Bộ Xây dựng tập trung phát triển hạ tầng - đô thị, hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn và cải cách thủ tục hành chính nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư, đất đai, doanh nghiệp và thị trường, gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số” giai đoạn 2026-2030. 
Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 678/QĐ-BXD ngày 11/5/2026 về Chương trình, Kế hoạch hành động của Bộ Xây dựng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030, gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”.
Lượng hóa các chỉ tiêu hạ tầng, đô thị
Chương trình hành động của Bộ Xây dựng cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ thành hệ thống chỉ tiêu, đầu việc, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn thực hiện và cấp trình, phê duyệt. Đây là cơ sở để các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ tổ chức triển khai nhiệm vụ theo từng lĩnh vực quản lý nhà nước, đồng thời theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện theo sản phẩm đầu ra.
Theo phụ lục kèm theo Chương trình hành động, giai đoạn 2026-2030, Bộ Xây dựng xác định một số chỉ tiêu chủ yếu về phát triển kinh tế - xã hội gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Trong đó, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt trên 50%; số km đường cao tốc hoàn thành là 1.655 km; số km đường sắt hoàn thành là 645 km, trong đó có 200 km đường sắt đô thị.
Về mục tiêu tăng trưởng theo ngành, lĩnh vực, phụ lục xác định tốc độ tăng trưởng bình quân của cả nước giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10%/năm trở lên. Khu vực công nghiệp và xây dựng phấn đấu tăng 12,3%/năm; riêng lĩnh vực xây dựng tăng 14,5%/năm. Khu vực dịch vụ tăng 9,5%/năm, trong đó vận tải, kho bãi tăng 11,2%/năm.
Các chỉ tiêu này cho thấy lĩnh vực xây dựng, hạ tầng giao thông, đô thị và vận tải tiếp tục được xác định là những cấu phần quan trọng trong việc tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời đòi hỏi yêu cầu cao hơn về năng lực tổ chức thực hiện, chất lượng quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật và hiệu quả đầu tư.
Hoàn thiện thể chế, mở đường cho các mô hình phát triển mới
Một nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong Chương trình hành động là hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, giải phóng sức sản xuất, huy động nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển. Phụ lục phân công nhiều đầu việc cụ thể liên quan đến hoàn thiện pháp luật trong các lĩnh vực thương mại, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa, du lịch, lao động, bất động sản, nhà ở, đất đai, hàng hải, nợ công, doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đối với các lĩnh vực sát chức năng quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, đáng chú ý là nhiệm vụ hoàn thiện khung pháp lý về mô hình đô thị trong hệ thống chính quyền địa phương hai cấp, do Cục Phát triển đô thị chủ trì, thực hiện trong giai đoạn 2026-2030. Bộ cũng giao Cục Đường sắt Việt Nam chủ trì tham gia xây dựng cơ chế, chính sách huy động nguồn lực phát triển đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị trong giai đoạn 2026-2027.
Bên cạnh đó, Vụ Quy hoạch - Kiến trúc được giao phối hợp tham gia xây dựng cơ chế, chính sách và tiêu chí thành lập các đặc khu kinh tế, đặc khu công nghệ, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế trong giai đoạn 2026-2027.
Như vậy, nội dung thể chế không chỉ tập trung vào sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành, mà còn hướng tới việc tạo hành lang pháp lý cho các mô hình phát triển mới, nhất là đô thị, đường sắt, không gian phát triển đặc thù, kinh tế dữ liệu và các hình thức huy động nguồn lực ngoài ngân sách.
Một nội dung cụ thể khác là xử lý các vướng mắc trong triển khai dự án hạ tầng và sử dụng đất đô thị, công nghiệp. Theo phụ lục, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng được giao hoàn thành phương án xử lý vướng mắc cho các dự án hạ tầng trong quý II/2026.
Cũng trong quý II/2026, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng chủ trì thiết lập cơ chế và xây dựng tiêu chí kiểm soát tiến độ triển khai dự án sử dụng đất đô thị và công nghiệp; kiên quyết xử lý các dự án chậm triển khai hoặc sử dụng đất kém hiệu quả; có chế tài và cơ chế tài chính xử lý đất bỏ hoang; kiên quyết thu hồi các dự án không triển khai theo cam kết.
Đây là nhóm nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến việc khơi thông nguồn lực đất đai, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hạn chế tình trạng dự án treo, đất bỏ hoang, nhất là tại các khu vực đô thị và công nghiệp.
Để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và hiệu quả đầu tư, Bộ Xây dựng giao nhiệm vụ rà soát, điều chỉnh, phê duyệt các quy hoạch ngành, lĩnh vực giao thông vận tải nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với yêu cầu tăng trưởng “2 con số”. Nhiệm vụ này do Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì, phối hợp với các Cục Đường bộ Việt Nam, Đường sắt Việt Nam, Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Hàng không Việt Nam, thời hạn thực hiện trong quý II/2026.
Cùng thời hạn này, Bộ giao nhiệm vụ tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, định mức kinh tế - kỹ thuật thuộc các ngành, lĩnh vực quản lý theo hướng thống nhất, đồng bộ, hiện đại, từng bước hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước.
Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng, đô thị, đường sắt, công trình công nghệ cao và công trình xanh đòi hỏi hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức phải được cập nhật kịp thời, làm cơ sở cho lập dự án, xác định chi phí, quản lý chất lượng và kiểm soát đầu tư.
Cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính
Về cải cách thủ tục hành chính, phụ lục đặt ra các chỉ tiêu cụ thể. Bộ Xây dựng giao nhiệm vụ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm 50% thời gian giải quyết, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024; phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; loại bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Đồng thời, Bộ nghiên cứu thiết lập cơ quan chuyên trách làm đầu mối tiếp nhận, hỗ trợ và giải quyết dứt điểm các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, bảo đảm cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục thuộc phạm vi quản lý.
Nhóm nhiệm vụ này thể hiện yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị phục vụ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời phân định rõ hơn trách nhiệm giữa cấp Bộ và địa phương trong giải quyết thủ tục.
Chương trình hành động cũng xác định tăng trưởng ngành không chỉ dựa vào đầu tư xây dựng truyền thống, mà gắn với công nghiệp đường sắt, dữ liệu, chuyển đổi số, doanh nghiệp nhà nước và huy động khu vực tư nhân.
Theo phụ lục, Bộ Xây dựng sẽ xây dựng Đề án quản lý thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân; tham gia xây dựng cơ chế, chính sách huy động và sử dụng nguồn lực theo các mô hình “lãnh đạo công - quản trị tư”, “đầu tư công - quản lý tư”, “đầu tư tư - sử dụng công”; tham gia xây dựng Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.
Bộ cũng giao nhiệm vụ xây dựng chương trình hình thành năng lực sản xuất mới dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo; tham gia xây dựng Đề án phát triển kinh tế dữ liệu, công nghiệp dữ liệu; Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Đồng thời, Bộ rà soát, bổ sung mục tiêu tăng trưởng cho các doanh nghiệp nhà nước năm 2026 và giai đoạn 5 năm; hoàn thiện phương án sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp có vốn nhà nước, bảo đảm hiệu quả, không làm thất thoát, lãng phí.
Với hệ thống chỉ tiêu và nhiệm vụ nêu trên, Chương trình hành động của Bộ Xây dựng đặt trọng tâm vào việc chuyển các định hướng lớn về tăng trưởng “2 con số” thành các đầu việc có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn và sản phẩm cụ thể. Trọng tâm là phát triển hạ tầng - đô thị, hoàn thiện thể chế - tiêu chuẩn - quy chuẩn, cải cách thủ tục hành chính và khơi thông các nguồn lực đầu tư, đất đai, doanh nghiệp, thị trường trong giai đoạn 2026-2030.
