Sau khi bỏ cấp huyện, Nghị định 151/2025/NĐ-CP, tại khoản đ, Điều 5 quy định cấp xã có trách nhiệm: “Phê duyệt phương án cưỡng chế quyết định thu hồi đất và kinh phí cho hoạt động cưỡng chế quy định tại điểm b khoản 5 Điều 89 Luật Đất đai”.
Cưỡng chế có thể hiểu đó là việc sử dụng quyền lực Nhà nước, hoặc quyền lực của người có thẩm quyền, để bắt buộc một cá nhân hoặc tổ chức phải thực hiện hoặc không thực hiện một hành vi nào đó, trái với ý muốn của họ.
Thu hồi đất là nhiệm vụ thường xuyên ở chính quyền cấp xã nhằm thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng... vì lợi ích chung của cộng đồng, nên việc cưỡng chế là cần thiết.
Việc cưỡng chế thu hồi đất là biện pháp cuối cùng, được áp dụng khi người sử dụng đất không chấp hành quyết định thu hồi đất mặc dù đã được vận động, thuyết phục và có đầy đủ các điều kiện cưỡng chế theo quy định.
Sau khi bỏ cấp huyện, Nghị định 151/2025/NĐ-CP, Điều 5 "Thẩm quyền của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã” tại khoản đ quy định cấp xã có trách nhiệm:
“Phê duyệt phương án cưỡng chế quyết định thu hồi đất và kinh phí cho hoạt động cưỡng chế quy định tại điểm b khoản 5 Điều 89 Luật Đất đai”.
Tra cứu điểm b khoản 5 Điều 89 Luật Đất đai, được biết:
“5. Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được quy định như sau:
b) Ban cưỡng chế thu hồi đất có trách nhiệm chủ trì lập phương án cưỡng chế và dự toán kinh phí cho hoạt động cưỡng chế trình UBND cấp huyện phê duyệt; bàn giao đất cho đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Trường hợp trên đất thu hồi có tài sản thì việc bảo quản tài sản thực hiện theo quy định của Chính phủ; chi phí bảo quản tài sản đó do chủ sở hữu chịu trách nhiệm thanh toán”.
Như vậy, nhiệm vụ này trước đây thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện thì từ ngày 01/7/2025 được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã.
Xin lưu ý, công tác cưỡng chế thu hồi đất luôn luôn là một nhiệm vụ phức tạp và nhạy cảm. Vì vậy, nhiệm vụ này phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất. Nếu không, việc không chấp hành quyết định thu hồi đất có thể dẫn đến các hành vi chống đối, gây mất ổn định xã hội.
Các điều kiện cưỡng chế thu hồi đất bao gồm: Quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực pháp luật; người sử dụng đất đã được vận động, thuyết phục nhưng không chấp hành bàn giao đất; quyết định cưỡng chế đã được niêm yết công khai tại địa phương; người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế (hoặc đã lập biên bản về việc từ chối nhận, hoặc vắng mặt).
