Bộ Xây dựng xác định hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đầu tư, siết chặt trách nhiệm các chủ thể tham gia dự án, tạo nền tảng thực hiện mục tiêu phát triển khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030. 
Thành quả tạo nền tảng cho giai đoạn mới
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo Kết luận của Bộ trưởng Trần Hồng Minh tại Hội nghị Tổng kết tình hình thực hiện các dự án đường bộ cao tốc giai đoạn 2021 - 2025 thuộc danh mục 3.000 km.
Theo Bộ Xây dựng, mạng lưới đường bộ cao tốc đã có bước phát triển mạnh trong hơn hai thập kỷ qua. Giai đoạn 2001 - 2010, cả nước mới có 89 km cao tốc; giai đoạn 2011 - 2020 bổ sung thêm 1.074 km, nâng tổng chiều dài khai thác lên 1.163 km. Cùng thời điểm, khoảng 858 km đang được thi công, nâng tổng chiều dài đã và đang đầu tư lên khoảng 2.021 km.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định một trong ba đột phá chiến lược, đặt mục tiêu “Đến năm 2030, phấn đấu cả nước có khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc, trong đó đến năm 2025 hoàn thành đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chỉ trong giai đoạn 2021 - 2025, ngành GTVT phải triển khai và hoàn thành hơn 1.858 km đường cao tốc mới.
Với sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng cùng sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị tham gia dự án, đến ngày 19/12/2025 toàn bộ các dự án dự kiến hoàn thành trong năm đã được đưa vào khai thác hoặc thông tuyến chính, nâng tổng chiều dài cao tốc cả nước lên 3.345 km cùng khoảng 458 km đường dẫn, nút giao, vượt mục tiêu 3.000 km.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá, đây là nền tảng để hướng tới mục tiêu 5.000 km vào năm 2030. Tuy nhiên, khối lượng công việc phía trước vẫn rất lớn khi nhiều dự án mới cần được chuẩn bị đầu tư, tổ chức triển khai và hoàn thành.
Để đáp ứng yêu cầu đó, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án; đồng thời yêu cầu các chủ thể tham gia phải tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, tập trung nguồn lực để bảo đảm các dự án hoàn thành theo đúng yêu cầu "Nhanh, đúng, trúng, chuẩn, hiệu quả, an toàn".
Hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đầu tư
Bên cạnh việc tổng kết những kết quả đạt được, Bộ Xây dựng cũng xác định hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng đầu tư, hoàn thiện cơ chế, chính sách và chuẩn bị điều kiện để triển khai các dự án đường bộ cao tốc trong giai đoạn tiếp theo.
Bộ trưởng yêu cầu Vụ Khoa học - Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng khẩn trương triển khai các nhiệm vụ được giao nhằm xử lý khó khăn về nguồn cung vật liệu cho các công trình trọng điểm.
Cùng với đó, Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao khẩn trương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tạo cơ sở triển khai các dự án trong giai đoạn tới.
Bộ Xây dựng yêu cầu việc chuẩn bị đầu tư phải nghiên cứu phương án phân kỳ phù hợp, đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật trong toàn bộ vòng đời dự án; nghiên cứu áp dụng cầu cạn, hầm tại khu vực nền đất yếu, đào sâu, đắp cao và chủ động đánh giá rủi ro về vốn, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng.
Đối với công tác hoàn thiện thể chế, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng tiếp tục hoàn thiện thể chế, hệ thống định mức, đơn giá, suất vốn đầu tư, trong đó có định mức sử dụng cát biển; đồng thời tăng cường phối hợp thẩm định dự án, hướng dẫn chuyên môn và theo dõi biến động giá vật liệu xây dựng.
Song hành với đó, Cục Đường bộ Việt Nam được giao tiếp nhận, quản lý khai thác các tuyến sau khi hoàn thành; rà soát, cập nhật quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp điều kiện từng vùng và yêu cầu thích ứng biến đổi khí hậu; đẩy nhanh đầu tư trạm dừng nghỉ, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý các tồn tại trong thời gian bảo hành.
Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng tiếp tục kiểm tra chất lượng công trình, hướng dẫn nghiệm thu, xử lý các vấn đề kỹ thuật; đồng thời tổng hợp các tồn tại trong khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý chất lượng để đề xuất hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn, báo cáo Bộ trưởng trước ngày 15/7/2026.
Thông qua các nhiệm vụ được giao, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị chuyên môn tiếp tục hoàn thiện đồng bộ từ quy hoạch, thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật đến công tác quản lý chất lượng, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình triển khai các dự án đường bộ cao tốc trong giai đoạn tiếp theo.
Siết chặt trách nhiệm, bảo đảm chất lượng
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư kiện toàn bộ máy, tăng cường kiểm soát chất lượng, tiến độ, chủ động tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, VLXD; điều hành dự án theo phương châm "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả), đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và kịp thời báo cáo các khó khăn phát sinh.
Đối với các đơn vị tư vấn thiết kế, Bộ Xây dựng yêu cầu nâng cao chất lượng khảo sát, bảo đảm hồ sơ thiết kế đồng bộ, phù hợp điều kiện từng vùng, như: Xử lý ổn định mái dốc tại khu vực phía Bắc; nâng cao khả năng dính bám giữa đá và nhựa tại khu vực Nam Trung Bộ; xử lý nền đất yếu tại khu vực ĐBSCL. Đồng thời, ưu tiên giải pháp cầu cạn, hầm tại khu vực nền đất yếu hoặc đào sâu, đắp cao; tăng cường ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới, chuyển đổi số và mô hình thông tin công trình trong thiết kế, lập tổng mức đầu tư và quản lý chi phí.
Đối với các đơn vị tư vấn thẩm tra, Bộ Xây dựng yêu cầu nâng cao chất lượng thẩm tra hồ sơ, kịp thời phát hiện sai sót, hạn chế điều chỉnh trong quá trình thi công và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số.
Đối với các nhà thầu thi công, Bộ Xây dựng yêu cầu tuân thủ thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật; huy động đầy đủ nhân lực, thiết bị; bảo đảm tiến độ và coi chất lượng công trình là yếu tố sống còn, đồng thời chủ động đề xuất giải pháp thi công phù hợp.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị tư vấn giám sát và tư vấn kiểm định phát huy tính độc lập, khách quan; kiểm soát chặt chất lượng vật liệu, thi công và kết quả kiểm định; ứng dụng công nghệ hiện đại để kịp thời phát hiện nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn công trình.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị nghiêm túc khắc phục những tồn tại đã được Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước chỉ ra trong công tác lập, thẩm định dự án, định mức, đơn giá và triển khai các hạng mục phục vụ khai thác. Trước ngày 10/7/2026, các đơn vị liên quan phải báo cáo những bất cập về tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế, chính sách để Bộ tổng hợp, hoàn thiện hệ thống pháp luật.
