Thực tiễn nhiều năm cho thấy, công tác thu hồi, đền bù, cưỡng chế trong lĩnh vực đất đai, xây dựng luôn luôn nóng bỏng, khiến các cấp chính quyền tốn nhiều công sức, thời gian xử lý. Nhưng với chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều sự việc sẽ thông thoáng đến bất ngờ… Mời bạn đọc hãy quan sát kỹ tấm hình kèm theo bài này, rõ ràng là một khu dân cư, một con đường rộng rãi, nhưng cũng rất rõ ràng là có 2 bức tường ngăn hoành tráng được xây công khai, có cả các ụ đất chắn hỗ trợ...
Vậy mà đến hôm 07/7/2025 mới đây, chính quyền xã sở tại đã thừa nhận trước các nhà báo rằng "sự việc là sai sót của chính quyền khóa trước". Hiện cơ quan chức năng không có căn cứ pháp lý để cưỡng chế phá bỏ các bức tường vì phần đất này vẫn thuộc sở hữu hợp pháp của người dân(!?).
Câu chuyện được tóm tắt như sau: Năm 2009, có 3 hộ dân trên mảnh đất này trúng đấu giá quyền sử dụng đất (mỗi hộ 100 m2) và đã được UBND huyện Nga Sơn (Thanh Hóa) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Đến năm 2021, UBND thị trấn Nga Sơn làm chủ đầu tư xây dựng khu dân cư tại khu vực này. Do dự án quy hoạch phần đường trùng lên diện tích đất của 3 hộ dân nên chính quyền thỏa thuận thu hồi, sau đó bố trí đất tái định cư nơi khác cho các hộ và được đồng ý.
Cả 3 hộ thực hiện bàn giao đất, song chính quyền khi đó không thực hiện quy trình thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng theo quy định. Sổ đỏ các hộ dân vẫn cất giữ. Nay khi dự án khu dân cư mới cơ bản đã hoàn thành, nhiều gia đình đã chuyển đến sinh sống, các gia đình nhiều lần gửi đơn kiến nghị song không nhận được đất tái định cư như cam kết. Vậy là hai bức tường “cực chẳng đã” xuất hiện.
Tuy nhiên, nếu ai biết được hệ thống pháp lý về phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương 2 cấp mới đây sẽ dễ dàng nhận thấy rằng, sự việc dây dưa suốt 4 năm của 3 hộ gia đình trên đây có thể chỉ cần giải quyết trong một cuộc họp của cấp chính quyền xã mới cùng các hộ dân liên quan.
Tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP, Điều 5 "Thẩm quyền của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã”, xác định cấp xã được quyền "Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư quy định tại điểm c khoản 3 Điều 87 Luật Đất đai".
Dưới đây là nội dung khoản 3 Điều 87 Luật Đất đai:
3. Việc lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định như sau:
a) Đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi trong thời hạn 30 ngày. Ngay sau khi hết thời hạn niêm yết công khai, tổ chức lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo hình thức tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi. Trường hợp người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản không tham gia họp trực tiếp có lý do chính đáng thì gửi ý kiến bằng văn bản.
Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý; có xác nhận của đại diện UBND cấp xã, đại diện những người có đất thu hồi.
Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày tổ chức lấy ý kiến, đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại trong trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền;
b) Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được thẩm định trước khi trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất;
c) UBND cấp có thẩm quyền thu hồi đất quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Như vậy, những nhiệm vụ theo điều luật này trước đây thuộc thẩm quyền của “UBND cấp có thẩm quyền” thì từ ngày 01/7/2025 được chuyển về UBND cấp xã.
Tin tưởng rằng, sự việc dây dưa suốt 4 năm của 3 hộ gia đình trên đây có thể chỉ cần giải quyết trong một cuộc họp của cấp chính quyền xã mới cùng các hộ dân liên quan.
