Ước hết tháng 7/2026, Bộ Xây dựng giải ngân hơn 13.000 tỷ đồng, đạt khoảng 34% kế hoạch năm. Bộ trưởng yêu cầu từng đơn vị xác định rõ giải pháp, tiến độ và trách nhiệm thực hiện. 
Theo báo cáo tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ, giải ngân kế hoạch đầu tư công năm 2026, tổng kế hoạch vốn đã giao cho Bộ Xây dựng là hơn 137.000 tỷ đồng. Trong đó, Bộ đã báo cáo cấp có thẩm quyền điều chuyển khoảng 98.000 tỷ đồng về các địa phương và đơn vị liên quan.
Không dừng ở báo cáo nguyên nhân
Sau khi dự kiến điều chuyển, số vốn Bộ Xây dựng cần giải ngân trong năm 2026 còn gần 39.000 tỷ đồng. Ước đến hết tháng 7, giá trị giải ngân đạt hơn 13.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 34% kế hoạch năm và trên 90% kế hoạch giải ngân tháng 7.
Kết quả giải ngân giữa các chủ đầu tư chưa đồng đều. Một số đơn vị cơ bản bám sát tiến độ, trong khi một số Ban Quản lý dự án và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn yêu cầu. Giá trị còn chậm so với kế hoạch tháng 7 khoảng 1.400 tỷ đồng.
Qua rà soát, có 5 dự án đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026 nhưng đang gặp khó khăn về tiến độ, gồm: (1) Dự án mở rộng đoạn Cam Lộ - La Sơn (Ban QLDA Hồ Chí Minh); (2) Dự án La Sơn - Hòa Liên (Ban QLDA Hồ Chí Minh); (3) QL2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì (Ban QLDA Hàng hải và đường thuỷ); (4) Dự án QL.14B, TP Đà Nẵng (Sở Xây dựng TP Đà Nẵng, (5) Dự Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận (Ban QLDA Hồ Chí Minh).
Ngoài ra, 8 dự án phải tập trung đẩy nhanh thi công mới có thể đáp ứng kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, gồm: (1) Dự án hoàn thiện hầm Thần Vũ thuộc Dự án cao tốc Bắc Nam phía Đông (Ban QLDA Đường sắt); (2) Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - ngã Ba Trung Sơn (Ban QLDA Hồ Chí Minh): (3) Dự án nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ, đường sắt (Ban QLDA Hàng hải vầ đường thuỷ); (4) Dự án cầu đường sắt Đuống (Ban QLDA Đường sắt); (5) Dự án cầu đường sắt Cẩm Lý thuộc tuyến đường sắt Kép - Hạ Long (Ban QLDA Đường sắt); (6) Dự án QL.46 đoạn TP Vinh - TT Nam Đàn (Ban QLDA 85); (7) Dự án QL.14E (Cục Đường bộ Việt Nam); (8) Dự án QL.28B (Cục Đường bộ Việt Nam).
Các nguyên nhân chính gồm: chậm GPMB, di dời hạ tầng kỹ thuật, thiếu VLXD, biến động giá nguyên, nhiên liệu và việc huy động nhân lực, thiết bị của một số nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu. Tại một số dự án, khối lượng bổ sung phát sinh trong quá trình triển khai cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Thời gian thi công còn lại của năm 2026 không nhiều, trong khi nhiều công trình tại miền Trung và phía Nam bước vào mùa mưa. Nếu các vướng mắc không được xử lý kịp thời, khả năng hoàn thành khối lượng và giải ngân hết kế hoạch vốn sẽ bị ảnh hưởng.
Giải ngân gắn với khối lượng thực tế
Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ quan trọng, tác động trực tiếp đến tiến độ công trình và mục tiêu tăng trưởng. Kết quả giải ngân của một số đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu, trong đó có nguyên nhân thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án; yêu cầu các đơn vị không dừng ở việc báo cáo khó khăn hoặc giải trình nguyên nhân chậm tiến độ. Từng chủ đầu tư phải xác định rõ khối lượng còn lại, giải pháp thực hiện, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân.
Đối với dự án có nguy cơ chậm, lãnh đạo đơn vị phải trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo tại công trường; rà soát tiến độ từng hạng mục và tổ chức triển khai đồng thời các phần việc đủ điều kiện. Các nhà thầu phải bổ sung nhân lực, máy móc, thiết bị và tăng ca thi công để tận dụng thời gian trước khi bước sâu vào mùa mưa.
Bộ trưởng yêu cầu tập trung cao độ trong tháng 7 và tháng 8, không để khối lượng thi công, nghiệm thu và thanh toán dồn vào cuối năm. Những khó khăn vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời, đồng thời đề xuất rõ phương án xử lý.
Đối với các dự án giao địa phương thực hiện, cơ quan được giao làm chủ đầu tư phải chủ động tổ chức triển khai và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, kết quả giải ngân. Việc giao vốn, giao dự án phải gắn với trách nhiệm thực hiện, không để tiến độ của từng dự án ảnh hưởng đến kết quả chung của Bộ.
Riêng đối với 18 dự án có khối lượng thi công đã hoàn thành nhưng chưa hoàn tất thanh toán, với tổng giá trị khoảng 5.500 tỷ đồng, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến: hồ sơ nội nghiệp, nghiệm thu và thủ tục thanh toán, Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư chỉ đạo tư vấn giám sát và nhà thầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thanh toán ngay đối với khối lượng đủ điều kiện. Việc giải ngân phải gắn với khối lượng thực tế, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục; không vì áp lực tiến độ mà nghiệm thu khi công việc chưa đáp ứng yêu cầu.
Các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ được yêu cầu chủ động hướng dẫn, hỗ trợ Ban Quản lý dự án và địa phương tháo gỡ vướng mắc, xử lý hồ sơ kịp thời, không để thủ tục nội bộ làm chậm tiến độ. Cơ quan tham mưu về kế hoạch, tài chính phải rà soát khả năng giải ngân của từng đơn vị, từng dự án và đề xuất điều chỉnh vốn đối với các nhiệm vụ không còn nhu cầu hoặc không bảo đảm khả năng thực hiện. Nguồn vốn điều chỉnh cần được ưu tiên cho những dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.
Đối với các dự án dự kiến khởi công trong năm 2026, gồm: (1) Dự án hoàn thiện hầm Cù Mông (Ban QLDA 85) dự kiến khởi công trong tháng 8/2026; (2) Dự án phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam (Ban QLDA Hàng hải và đường thuỷ) và (3) Dự án 03 tuyến Quốc lộ (53, 62, Nam Sông Hậu) tại đồng bằng sông Cửu Long (Cục Đường bộ Việt Nam) dự kiến khởi công trong quý IV/2026, chủ đầu tư phải rút ngắn thời gian hoàn thiện thiết kế, dự toán và lựa chọn nhà thầu.
Các dự án đã khởi công, gồm: (1) Dự án Cầu Ninh Cường (ODA) (Ban QLDA Thăng Long); (2) Dự án cải tạo khu gian Hòa Duyệt - Thanh Luyện (Ban QLDA Đường sắt), cần ưu tiên hạng mục có giá trị lớn, chuẩn bị vật tư, vật liệu và cấu kiện để tăng tốc thi công trong những tháng cuối năm.
Bộ trưởng cho biết, kết quả triển khai và giải ngân dự án sẽ là một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và các đơn vị liên quan.
