Luật Đất đai đã khẳng định hệ thống quy hoạch sử dụng đất phải được lập thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Trong đó, quy hoạch sử dụng đất cấp xã giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì gắn trực tiếp với đời sống sản xuất và sinh hoạt của người dân. 
Việc lập quy hoạch sử dụng đất cấp xã nhằm nhiều mục tiêu, như quản lý đất đai chặt chẽ và thống nhất; phân bổ quỹ đất hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả; tạo cơ sở pháp lý, minh bạch, hạn chế tranh chấp..
Mục 1 Điều 19 Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định rõ căn cứ lập quy hoạt sử dụng đất ở cấp xã, như sau:
1. Căn cứ lập quy hoạch sử dụng đất cấp xã bao gồm:
a) Quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh; quy hoạch đô thị của thành phố trực thuộc trung ương đối với trường hợp không lập quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh;
b) Các quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành;
c) Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp xã; trường hợp chưa có kế hoạch này thì sử dụng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cấp xã thuộc địa bàn trước ngày 01/7/2025;
d) Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của đơn vị hành chính cấp xã;
đ) Hiện trạng sử dụng đất, biến động đất đai, tiềm năng đất đai;
e) Nhu cầu, khả năng sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực, UBND cấp xã; đối với việc xác định nhu cầu sử dụng đất ở, đất khu đô thị, đất khu dân cư nông thôn được xác định trên cơ sở dự báo dân số, điều kiện hạ tầng, cảnh quan, môi trường theo quy định của pháp luật về xây dựng;
g) Định mức sử dụng đất, tiến bộ khoa học và công nghệ có liên quan đến việc sử dụng đất.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, ta cần nghiên cứu và hiểu rõ từng khái niệm và nội dung của mỗi căn cứ nêu trên trong quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Chẳng hạn, thế nào là quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành? Đó chính là quy hoạch chuyên sâu trong từng lĩnh vực hạ tầng, kỹ thuật hoặc ngành kinh tế - xã hội, bảo đảm sự phát triển đồng bộ, hiện đại và phục vụ nhu cầu của cộng đồng dân cư, doanh nghiệp. Ví dụ, Quy hoạch hạ tầng kỹ thuật cấp nước, như thoát nước, cấp điện, chiếu sáng, thông tin liên lạc, nghĩa trang, xử lý chất thải rắn…; Quy hoạch giao thông, vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không...
Hoặc như thế nào là kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp xã? Định mức sử dụng đất là các chỉ tiêu, tiêu chuẩn Nhà nước quy định về diện tích đất tối thiểu hoặc tối đa cần thiết để thực hiện một mục đích sử dụng nhất định (như xây dựng trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, giao thông, công trình công cộng...) là bao nhiêu? Ví dụ, Trường tiểu học được quy định diện tích tối thiểu là 8 m²/học sinh; Bệnh viện cấp huyện cần diện tích 0,5 - 1,0 ha/100 giường bệnh; Khu công nghiệp cần 70 - 80 ha/10.000 lao động…
Trước đây, nhiệm vụ này chủ yếu do UBND cấp huyện hoặc cấp tỉnh thực hiện, tuy nhiên, trong bối cảnh tinh gọn bộ máy hiện nay và phân cấp mạnh cho chính quyền cơ sở, trách nhiệm này đã được chuyển giao cho UBND cấp xã theo quy định tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
