Chủ đầu tư chưa chú trọng xử lý nợ xây dựng cơ bản

06:11 08/06/2024
Ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng, nhiều chủ đầu tư chưa thực sự vào cuộc cùng nhà thầu, chưa chú trọng đến xử lý nợ xây dựng cơ bản trong thực hiện dự toán ngân sách nhà nước…

Có sự chênh lệch lớn về số thu và chi ngân sách

Sáng 7/6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về "Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2022".

Quan tâm đến việc thực hiện dự toán NSNN, đại biểu Đỗ Thị Lan - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho biết, số liệu báo cáo của Chính phủ, Bộ, ngành liên quan thực hiện dự toán NSNN còn một số bất cập.

Trong đó, số liệu báo cáo kết quả thực hiện dự toán NSNN năm 2022 đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 5 và báo cáo quyết toán NSNN năm 2022 của Chính phủ còn có sự chênh lệch lớn cả về số thu và chi ngân sách. Đặc biệt, số quyết toán chi NSNN giảm 407.317 tỷ đồng, số bội chi NSNN giảm 49.317 tỷ đồng, giảm nhiều so với dự toán, làm ảnh hưởng đến việc đánh giá kết quả thực hiện dự toán NSNN, cân đối ngân sách, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, lập dự toán NSNN các năm sau.  

Đại biểu Đỗ Thị Lan - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: quochoi.vn.

Bên cạnh đó, một số khoản chi ngân sách đạt thấp so với dự toán. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư của một số Bộ, ngành, địa phương đạt thấp so với kế hoạch vốn được giao, số chuyển nguồn sang năm sau rất lớn, quyết toán chi NSNN năm 2022 bằng 86,7% so với dự toán, nếu tính cả số chuyển nguồn năm 2021 chuyển sang, số bổ sung trong năm và không tính kết dư của năm trước chuyển sang thì quyết toán NSNN năm 2022 chi chỉ đạt 73,9% dự toán, chi đầu tư phát triển đạt 71,1%, chi thường xuyên không đạt dự toán. Số chuyển nguồn năm 2022 sang năm 2023 rất lớn là 426.962 tỷ đồng, tăng nhiều so với năm 2021.

Trong đó, số chuyển nguồn và hủy bỏ dự toán chi thường xuyên của các Bộ, cơ quan trung ương tăng cao hơn so với năm trước. Hủy bỏ trên 10.000 tỷ đồng, chuyển nguồn trên 60.000 tỷ đồng…

Theo đại biểu Đỗ Thị Lan, điều này cho thấy, việc sử dụng NSNN có nơi chưa hiệu quả, lãng phí, nguồn lực bố trí cho nhiều nội dung không thực hiện được, trong khi nhu cầu đầu tư phát triển còn nhiều, phải vay và trả nợ lãi để bù đắp bội chi ngân sách.

Phát hiện thêm hơn 4.000 tỷ đồng nợ xây dựng cơ bản

Còn theo ý kiến của đại biểu Phạm Thị Thanh Mai - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội, có những số liệu vẫn còn chưa chốt trùng với nhau được, đặc biệt số về nợ xây dựng cơ bản. Hiện nay số nợ xây dựng cơ bản chưa có xu hướng giảm và đã xuất hiện nợ mới.

Không chỉ tồn tại nợ xây dựng cơ bản từ ngày 01/01/2015 trở về trước, riêng năm 2022, theo báo cáo kiểm toán, quyết toán đã phát hiện thêm hơn 4.000 tỷ đồng nợ xây dựng cơ bản.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Mai - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội. Ảnh: quochoi.vn.

Nếu không rốt ráo vấn đề này, sẽ tiếp tục phát sinh nợ mới, trong đó có những khoản nợ sẽ liên quan đến các doanh nghiệp đầu tư phải vay vốn ngân hàng để thực hiện các dự án đầu tư công. Để hạn chế ảnh hưởng tối đa đến các doanh nghiệp sử dụng vốn đầu tư công một cách chân chính, phải kịp thời, khẩn trương thanh toán cho doanh nghiệp khi có khối lượng công việc hoàn thành.

Vẫn còn nhiều chủ đầu tư chưa thực sự vào cuộc cùng các nhà thầu để tháo gỡ khó khăn hoặc thúc đẩy nhanh hơn các công tác này dẫn đến tình trạng bố trí vốn, phân bổ vốn nhưng chưa chú trọng đến xử lý nợ xây dựng cơ bản, mặc dù đây là một trong những nguyên tắc phải được ưu tiên.

Việc phân bổ vốn có trách nhiệm các cơ quan của Chính phủ thiếu kiên quyết, còn nể nang trong phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản, đầu tư công. Rõ ràng, xác nhận có số nợ nhưng lại không đặt chú trọng vào phân loại những nội dung nào thuộc trách nhiệm của nhà nước, thuộc trách nhiệm của các Bộ, ngành, Chính phủ, Quốc hội, địa phương… Không phải khoản nào cũng do trách nhiệm của địa phương, có cả trách nhiệm của trung ương.

Bố trí thiếu hoặc sót khi bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã giải trình, làm rõ các vấn đề ĐBQH nêu. Trong đó, về xây dựng cơ bản, Bộ trưởng cho biết, qua số liệu cho thấy nợ ở các Bộ, ngành trung ương rất ít, cơ bản là ở các địa phương, đặc biệt là từ ngân sách tỉnh và ngân sách huyện có khoản nợ nhiều, vì khi bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn, những khoản để thanh toán cho các dự án, lại bố trí thiếu hoặc bố trí sót, chưa bố trí, nên bố trí đầu tư công trung hạn cho những dự án mới thì những dự án cũ mặc dù đã hoàn thành hoặc có khối lượng nhưng không được bố trí.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc. Ảnh: quochoi.vn.

Bên cạnh đó, do có những dự án thủ tục đầu tư có những thiếu sót cần phải điều chỉnh chủ trương đầu tư hay tổng mức đầu tư, nhưng đầu tư cũng không kịp thời. Cho nên NSĐP cũng không bố trí kịp thời.

Ngoài ra, ví dụ như khi hoàn thành các khối lượng công trình, lên phiếu giá công trình, nhưng chưa gửi đến UBND các cấp để xác định đó là khoản nợ. Hay những công trình quyết toán đã hoàn thành phê duyệt quyết toán nhưng chưa được đề xuất để bố trí vào trung hạn nên không được bố trí vào kế hoạch đầu tư công hằng năm, UBND các cấp chưa cấp cho chủ đầu tư, như vậy nợ khoản này.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND huyện và các chủ đầu tư rà soát lại các khoản này. Trong bổ sung kế hoạch đầu tư công trung hạn hằng năm phải bổ sung đầy đủ để thanh toán cho doanh nghiệp, tránh thiệt thòi cho doanh nghiệp…

Bình luận