Ứng dụng công nghệ khí hóa phát điện trong xử lý rác thải sinh hoạt đô thị, thay thế cho công nghệ hỏa thiêu truyền thống, là bước chuyển cần thiết trước yêu cầu cấp bách về môi trường đô thị. 
Từ “Nhà máy rác Khe Giang” đến bước ngoặt công nghệ mới
Kỷ niệm 18 năm ngày thành lập (19/10/2007 - 19/10/2025), Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng Việt Long không chỉ nhìn lại chặng đường phát triển mà còn đặt ra một hướng đi mới ứng dụng công nghệ khí hóa phát điện trong xử lý rác thải sinh hoạt đô thị, thay thế cho công nghệ hỏa thiêu truyền thống. Đây là bước chuyển được đánh giá là cần thiết và phù hợp trong bối cảnh các địa phương đang đối mặt áp lực ô nhiễm môi trường và thiếu quỹ đất chôn lấp.
Khởi nghiệp từ năm 2007 với công suất lò chỉ 100 tấn rác/ngày, Nhà máy rác Khe Giang thuộc Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng Việt Long, từng bước mở rộng quy mô, trở thành đơn vị đứng đầu tỉnh Quảng Ninh về xử lý rác sinh hoạt rắn đô thị theo công nghệ hỏa thiêu. Đến nay, công suất xử lý đạt 600 tấn/ngày, phục vụ cho 4 khu vực: phía tây TP Hạ Long, TP Uông Bí, Đông Triều và huyện Hoành Bồ (cũ).
Từ nền tảng đó, doanh nghiệp đang chuyển hướng sang công nghệ khí hóa phát điện - công nghệ “đốt rác không ống khói”, được xem là hướng phát triển tất yếu của ngành xử lý chất thải trong giai đoạn hiện nay.
Theo ông Lê Quang Thắng - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng Việt Long, đây là công nghệ mới, có khả năng hạn chế phát thải, tăng hiệu suất năng lượng và tận dụng tối đa nguồn rác làm nhiên liệu tái tạo.
Giải pháp công nghệ cho bài toán môi trường đô thị
Khí hóa là quá trình chuyển đổi rác thải chứa carbon thành khí tổng hợp (syngas) trong môi trường thiếu oxy hoặc không có oxy, khác với công nghệ đốt rác truyền thống vốn sinh ra nhiều khí thải và tro bụi. Nhờ vận hành trong môi trường kỵ khí ở nhiệt độ cao (khoảng 800°C), công nghệ khí hóa phân hủy rác thành các phân tử khí đơn giản hơn như hydro (H₂), carbon monoxide (CO), methane (CH₄), tạo thành nhiên liệu khí sạch để phát điện.
Điểm nổi bật của công nghệ này là vận hành trong hệ thống khép kín, cho phép kiểm soát khí thải trước khi ra môi trường, giảm thiểu phát tán khói bụi và mùi hôi, vốn là vấn đề gây bức xúc tại nhiều khu xử lý rác hiện nay.
Ngoài ra, khối lượng rác cần chôn lấp giảm hơn 96%, tiết kiệm đáng kể diện tích đất và chi phí quản lý môi trường lâu dài.
Thay vì chỉ thu hồi nhiệt từ lò đốt để chạy tuabin hơi, khí hóa tạo ra syngas có thể phát điện trực tiếp với hiệu suất cao hơn nhiều.
Cùng với đó, quá trình này còn tạo ra các sản phẩm phụ như than sinh học (biochar) dùng cải tạo đất, dầu nhiệt phân (bio-oil), có thể làm nhiên liệu hoặc nguyên liệu hóa chất. Đây là hướng đi phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực xử lý rác thải mà Chính phủ đang khuyến khích.
Hướng phát triển mới cho các đô thị ven biển
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang gặp khó khăn về xử lý rác thải, đặc biệt là các khu đô thị ven biển, việc Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng Việt Long chủ động nghiên cứu và đầu tư công nghệ khí hóa phát điện không ống khói mang ý nghĩa không chỉ kinh tế mà còn xã hội.
Mô hình này, nếu được triển khai thành công, có thể trở thành điển hình cho các tỉnh khác trong việc giảm áp lực ô nhiễm và phát triển năng lượng tái tạo từ chất thải.
Theo ông Lê Quang Thắng, công nghệ khí hóa là bước tiến của xử lý rác thải đô thị theo hướng “không khói - không tro bụi - không mùi hôi”, phù hợp xu thế chuyển đổi xanh của ngành Xây dựng và môi trường.
Doanh nghiệp kỳ vọng Nhà máy khí hóa phát điện Khe Giang sẽ là dự án tiên phong, đánh dấu sự đổi mới tư duy, từ xử lý rác đơn thuần sang biến rác thành năng lượng, đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của quốc gia.
