm thời gian giải quyết TTHC 1.612 ngày trên tổng số 4.753 ngày (đạt tỷ lệ 33,9%); cắt giảm 181 trên tổng số 447 điều kiện đầu tư kinh doanh (đạt tỷ lệ 40,5%); đề xuất cắt giảm đơn giản hóa 60 trên tổng số 132 thủ tục hành chính nội bộ (đạt tỷ lệ 45,5%), trong đó cắt giảm 5.257,6 triệu đồng trên tổng số 8.917,6 triệu đồng chi phí tuân thủ (đạt tỷ lệ 58,9%), đáp ứng chỉ tiêu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu. Bộ máy tiếp tục được tinh gọn, song đồng thời đặt ra bài toán thiếu hụt nhân lực chuyên môn ở một số đơn vị.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh toàn cầu hóa, Bộ Xây dựng đẩy mạnh hợp tác quốc tế, ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác và đổi mới đào tạo nhân lực trong hệ thống các trường trực thuộc. Yêu cầu cấp bách hiện nay là chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dự án đặc thù như đường sắt tốc độ cao, cảng biển hay nhà máy điện hạt nhân - những lĩnh vực đòi hỏi trình độ và kỹ năng vượt trội.
Đặt trách nhiệm giải ngân lên Bí thư cấp ủy
Từ thực tiễn năm 2025 có thể thấy, Bộ Xây dựng đang đứng trước nhiều nhiệm vụ đan xen: thúc đẩy tiến độ dự án hạ tầng, kiểm soát thị trường BĐS, phát triển NƠXH, quản lý đô thị bền vững, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.
Những kết quả đạt được phản ánh nỗ lực đổi mới, quyết liệt và bám sát thực tiễn của Bộ Xây dựng, song cũng chỉ ra rõ những thách thức cần tiếp tục được giải quyết để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.
Phát biểu kết luận tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả các Nghị quyết, Chiến lược của Bộ Chính trị, hoàn thiện các dự án Luật để trình Hội nghị Trung ương 13 và Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, hoàn thành 10 dự thảo Nghị định trong năm 2025.
Yêu cầu các BQLDA, chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ, khánh thành các công trình trọng điểm vào ngày 19/12/2025; đặt trách nhiệm giải ngân lên Bí thư cấp ủy, Thủ trưởng cơ quan, coi kết quả giải ngân là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Cục KT&QLĐTXD, Vụ KHTC phải thường xuyên theo dõi, báo cáo và tham mưu kịp thời, Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng tăng cường kiểm tra chất lượng các công trình trọng điểm, Cục Kết cấu hạ tầng rà soát hành lang ATGT, PCCC, sửa đổi tiêu chuẩn thoát nước đô thị để tránh tái diễn ngập như ngày 30/9/2025.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng BIM, công nghệ xanh, đường sắt tốc độ cao, vật liệu mới; Hoàn thành 37 tiêu chuẩn đường sắt tốc độ cao trong tháng 10/2025; Chuẩn bị Đề án VLXD trình Đảng ủy Chính phủ (01/11/2025) và Ban Bí thư (15/11/2025); Xây dựng cơ sở dữ liệu ngành Xây dựng, hoàn thành trong năm 2025.
Thúc đẩy triển khai Đề án 1 triệu căn hộ NƠXH 2021-2030; đề xuất ít nhất 15 tập đoàn, 15 địa phương có năng lực và nhu cầu lớn về NƠXH; chuẩn bị Nghị quyết về kiểm soát giá BĐS, sửa đổi Nghị định 100/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý NƠXH, xây dựng Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia.
Chuẩn bị các hồ sơ, tài liệu phục vụ cho Kỳ họp Quốc hội khóa XV vào tháng 10/2025 như: hoàn thiện 17 hồ sơ, báo cáo; đặc biệt các Luật quan trọng (Luật Quy hoạch, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Luật Xây dựng)…
