Hội thảo khoa học “AI và chuyển đổi số trong quản lý và tư vấn giám sát” tập trung làm rõ xu hướng ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong ngành Xây dựng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng công trình. Sáng 10/4, tại Hà Nội, Công ty cổ phần Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng (CONINCO) phối hợp cùng Amazon Web Services (AWS) tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “AI và chuyển đổi số trong quản lý và tư vấn giám sát”.
Nâng cao chất lượng, bắt kịp xu hướng
Hội thảo tập trung vào 2 nội dung trọng tâm là chuyển đổi số cho doanh nghiệp tư vấn xây dựng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động tư vấn, giám sát công trình. Đồng thời, cũng giới thiệu các giải pháp công nghệ được triển khai trên nền tảng AWS thông qua phần trình diễn (demo) thực tế.
Các tham luận trình bày tại Hội thảo làm rõ nhiều vấn đề chuyên sâu như: giải pháp không gian ngầm trong đô thị Hà Nội; tích hợp mô hình mô phỏng (FEM), dữ liệu quan trắc và AI để quản lý rủi ro, sức khỏe công trình; hệ thống thông minh thời gian thực trong giám sát chất lượng dự án xây dựng; hay ứng dụng AI có khả năng giải thích trong phát hiện hư hại cầu bê tông.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Hà Minh - Chủ tịch HĐQT CONINCO nhấn mạnh, trước những yêu cầu rất cao về tiến độ cũng như chất lượng của ngành xây dựng hiện nay, CONINCO hiện đang tích cực triển khai chuyển đổi số, đồng thời tập trung phát triển các dịch vụ chuyên sâu vào thị trường ngách như đường sắt và công trình ngầm.
Bên cạnh đó, CONINCO đang mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế và dự kiến tổ chức chuỗi hội thảo về công nghệ mới nhằm cập nhật, chia sẻ tri thức trong ngành.
“Trong bối cảnh mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, CONINCO xác định nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ mới là định hướng lâu dài, góp phần tạo nên chất lượng tư vấn khác biệt, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới vị thế xứng tầm khu vực”, TS Hà Minh cho biết.
Dữ liệu chính xác đóng vai trò then chốt
Với tham luận “Giải pháp phân lớp sử dụng không gian ngầm tại TP Hà Nội”, PGS.TS Nguyễn Công Giang - Phó GĐ Trung tâm Nghiên cứu khoa học, công nghệ và đào tạo CONINCO chia sẻ những điểm học hỏi tiềm năng từ các thành phố lớn trên thế giới đã thực hành quy hoạch không gian ngầm tiên tiến, tập trung vào các yếu tố chính nhằm cải thiện quy hoạch không gian ngầm, từ đó ứng dụng cho thủ đô Hà Nội.
Theo PGS.TS Nguyễn Công Giang, để phát triển không gian ngầm hiệu quả, điều tiên quyết là phải xây dựng một khung chính sách hỗ trợ rõ ràng và đồng bộ. Trước hết, cần làm rõ quyền sở hữu và quyền sử dụng không gian ngầm.
PGS.TS Nguyễn Công Giang nhấn mạnh, cốt lõi của công tác quy hoạch nằm ở việc hiểu rõ các động lực và áp lực chi phối quá trình phát triển. Các nhà quy hoạch cần được trang bị đầy đủ nhận thức này trước khi bắt tay xây dựng kế hoạch. Trong quá trình đó, cần đặc biệt chú trọng sự phối hợp giữa phát triển trên mặt đất và dưới mặt đất, tận dụng các cơ hội đồng vị trí công trình, đồng thời tính toán hợp lý về độ sâu khai thác.
Bên cạnh đó, việc áp dụng các công cụ và phương pháp quy hoạch phù hợp là cần thiết để tích hợp hiệu quả các yếu tố trên vào kế hoạch sử dụng không gian ngầm. Ngay từ giai đoạn lập quy hoạch, cần chủ động dự trữ không gian nhằm bảo đảm khai thác hài hòa và bền vững cả không gian ngầm lẫn không gian trên mặt đất.
Cuối cùng, để quy hoạch có tính khả thi và mang lại hiệu quả thực tiễn, dữ liệu chính xác đóng vai trò then chốt. Hệ thống dữ liệu cần bao gồm cả thông tin quy hoạch tổng thể và các dữ liệu chuyên sâu về không gian ngầm, đặc biệt là địa chất.
Trong bối cảnh công nghệ thu thập và trực quan hóa dữ liệu ngày càng phát triển, các nhà quy hoạch đã có điều kiện tiếp cận môi trường quy hoạch 3D giàu dữ liệu, qua đó nâng cao đáng kể độ chính xác và chất lượng của công tác quy hoạch và xây dựng các tuyến tàu điện ngầm, và các công trình ngầm tại Thủ đô Hà Nội.
Tập trung vào chuyển đổi số và ứng dụng AI trong xây dựng
Tại Hội thảo, TS Đinh Tấn Hưng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghệ không gian và dưới nước, Đại học Bách Khoa Hà Nội chia sẻ tham luận “Hệ thống thông minh thời gian thực trong quản lý giám sát chất lượng dự án”.
Từ các thông tin được phân tích, TS Đinh Tấn Hưng cho biết, ứng dụng hệ thống thông minh thời gian thực trong quản lý giám sát chất lượng dự án đó là: Tư vấn lập dự án, thiết kế trên nền tảng thực; đánh giá hiện trạng, tỷ lệ san lấp, đền bù; theo dõi, đối chiếu, so sánh, đánh giá quy trình thực hiện; nội soi truy xuất tùy biến theo thời gian; tính toán số lượng, kiểm tra chất lượng trong nghiệm thu và đặt hàng công cụ AI theo yêu cầu chuyên môn sâu từ nguồn dữ liệu hơn 20 triệu ảnh các công trình dự án khác nhau đã triển khai trong gần 10 năm ở một khía cạnh khác trong xây dựng.
Với nội dung tham luận “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo có khả năng giải thích trong phát hiện hư hại cầu bê tông”, ông Nguyễn Đức Tuấn Phong - đại diện AI for AEC Lab, Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội chia sẻ những hạn chế lớn của AI truyền thống trong giám sát công trình. Dù các mô hình học sâu hiện nay có thể đạt độ chính xác cao, nhưng phần lớn vẫn hoạt động như một “hộp đen” (black-box), khiến quá trình ra quyết định thiếu minh bạch. Bên cạnh đó, việc thiếu khả năng diễn giải khiến các kỹ sư khó hiểu được cơ sở để AI đưa ra kết luận.
Từ thực tế đó, ông Nguyễn Đức Tuấn Phong nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển các công cụ trí tuệ nhân tạo có khả năng giải thích (XAI), nhằm giúp kỹ sư xác minh kết quả dự báo, hiểu rõ nguyên nhân, đánh giá mức độ ảnh hưởng và đưa ra quyết định bảo trì chính xác hơn.
Ông Nguyễn Đức Tuấn Phong đã chia sẻ kết quả nghiên cứu về việc xây dựng thành công khung XAI kết hợp giữa YOLOv8 và Grad-CAM++. Giải pháp này cho phép nhận diện 7 loại hư hại cầu, đồng thời cung cấp bản đồ nhiệt để minh họa và giải thích cơ chế ra quyết định của AI. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục hạn chế của mô hình “hộp đen”, qua đó nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của hệ thống tự động đánh giá hư hại kết cấu.
Cũng tại Hội thảo, ông Ngô Đức Anh - Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam nhấn mạnh, quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng tại Việt Nam, đặt ra những thách thức không nhỏ cho công tác quản lý quy hoạch đô thị và đòi hỏi sự hỗ trợ từ các công cụ quản lý hiện đại, hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, công nghệ viễn thám (VT), với khả năng vượt trội trong việc cung cấp dữ liệu không gian khách quan, cập nhật liên tục và bao phủ trên diện rộng về hiện trạng đô thị, đã nổi lên như một giải pháp đầy tiềm năng. Công nghệ này có thể hỗ trợ đắc lực cho các giai đoạn khác nhau của quy trình quản lý, từ lập quy hoạch, giám sát thực hiện đến điều chỉnh quy hoạch, qua đó góp phần định hướng phát triển đô thị một cách bền vững.
Tuy nhiên, theo nhận định của ông Ngô Đức Anh, việc hiện thực hóa tiềm năng này vẫn còn đối mặt với các thách thức đáng kể về kỹ thuật (như mây che phủ), nguồn lực (chi phí, nhân lực) và đặc biệt là về thể chế, tổ chức và khả năng tích hợp vào thực tiễn quản lý. Do đó, để thúc đẩy ứng dụng hiệu quả công nghệ VT trong quản lý quy hoạch đô thị, cần triển khai các giải pháp đồng bộ.
Phiên thảo luận tại Hội thảo với sự tham gia của toàn bộ diễn giả và đại biểu đã trao đổi chuyên sâu, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, qua đó góp phần định hướng phát triển ứng dụng AI và chuyển đổi số trong ngành xây dựng tại Việt Nam; mở ra nhiều cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ, từng bước hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo chất lượng và tính bền vững cho các công trình xây dựng trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
