Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư nhằm tháo gỡ lúng túng cho các địa phương trong quá trình triển khai đô thị thông minh thời gian qua, đặc biệt trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành phố đã và đang đầu tư mạnh cho chuyển đổi số, song còn thiếu công cụ đo lường, đánh giá thống nhất ở tầm quốc gia. Quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí và quy trình đánh giá
Thông tư số 03/2026/TT-BXD cụ thể hóa nhiều nội dung quan trọng của Nghị định số 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh (ĐTTM), qua đó hình thành khung hướng dẫn thống nhất trong đánh giá cấp độ trưởng thành ĐTTM, chứng nhận khu ĐTTM và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành đô thị theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí và quy trình đánh giá, công nhận cấp độ trưởng thành ĐTTM. Theo đó, việc đánh giá phải bảo đảm công khai, khách quan, minh bạch và dựa trên kết quả thực hiện thực tế, tuyệt đối không đánh giá trên cơ sở các đề án, kế hoạch chưa được triển khai hoặc chưa có minh chứng cụ thể.
Thông tư quy định hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá theo ba cấp độ trưởng thành gồm: cấp độ xây dựng nền tảng, cấp độ liên kết hệ thống và cấp độ đổi mới quản trị. Các tiêu chí được chia thành nhóm cơ bản và nhóm nâng cao, cho phép địa phương linh hoạt lựa chọn lĩnh vực ưu tiên phù hợp với điều kiện phát triển, quy mô và trình độ quản lý đô thị của từng giai đoạn.
Đáng chú ý, UBND cấp tỉnh được quyền lồng ghép các tiêu chí theo mục tiêu riêng của địa phương hoặc áp dụng bộ tiêu chuẩn ĐTTM của các tổ chức quốc tế uy tín, song vẫn phải bảo đảm hoàn thành đầy đủ các tiêu chí cơ bản theo khung thống nhất do Bộ Xây dựng ban hành. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước, vừa tạo dư địa cho các địa phương chủ động đổi mới, sáng tạo.
Xây dựng nền tảng dữ liệu và minh bạch hóa chứng nhận ĐTTM
Song song với đánh giá cấp độ trưởng thành ĐTTM, Thông tư cũng quy định quy trình khung đánh giá, chứng nhận khu ĐTTM, từ khâu tiếp nhận hồ sơ, khảo sát thực tế, tham vấn các bên liên quan đến công bố kết quả chứng nhận. Việc đánh giá chỉ được thực hiện khi dự án đã hoàn thành toàn bộ hoặc từng phân kỳ đầu tư, bảo đảm phản ánh đúng chất lượng triển khai trên thực địa.
Một điểm mới có ý nghĩa nền tảng là quy định về xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu phát triển đô thị phục vụ quản lý ĐTTM. Theo đó, Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất từ trung ương đến địa phương; các tỉnh, thành phố có trách nhiệm tạo lập, cập nhật và khai thác dữ liệu trong phạm vi quản lý. Dữ liệu trở thành cơ sở cốt lõi để đánh giá cấp độ trưởng thành, đồng thời phục vụ điều hành đô thị theo thời gian thực.
Thông tư cũng làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin, dữ liệu cho Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia, góp phần công khai kết quả đánh giá, chứng nhận, tăng cường minh bạch và tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin về các dự án, khu đô thị thông minh trên phạm vi cả nước.
Có thể khẳng định, với Thông tư số 03/2026/TT-BXD, khung pháp lý về phát triển ĐTTM đã được hoàn thiện thêm một bước quan trọng, chuyển trọng tâm từ “định hướng” sang “đánh giá và quản trị dựa trên dữ liệu”.
Đây sẽ là cơ sở để các địa phương triển khai đô thị thông minh bài bản, thực chất, tránh chạy theo phong trào, đồng thời từng bước hình thành hệ thống đô thị Việt Nam hiện đại, bền vững và thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
