Bước ngoặt chiến lược của hàng không Việt

Không chỉ mang ý nghĩa thương mại đơn thuần

Ngày 18/02 (giờ địa phương) tại Washington, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam nhân chuyến công tác đến Mỹ dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, Vietnam Airlines, Sun PhuQuoc Airways ký hợp đồng mua 90 tàu bay, trị giá hơn 30 tỷ USD cùng Boeing. Trong đó, Vietnam Airlines mua 50 Boeing 737-8, trị giá khoảng 8,1 tỷ USD; Sun PhuQuoc Airways mua 40 Boeing 787-9 Dreamliner, trị giá khoảng 22,5 tỷ USD. Ngoài ra, Vietjet có thỏa thuận tài chính mua 6 Boeing 737-8 trị giá khoảng 965 triệu USD.

Với riêng Vietnam Airlines, theo thỏa thuận, hãng hàng không quốc gia Việt Nam sẽ tiếp nhận 50 tàu bay Boeing 737-8 trong giai đoạn 2030 - 2032. Qua đó, quy mô đội bay của Vietnam Airlines sẽ nâng lên hơn 150 chiếc vào năm 2030. Đây được xem là bước đi chiến lược trong lộ trình hiện đại hóa đội tàu bay, nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tăng trưởng mới của hãng.

Vietnam Airlines dự kiến khai thác các máy bay 737-8 trên mạng nội địa và các đường bay trong khu vực châu Á. Hãng đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hai con số trong 5 năm tới, với tổng lượng hành khách đạt khoảng 168 triệu lượt và sản lượng hàng hóa hơn 2,25 triệu tấn.

Cùng với các hợp đồng mua tàu bay, Vietjet Air ký hợp đồng với Pratt & Whitney (P&W, Mỹ, nhà sản xuất động cơ máy bay hàng đầu của thế giới) cung cấp động cơ và dịch vụ bảo dưỡng cho 44 tàu bay A321neo/A321XLR với giá trị khoảng 5,4 tỷ USD. 

Theo Cục Hàng không Việt Nam, các hợp đồng quy mô lớn với Boeing và Pratt & Whitney ký kết đầu năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa thương mại đơn thuần, mà là bước ngoặt chiến lược đối với tiến trình phát triển của Hàng không dân dụng Việt Nam trong ba trụ cột lớn: bền vững - an toàn - hội nhập quốc tế. 

Những tác động chính có thể nhìn thấy, đó là bảo đảm năng lực vận tải dài hạn, phù hợp quy hoạch. Trong đó, các đơn hàng Boeing (737-8, 787-9…) và động cơ P&W cho dòng A321neo/XLR giúp trẻ hóa đội bay, giảm tuổi trung bình, nâng cao hiệu suất khai thác; Phù hợp mục tiêu đạt 275 - 300 triệu hành khách/năm vào 2050 theo quy hoạch; Tối ưu phân bổ giữa tàu bay thân hẹp - thân rộng - tầm trung (XLR)…

Cùng với đó, Boeing 787-9 và 737-8 cùng thế hệ động cơ GEnx và P&W giúp giảm 15 - 25% nhiên liệu và CO₂ so với thế hệ trước; Giảm tiếng ồn tới 50%. Đây là những cơ sở thực hiện cam kết Net Zero 2050 của ICAO và Lộ trình SAF -  nhiên liệu hàng không bền vững. Đồng thời, tạo điều kiện triển khai thị trường carbon và SAF.

Trong đó, với đội bay thế hệ mới chính là điều kiện tiên quyết để tham gia CORSIA (Cơ chế bù đắp và giảm thiểu carbon cho hàng không quốc tế); Xây dựng cơ chế tín chỉ carbon hàng không; Thu hút đầu tư SAF (nhiên liệu hàng không bền vững) tại Việt Nam.

Một tác động nữa là việc khi đầu tư vào đội bay thân rộng và tầm xa cho phép mở rộng các đường bay thẳng Mỹ, châu Âu, Trung Đông; Nâng cao chỉ số kết nối hàng không (Air Connectivity Index); Thu hút FDI, du lịch cao cấp…
Bên cạnh đó, cùng với việc nâng cao năng lực công nghiệp hàng không trong nước, các hợp đồng động cơ P&W kéo theo nhu cầu bảo dưỡng động cơ - MRO; đào tạo kỹ sư, thợ máy đạt chuẩn EASA Part-145. Đây là cơ hội để phát triển trung tâm MRO tại Long Thành - Gia Bình - Vân Đồn - Chu Lai…; tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Có thể thấy, việc các hãng hàng không Việt Nam ký kết các hợp đồng quy mô lớn với Boeing và Pratt & Whitney có thể coi là “bước ngoặt chiến lược thứ hai” của ngành hàng không dân dụng Việt Nam sau giai đoạn mở cửa và tự do hóa thị trường. Nó tạo ra 3 nền tảng căn bản cho 20 - 30 năm tới, gồm: Nền tảng tăng trưởng xanh và bền vững; Nền tảng an toàn - hiện đại hóa theo chuẩn ICAO; Nền tảng hội nhập và nâng tầm vị thế quốc gia.

Chu kỳ phát triển mới của ngành hàng không

737-8 là dòng máy bay bán chạy nhất của Boeing. Dòng máy bay này có sức chứa tối đa khoảng 200 ghế, tầm bay lên tới 6.570 km. Hơn nữa, máy bay sử dụng động cơ thế hệ mới, thiết kế khí động học cải tiến và cánh winglet hiện đại, nên giúp tiết kiệm khoảng 20% nhiên liệu so với thế hệ trước, giảm trung bình 3.600 tấn CO2 mỗi năm cho mỗi chiếc.

Trong khi đó, 787-9 Dreamliner có tầm bay dài nhất lên hơn 14.000 km và sức chứa tối đa khoảng 290 hành khách. Vietnam Airlines cũng là hãng bay trong nước duy nhất đang vận hành mẫu tàu bay thân rộng này của Boeing.

Với sức chở và tầm bay tối đa của 787-9 Dreamliner cho phép hãng thực hiện các hành trình bay liên tục lên tới 16 tiếng, mở ra khả năng khai thác các đường bay thẳng xuyên lục địa kết nối Phú Quốc với Mỹ, các trung tâm kinh tế - du lịch trọng điểm tại châu Âu như Anh, Czech, Pháp, Đức, khu vực Trung Đông, các quốc gia CIS (Nga, Belarus, Armenia, Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Moldova, Tajikistan, Uzbekistan, Turkmenistan), Nhật Bản và Úc trong tương lai.

Ngoài ra, 787-9 Dreamliner còn giúp tiết kiệm 20 - 25% nhiên liệu và giảm phát thải so với thế hệ trước, phù hợp với định hướng phát triển bền vững mà hãng theo đuổi.

Theo Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines Đặng Ngọc Hòa, hãng đang chuẩn bị toàn diện về đội bay, tài chính và nguồn nhân lực chất lượng cao để bước vào chu kỳ phát triển mới của ngành hàng không. Theo ông Hòa, việc đầu tư 50 máy bay 787-8 giúp hãng hàng không quốc gia xây dựng đội bay hiện đại, tiết kiệm nhiên liệu, nâng cao hiệu quả khai thác. Thỏa thuận cũng giúp Vietnam Airlines củng cố quan hệ chiến lược lâu dài với Boeing, hướng tới mục tiêu trở thành hãng hàng không 5 sao trước 2030.

Được biết, cùng với đơn hàng 50 tàu bay Boeing 737-8 trong giai đoạn 2030 - 2032, Vietnam Airlines cũng có kế hoạch bắt tay với Boeing đầu tư thêm 30 máy bay thân rộng trong thời gian tới. Thương vụ này có giá trị ước tính hơn 12 tỷ USD, phục vụ chiến lược mở rộng mạng bay quốc tế của Vietnam Airlines.

Trong khi đó, Chủ tịch HĐQT Sun Group Đặng Minh Trường cho biết, sự hợp tác cùng Boeing đặt nền móng vững chắc cho việc xây dựng một hãng hàng không đẳng cấp quốc tế, đồng bộ với hệ sinh thái du lịch, nghỉ dưỡng mà tập đoàn này đang phát triển. Theo ông, Sun PhuQuoc Airways chọn Boeing 787-9 không chỉ vì hiệu suất vận hành, mà còn là dòng tàu bay phù hợp nhất để hiện thực hóa tầm nhìn “đưa Phú Quốc ra thế giới và đưa thế giới đến với Phú Quốc”.