Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án chủ động nghiên cứu giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng buông lỏng trách nhiệm. Đảm bảo tiến độ, tăng tốc giải ngân
Ngày 11/9, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã chủ trì cuộc họp kiểm điểm tiến độ thi công, giải ngân các dự án; công tác quản lý VLXD; định mức, đơn giá xây dựng và quyết toán dự án hoàn thành.
Ghi nhận nỗ lực của các cơ quan, đơn vị thời gian qua, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đồng thời thẳng thắn nhìn nhận tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn chậm so với yêu cầu.
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, nguồn cung VLXD, thời tiết và điều kiện thi công, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn còn nguyên nhân chủ quan, trong đó một số đơn vị chưa thực sự quyết tâm, chưa có giải pháp đủ mạnh để xử lý các công việc thuộc trách nhiệm của mình.
Nhấn mạnh giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư, Ban QLDA nghiêm túc kiểm điểm những tồn tại thuộc trách nhiệm quản lý; không lấy những khó khăn khách quan làm lý do kéo dài tiến độ hoặc chậm giải ngân.
Theo Bộ trưởng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ phải được đánh giá bằng kết quả cụ thể trên công trường và giá trị vốn được giải ngân, thay vì chỉ dừng ở kế hoạch hay báo cáo tiến độ. Các chủ đầu tư, Ban QLDA phải lập lại tiến độ chỉ đạo, cập nhật kế hoạch thi công - giải ngân từng tuần, xác định rõ đường găng, điểm vướng mắc; suy nghĩ cách thức tháo gỡ nút thắt, quyết liệt chỉ đạo nhà thầu tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", tập trung hoàn thành những hạng mục có giá trị lớn.
Đặc biệt, đối với khối lượng công việc đã hoàn thành nhưng chưa được thanh toán, Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương rà soát, xử lý tồn tại, hoàn thiện hồ sơ thanh toán dứt điểm trước ngày 25/9; đồng thời kiên quyết xử lý những nhà thầu chậm hoàn thiện hồ sơ.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh đồng thời yêu cầu kết quả giải ngân của Bộ cần sớm đạt mức bình quân chung của cả nước; các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026 phải tập trung tối đa nguồn lực để bảo đảm mục tiêu đề ra.
Đối với những dự án này, Bộ trưởng lưu ý kiên quyết không lùi, kéo dài hoặc điều chỉnh tiến độ nếu không có nguyên nhân khách quan, chính đáng. Các chủ đầu tư phải kiểm soát tiến độ thực chất, kịp thời xử lý nhà thầu yếu kém, đồng thời chủ động tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền thay vì chờ đợi.
Rà soát 4 nhóm dự án chưa đáp ứng yêu cầu giải ngân
Báo cáo tại cuộc họp, ông Trần Minh Phương - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, theo số liệu cập nhật đến ngày 10/9, Bộ Xây dựng đã giải ngân đạt 41,3% kế hoạch. Những ngày đầu tháng 9, kết quả giải ngân tại một số chủ đầu tư đã có chuyển biến, trong đó có: Ban QLDA 7, Ban QLDA Thăng Long, Ban QLDA Đường sắt, Ban QLDA Hàng hải và Đường thủy cùng một số địa phương.
Theo đăng ký của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, riêng trong tháng 9 cần giải ngân khoảng 4.891 tỷ đồng. Tuy nhiên, khối lượng vốn phải giải ngân trong những tháng cuối năm vẫn còn rất lớn, đòi hỏi tiến độ thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự chuyển biến rõ rệt.
Bám sát tiến độ triển khai từng dự án, ông Lê Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, các dự án chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ và giải ngân được rà soát theo 4 nhóm nguyên nhân chính.
Nhóm thứ nhất là các dự án đã có khối lượng hoàn thành nhưng còn chậm thanh toán. Đây là nhóm có thể tạo chuyển biến ngay về giải ngân nếu chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu tập trung hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán.
Nhóm thứ hai gồm các dự án chịu ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công sau khi được bàn giao mặt bằng, như cải tạo, nâng cấp QL2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì; cầu đường sắt Cẩm Lý thuộc tuyến Kép - Hạ Long; nâng cấp, mở rộng QL46 đoạn Vinh - Nam Đàn và nâng cấp QL14B tại Đà Nẵng.
Trong đó, một số dự án cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở mặt bằng. Dự án QL2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì đã được bàn giao khoảng 98,5% mặt bằng nhưng sản lượng thi công mới đạt khoảng 11%.
Dự án QL14B tại Đà Nẵng có tỷ lệ bàn giao mặt bằng khoảng 98,6%, trong khi sản lượng mới đạt khoảng 46,1%, chậm khoảng 37,9% so với kế hoạch; đồng thời còn chịu tác động bởi nguồn vật liệu đá và năng lực huy động thiết bị của nhà thầu.
Nhóm thứ ba là những dự án bị ảnh hưởng bởi khan hiếm VLXD, trong đó có các dự án Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau, Mỹ An - Cao Lãnh và Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận.
Đánh giá tổng thể về VLXD cho thấy vấn đề không hoàn toàn nằm ở việc thiếu tài nguyên. Điểm nghẽn chủ yếu là nguồn cung phân bố không đồng đều, quá trình chuẩn bị quỹ mỏ và đưa mỏ mới vào khai thác còn chậm, công suất khai thác chưa được phát huy đầy đủ, trong khi cơ chế điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương, vùng kinh tế chưa ổn định.
Theo đó, các đơn vị chuyên môn đề xuất chuyển cách tiếp cận từ cân đối nguồn vật liệu trên tổng số sang xác định nguồn cung thực sự có khả năng huy động, gắn từng mỏ với từng dự án, khối lượng, thời điểm khai thác và cự ly vận chuyển; đồng thời hoàn thiện cơ chế điều phối liên tỉnh, liên vùng và cập nhật kịp thời giá vật liệu đến chân công trình.
Nhóm thứ tư là các dự án chậm do công tác tổ chức thực hiện, trong đó có dự án mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn và La Sơn - Hòa Liên. Với nhóm này, yêu cầu đặt ra là các chủ đầu tư phải kiểm soát tiến độ tới từng nhà thầu, tăng cường máy móc, thiết bị, nhân lực và tổ chức thi công phù hợp với điều kiện thời tiết để bù tiến độ.
Ông Lê Quyết Tiến cho rằng, kế hoạch triển khai của phần lớn dự án đã được xây dựng chi tiết theo ngày. Vì vậy, các chủ đầu tư, Ban QLDA cần tiếp tục rà soát, chuẩn xác khối lượng đăng ký, xác định rõ người thực hiện, công việc, trách nhiệm và tiến độ hoàn thành, qua đó làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng đơn vị.
Tinh thần xuyên suốt được Bộ trưởng Trần Hồng Minh đặt ra tại cuộc họp là khó khăn phải được nhận diện để tháo gỡ, nhưng không thể trở thành lý do cho sự chậm trễ thuộc trách nhiệm chủ quan. Khi thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, yêu cầu đối với từng chủ đầu tư, Ban QLDA là chuyển nhanh từ báo cáo nguyên nhân sang hành động cụ thể trên công trường, gắn tiến độ thi công với nghiệm thu, thanh toán và kết quả giải ngân thực chất.
