Theo quyết nghị của Quốc hội, các dự án ĐTXD tuyến đường bộ ven biển tỉnh Thái Bình và tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh được đầu tư theo hình thức đối tác công tư với tỷ lệ vốn nhà nước tham gia đến 80% và 70% tổng mức đầu tư… Cho phép tỷ lệ vốn nhà nước vượt quá 50%
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã ký ban hành Nghị quyết số 106/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số chính sách đặc thù về ĐTXD công trình đường bộ.
Nghị quyết quy định thí điểm một số chính sách đặc thù về ĐTXD công trình đường bộ đối với các dự án nêu tại Phụ lục kèm theo Nghị quyết. Trong đó, Quốc hội cho phép tỷ lệ vốn nhà nước tham gia dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư được vượt quá 50% tổng mức đầu tư đối với 02 dự án theo quy định tại Phụ lục I kèm theo Nghị quyết.
Cụ thể là Dự án ĐTXD tuyến đường bộ ven biển tỉnh Thái Bình với tỷ lệ vốn nhà nước tham gia trong tổng mức đầu tư dự án không quá 80% (phần vốn nhà nước tham gia tăng thêm được bố trí từ NSĐP); Dự án ĐTXD tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) theo hình thức đối tác công tư với tỷ lệ vốn nhà nước tham gia trong tổng mức đầu tư dự án không quá 70%.
Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định và chịu trách nhiệm trong việc giao UBND cấp tỉnh được làm cơ quan chủ quản, được sử dụng NSĐP và vốn hợp pháp khác đầu tư dự án đường quốc lộ, đường cao tốc đối với 07 dự án (trong đó có 01 dự án đủ thủ tục đầu tư và 06 dự án chưa đủ thủ tục đầu tư) tại Phụ lục II kèm theo Nghị quyết là Dự án nâng cấp, mở rộng đường QL.14 đoạn Đồng Xoài - Chơn Thành (đã đủ thủ tục đầu tư) và 06 dự án chưa đủ thủ tục đầu tư, gồm: Dự án ĐTXD tuyến đường bộ cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, đoạn tuyến thuộc địa bàn tỉnh Sơn La; Dự án ĐTXD tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đoạn qua tỉnh Ninh Bình; Dự án nâng cấp mở rộng tuyến nối Cần Thơ - Hậu Giang (Quốc lộ 61C); Dự án phát triển mạng lưới giao thông vùng ĐBSCL thích ứng với BĐKH TP Cần Thơ - Dự án 1; Dự án nâng cấp, mở rộng đường Quốc lộ 26B, tỉnh Khánh Hòa; và Dự án đường cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Phước.
Đối với 06 dự án chưa đủ thủ tục đầu tư, UBND cấp tỉnh được giao làm cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm hoàn thiện thủ tục đầu tư trong thời gian Nghị quyết này có hiệu lực.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ cũng xem xét, quyết định và chịu trách nhiệm trong việc giao một UBND cấp tỉnh được làm cơ quan chủ quản, được sử dụng NSĐP này hỗ trợ địa phương khác thực hiện hoạt động đầu tư công của dự án qua các địa phương đối với 14 dự án tại Phụ lục III kèm theo Nghị quyết.
Đối với 05 dự án chưa đủ thủ tục đầu tư tại Phụ lục III, UBND cấp tỉnh được giao làm cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm hoàn thiện thủ tục đầu tư trong thời gian Nghị quyết này có hiệu lực.
UBND cấp tỉnh được giao làm cơ quan chủ quản thực hiện hoạt động đầu tư công của dự án theo quy định đối với dự án do địa phương quản lý theo quy định của pháp luật về đầu tư công, xây dựng và pháp luật có liên quan; chịu trách nhiệm quản lý, khai thác, bảo trì đối với tuyến đường bộ trong quá trình đầu tư nâng cấp, mở rộng.
Riêng đối với vấn đề khai thác khoáng sản làm VLXD thông thường, Quốc hội cho phép nhà thầu thi công trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy phép khai thác khoáng sản làm VLXD thông thường nằm trong Hồ sơ khảo sát VLXD phục vụ 21 dự án tại Phụ lục IV kèm theo Nghị quyết.
Việc khai thác khoáng sản được thực hiện đến khi hoàn thành dự án. Trường hợp không phải lập dự án đầu tư khai thác khoáng sản thì không phải thực hiện thủ tục lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Bên cạnh đó, nhà thầu thi công có trách nhiệm cam kết bảo vệ môi trường; bố trí kinh phí và thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường sau khi kết thúc khai thác theo quy định của pháp luật; chịu sự quản lý, giám sát đối với việc khai thác, sử dụng khoáng sản theo quy định của pháp luật; và nộp thuế, phí và nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.
UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tế để xem xét, hướng dẫn nhà thầu thi công quy tự lập đánh giá tác động tới lòng, bờ, bãi sông đối với mỏ cát, sỏi lòng sông nằm ở đoạn sông, suối có nguy cơ sạt lở cao bảo đảm tuân thủ quy định về quản lý cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông. Nhà thầu thi công chịu trách nhiệm đối với kết quả đánh giá…
Hơn 93 % ĐBQH tán thành Nghị quyết
Chiều 28/11/2023, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV đã thống nhất thông qua Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù về ĐTXD công trình giao thông đường bộ với 464 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm tỷ lệ 93,93%). Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày thông qua và được thực hiện đến hết ngày 30/6/2025.
Các ĐBQH cho rằng, việc thực hiện thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù về ĐTXD công trình giao thông đường bộ là cơ chế linh hoạt để các địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thành dự án, đảm bảo việc giải ngân nguồn vốn đã được Chính phủ giao theo tiến độ, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện liên kết vùng giữa các địa phương và đảm bảo đồng bộ cấp đường theo toàn tuyến.
Việc thí điểm cho phép Thủ tướng Chính phủ giao UBND cấp tỉnh làm chủ đầu tư cao tốc qua nhiều địa phương, sẽ giúp các địa phương có một sự chủ động nhất định để triển khai các dự án đi qua nhiều địa phương.
Về nguồn vật liệu, thực tế các mỏ VLXD đang khai thác tại địa phương có công suất khai thác nhỏ lẻ, phân tán, không tập trung, trong khi trình tự thủ tục cấp mỏ mới theo quy định của Luật Khoáng sản mất rất nhiều thời gian. Do đó, khi áp dụng cơ chế đặc thù trong khai thác mỏ làm VLXD thông thường sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, giúp cho các bộ, ngành, địa phương bớt gặp khó khăn, hoàn thành dự án theo kế hoạch...
Theo ĐBQH Thạch Phước Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Trà Vinh, để triển khai có hiệu quả 05 cơ chế, chính sách đặc thù trong Nghị quyết, Nhà nước phải đặt rõ mục tiêu, phân rõ trách nhiệm cho các đơn vị để tránh nảy sinh tính “cục bộ”; Có quy chuẩn và quy trình thực hiện dự án chung mà các địa phương phải tuân thủ. Điều này nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong khâu triển khai thực hiện dự án, chất lượng đường sá khi kết nối lại thông suốt, vận hành đem lại hiệu quả cao, tránh tình trạng “mỗi nơi mỗi kiểu”.
Địa phương cấp tỉnh được giao đầu tư quốc lộ, cao tốc phải đảm bảo đủ năng lực đảm nhận, chịu trách nhiệm chính khi xảy ra bất cứ vấn đề gì trong quá trình triển khai như chậm tiến độ, chất lượng chưa đạt quy chuẩn...
