Theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Xây dựng, thông tin giá VLXD phải được thu thập từ nhiều nguồn, rà soát, loại bỏ dữ liệu bất thường trước khi xác định giá bình quân để công bố. Quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của cơ sở dữ liệu trên phạm vi cả nước phục vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu giá
Thông tư số 37/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ Xây dựng vừa ban hành Phụ lục II hướng dẫn chi tiết quy trình khảo sát, thu thập và công bố thông tin giá VLXD. Thay vì chỉ quy định trách nhiệm của các cơ quan quản lý, phụ lục này xây dựng một quy trình thống nhất từ thu thập dữ liệu, xử lý thông tin đến công bố giá, góp phần nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của cơ sở dữ liệu giá VLXD trên phạm vi cả nước.
Theo hướng dẫn, sở xây dựng là cơ quan đầu mối tổ chức khảo sát, thu thập và công bố thông tin giá VLXD trên địa bàn. Quy trình được thực hiện qua hai bước gồm: Thu thập thông tin về giá vật liệu, khảo sát diễn biến thị trường và khả năng cung ứng; sau đó rà soát, xử lý dữ liệu trước khi công bố thông tin giá.
Để bảo đảm nguồn dữ liệu đầy đủ và khách quan, sở xây dựng phải xây dựng danh sách các đơn vị cung cấp thông tin, bao gồm chủ đầu tư, nhà thầu thi công các dự án đầu tư công, doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp cung ứng VLXD trên địa bàn. Đây được xem là điểm quan trọng nhằm mở rộng nguồn dữ liệu đầu vào, hạn chế tình trạng thông tin giá chỉ được tổng hợp từ một số ít doanh nghiệp hoặc khu vực.
Thông tư cũng khuyến khích các địa phương áp dụng hình thức cung cấp dữ liệu qua cổng thông tin điện tử và các ứng dụng công nghệ thông tin để phục vụ việc tổng hợp, xử lý và kết nối với hệ thống thông tin về định mức xây dựng, giá xây dựng và chỉ số giá xây dựng của Bộ Xây dựng.
Đồng thời, người đại diện theo pháp luật của các doanh nghiệp cung cấp dữ liệu phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin.
Loại bỏ giá bất thường trước khi công bố
Một nội dung đáng chú ý của phụ lục là yêu cầu dữ liệu khảo sát phải được sàng lọc kỹ trước khi sử dụng.
Theo đó, sở xây dựng có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan liên quan khảo sát diễn biến giá, khả năng cung ứng vật liệu; kiểm tra việc niêm yết, kê khai giá theo định kỳ hoặc đột xuất khi thị trường xuất hiện dấu hiệu tăng giá bất thường.
Trước khi công bố, toàn bộ dữ liệu phải được rà soát để loại bỏ những thông tin không hợp lệ, không rõ nguồn gốc hoặc các mức giá có biến động bất thường, không phản ánh mặt bằng chung của thị trường. Sau khi chuẩn hóa về cùng điều kiện so sánh, cơ quan quản lý mới xác định giá bình quân làm cơ sở công bố. Điều này giúp hạn chế nguy cơ giá công bố bị ảnh hưởng bởi các giao dịch cá biệt hoặc hiện tượng đầu cơ, biến động ngắn hạn trên thị trường.
Giá công bố được tính theo phương pháp bình quân
Thông tư quy định giá VLXD công bố theo tháng hoặc quý được xác định bằng phương pháp trung bình số học đơn giản trên cơ sở các mức giá đã được thu thập, rà soát và chuẩn hóa.
Đối với các nhóm vật liệu có ít chủng loại như cát, đá, xi măng, thép, nhựa đường hay bê tông thương phẩm, giá bình quân được xác định riêng theo từng loại vật liệu, đúng quy cách kỹ thuật, thương hiệu hoặc từng doanh nghiệp sản xuất, đơn vị cung ứng.
Trong khi đó, với các nhóm vật liệu có nhiều mẫu mã như gạch xây, gạch ốp lát, vật liệu và thiết bị điện, nước, giá bình quân chỉ được tính trong cùng nhóm sản phẩm có thương hiệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy cách tương đồng, không tính bình quân chung giữa các sản phẩm khác nhau. Quy định này giúp phản ánh chính xác hơn giá trị của từng dòng sản phẩm trên thị trường.
Để các địa phương áp dụng thống nhất, phụ lục đưa ra ví dụ cụ thể đối với mặt hàng xi măng PCB40. Theo đó, nếu giá khảo sát tại ba đại lý lần lượt là 1.500 đồng/kg, 1.520 đồng/kg và 1.510 đồng/kg thì giá bình quân công bố được xác định là 1.510 đồng/kg.
Đối với gạch ceramic lát nền kích thước 600 x 600 mm của cùng một nhà sản xuất, có năm mã sản phẩm với mức giá từ 168.000 - 175.000 đồng/m², việc xác định giá bình quân được thực hiện trong phạm vi nhóm sản phẩm có cùng tiêu chuẩn kỹ thuật và thương hiệu, thay vì gộp chung với các dòng gạch khác trên thị trường.
Việc ban hành hướng dẫn thống nhất về khảo sát, xử lý và công bố thông tin giá VLXD không chỉ giúp các địa phương áp dụng đồng bộ phương pháp xác định giá mà còn góp phần hình thành cơ sở dữ liệu giá phản ánh sát diễn biến thị trường.
Đây sẽ là căn cứ quan trọng để chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong quản lý nhà nước đối với thị trường VLXD.
