Cục Xuất nhập khẩu đề xuất: Cần có chính sách ưu đãi đột phá để thu hút vốn đầu tư vào hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, vào sản xuất, chế biến, thương mại tại khu vực biên giới... Ngày 07/11, Bộ Công Thương Việt Nam phối hợp Bộ Công Thương Lào tổ chức Hội nghị Hợp tác phát triển thương mại biên giới Việt Nam - Lào lần thứ XIII.
Quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại ngày càng khởi sắc và tăng trưởng mạnh mẽ
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên khẳng định: “Quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước Việt Nam - Lào nói chung, thương mại biên giới nói riêng, những năm qua ngày càng khởi sắc và tăng trưởng mạnh mẽ, bất chấp khó khăn do biến động kinh tế toàn cầu”.
Theo Bộ trưởng, tổng kim ngạch thương mại song phương từ năm 2022 đến nay đạt gần 8 tỷ USD, bình quân 1,8 tỷ USD/năm, gấp 1,6 lần giai đoạn trước, vượt xa mục tiêu tăng trưởng 10-15% mà lãnh đạo cấp cao hai nước đề ra. Việt Nam hiện đứng thứ ba trong số các quốc gia đầu tư lớn nhất tại Lào, chỉ sau Trung Quốc và Thái Lan.
“Dư địa và tiềm năng hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn. Hội nghị lần này sẽ là một trong những bước đi quan trọng để khai thác hiệu quả hơn nữa tiềm năng đó”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.
Người đứng đầu ngành Công Thương Việt Nam đề nghị hai bên tập trung thảo luận ba nhóm nội dung lớn:
Một là, đánh giá, tháo gỡ các vướng mắc trong hoạt động xuất nhập khẩu, tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp, hàng hóa và phương tiện qua biên giới.
Hai là, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý của Hiệp định Thương mại Việt Nam - Lào và Hiệp định Thương mại biên giới.
Ba là, nắm bắt cơ hội, đề xuất giải pháp để tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động thương mại và xúc tiến thương mại giữa hai nước.
Khẳng định vai trò là cầu nối với các nước ASEAN và khu vực
Báo cáo tham luận của Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho thấy, thương mại biên giới Việt Nam - Lào đang ở giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất trong 10 năm qua.
Từ năm 2022 đến tháng 9/2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 7,95 tỷ USD; riêng năm 2024 lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD, đạt 2,25 tỷ USD - mức cao nhất từ trước đến nay. Chín tháng đầu năm 2025, kim ngạch đạt 2,36 tỷ USD, tăng 57% so với cùng kỳ.
Theo Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Nguyễn Anh Sơn, động lực tăng trưởng đến từ việc thực thi hiệu quả Hiệp định Thương mại Việt Nam - Lào 2024 và Hiệp định Thương mại biên giới 2025, cùng Bản ghi nhớ phát triển hạ tầng thương mại biên giới ký đầu năm 2024 giữa hai Chính phủ.
“Bản ghi nhớ là cơ hội để Việt Nam - Lào khẳng định vai trò là cầu nối với các nước ASEAN và khu vực; phát huy tiềm năng và tận dụng lợi thế, thúc đẩy thế mạnh của các tỉnh biên giới Việt Nam - Lào trong hành lang kinh tế Đông Tây; góp phần nâng cao đời sống và tạo công ăn việc làm cho cư dân hai bên biên giới; tăng cường mối quan hệ hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, văn hóa - xã hội, góp phần bảo đảm quốc phòng, ổn định tình hình an ninh, trật tự và phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực biên giới Việt Nam - Lào”, ông Nguyễn Anh Sơn nói.
Tính đến nay, tuyến biên giới Việt Nam - Lào có 10 cửa khẩu quốc tế, 5 cửa khẩu chính, 18 cửa khẩu phụ và 27 lối mở, với 8 khu kinh tế cửa khẩu đã hình thành.
Tuy nhiên, ông Sơn cũng chỉ ra những hạn chế: hạ tầng giao thông xuống cấp, thiếu cơ chế đầu tư đột phá, và thủ tục thông quan chưa được đầu tư nâng cấp hiện đại.
Để khắc phục, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất: Cần có chính sách ưu đãi đột phá để thu hút vốn đầu tư vào hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, vào sản xuất, chế biến, thương mại tại khu vực biên giới...
Kết nối chiến lược - phát triển xanh và số hóa
Đại diện phía Lào, Sở Công Thương tỉnh Hủa Phăn cho biết, giai đoạn 2022-2024, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Hủa Phăn đạt hơn 103,9 triệu USD, chủ yếu là khoáng sản, nông - lâm sản và sản phẩm gỗ, trong khi nhập khẩu đạt gần 48,7 triệu USD, gồm nhiên liệu, vật liệu xây dựng và thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Vị đại diện này đánh giá, hoạt động thương mại biên giới giữa Hủa Phăn và các tỉnh Việt Nam như Thanh Hóa, Sơn La, Nghệ An ngày càng sôi động, góp phần nâng cao đời sống người dân hai bên. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu còn hạn chế, việc đầu tư xây dựng chợ biên giới cố định vẫn khó khăn do thiếu nguồn vốn và doanh nghiệp chưa mạnh dạn tham gia.
Đại diện tỉnh Hủa Phăn đề nghị hai bên tăng cường phối hợp xúc tiến thương mại, đầu tư vào khu vực biên giới, hỗ trợ xây dựng hạ tầng, chia sẻ thông tin thị trường và thống kê xuất nhập khẩu, phấn đấu giá trị thương mại biên mậu tăng không dưới 50% mỗi năm.
Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh: “Trên nền tảng tình hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào, tôi tin tưởng sâu sắc rằng Hội nghị hôm nay sẽ là dấu mốc quan trọng, mở ra chặng đường hợp tác mới - hiệu quả hơn, bền vững hơn, phù hợp với tinh thần hội nhập, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh, số, toàn diện trong kỷ nguyên mới”.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng khẳng định việc lựa chọn Quảng Ninh làm địa điểm tổ chức Hội nghị lần thứ XIII thể hiện sự tin tưởng của Chính phủ và Bộ Công Thương hai nước đối với vai trò của tỉnh.
“Tỉnh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và trở thành ‘cửa ngõ’, ‘cầu nối’ giúp hàng hóa, nông sản Lào, đặc biệt là các tỉnh Bắc Lào, tiếp cận nhanh nhất thị trường Trung Quốc và quốc tế”, ông Khắng nhấn mạnh.
Ông Khắng cũng cho biết, Quảng Ninh đang duy trì quan hệ hợp tác toàn diện với ba tỉnh Bắc Lào gồm Luông Pha Băng, Hủa Phăn và Xay Nhạ Bu Ly, trong các lĩnh vực đào tạo nhân lực, hỗ trợ an sinh xã hội, và chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính quyền.
