Canada điều tra tự vệ với sản phẩm gỗ nhập khẩu, động thái này được đánh giá có thể tạo thêm sức ép đối với hoạt động xuất khẩu gỗ và vật liệu hoàn thiện nội thất của Việt Nam vào thị trường Bắc Mỹ trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục gia tăng. 
Canada vừa chính thức khởi xướng điều tra áp dụng biện pháp tự vệ toàn cầu đối với một số sản phẩm gỗ nhập khẩu, gồm tủ gỗ, sàn gỗ và đồ nội thất bằng gỗ công nghiệp. Động thái này tiếp tục cho thấy xu hướng gia tăng sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại tại nhiều thị trường lớn, tạo thêm áp lực đối với hoạt động xuất khẩu của ngành gỗ và vật liệu hoàn thiện nội thất Việt Nam.
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (PVTM) - Bộ Công Thương, ngày 21/4/2026, Tòa án Thương mại quốc tế Canada (CITT) đã chính thức khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu theo đề nghị của Chính phủ Canada, căn cứ Điều 20 của Đạo luật Tòa án Thương mại quốc tế Canada.
Phạm vi điều tra bao gồm 3 nhóm sản phẩm chính: Tủ bếp và tủ phòng tắm bằng gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp; sàn gỗ tự nhiên và sàn gỗ công nghiệp; cùng các sản phẩm tủ lưu trữ bằng gỗ công nghiệp. Các sản phẩm bị điều tra thuộc nhiều mã HS trong nhóm đồ gỗ nội thất và vật liệu hoàn thiện nội thất bằng gỗ.
Theo kế hoạch điều tra, ngày 15/5/2026, CITT sẽ ban hành bảng câu hỏi tới các nhà sản xuất nội địa, nhà nhập khẩu và doanh nghiệp nước ngoài; đồng thời là hạn cuối để các bên liên quan nộp thông báo tham gia vụ việc. Hạn cuối trả lời bảng câu hỏi điều tra là ngày 05/6/2026, trong khi phiên điều trần dự kiến bắt đầu từ ngày 01/10/2026.
Đáng chú ý, vụ việc lần này diễn ra trong bối cảnh Canada liên tiếp gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với nhiều nhóm hàng nhập khẩu, trong đó có vật liệu xây dựng và sản phẩm công nghiệp. Trước đó, Canada cũng đã khởi xướng rà soát cuối kỳ biện pháp chống bán phá giá đối với thép cốt bê tông nhập khẩu từ nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam.
Theo giới chuyên gia, việc đồng thời siết kiểm soát đối với thép xây dựng và sản phẩm gỗ cho thấy xu hướng bảo hộ sản xuất nội địa tại Canada đang gia tăng trong bối cảnh ngành Xây dựng và thị trường nhà ở nước này chịu nhiều áp lực về chi phí, lạm phát và cạnh tranh nhập khẩu.
Canada hiện là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của ngành gỗ Việt Nam, đặc biệt sau khi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 14/01/2019. Theo cam kết CPTPP, Canada đã cắt giảm mạnh thuế nhập khẩu đối với nhiều nhóm hàng của Việt Nam, trong đó có đồ gỗ và sản phẩm nội thất, tạo dư địa lớn cho doanh nghiệp mở rộng thị phần tại thị trường Bắc Mỹ.
Sau khi hiệp định có hiệu lực, xuất khẩu nhóm đồ gỗ và nội thất của Việt Nam vào Canada tăng trưởng mạnh qua các năm. Riêng nhóm hàng nội thất mã HS 94 đã đạt khoảng 590 triệu USD trong năm 2024, tăng 83% so với năm 2018.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng khiến nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại ngày càng lớn, đặc biệt với các nhóm sản phẩm có thị phần tăng mạnh hoặc gây sức ép cạnh tranh lên ngành sản xuất nội địa của nước nhập khẩu.
Trước diễn biến trên, Cục PVTM khuyến nghị các hiệp hội và doanh nghiệp rà soát hoạt động xuất khẩu các mặt hàng thuộc diện điều tra sang Canada; nghiên cứu kỹ quy định, quy trình điều tra tự vệ để xây dựng phương án ứng phó phù hợp.
Cơ quan này cũng lưu ý doanh nghiệp cần chủ động đăng ký tham gia vụ việc với tư cách bên liên quan nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu phục vụ quá trình trả lời điều tra đúng thời hạn.
Theo đánh giá của các chuyên gia, trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng tăng cường hàng rào thương mại, ngành gỗ và vật liệu hoàn thiện nội thất không chỉ đối mặt yêu cầu cạnh tranh về giá mà còn chịu áp lực lớn về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và tính minh bạch chuỗi cung ứng.
Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh hóa, nâng cao tỷ lệ nguyên liệu hợp pháp, đầu tư công nghệ chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.
