Dân số Việt Nam đang già hóa nhanh chóng, tạo ra cơ hội đáng kể cho thị trường bất động sản, đặc biệt là trong lĩnh vực nhà ở và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Mặc dù vẫn còn ở giai đoạn phát triển, lĩnh vực này đã cho thấy nhiều tiềm năng nổi bật. Tiềm năng phát triển BĐS chăm sóc người cao tuổi
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, Việt Nam sẽ trở thành nước có dân số già vào năm 2038 với tỷ lệ người trên 60 tuổi đạt 20,1%. Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) dự báo đến năm 2050, hơn 1/6 dân số sẽ trên 65 tuổi.
Mặc dù nhu cầu gia tăng nhanh, hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chưa phát triển toàn diện. Phần lớn hoạt động chăm sóc hiện nay mang tính tự phát, thiếu đào tạo bài bản và rời rạc, trong khi khoảng trống về dịch vụ ngày càng lớn qua từng năm.
Theo UNFPA, tại Việt Nam, 80% người cao tuổi có nhu cầu được chăm sóc tại nhà, nhưng chưa đến 30% xã, phường có câu lạc bộ hoặc nhóm hỗ trợ người cao tuổi; cả nước chỉ có dưới 100 trung tâm chăm sóc chuyên biệt. Bên cạnh đó, nghề chăm sóc người cao tuổi vẫn chưa được công nhận chính thức trong hệ thống nghề nghiệp.
Các lựa chọn về nhà ở và dịch vụ cho người cao tuổi tại Việt Nam, bao gồm nhà ở, khu nghỉ dưỡng và cơ sở tích hợp chăm sóc sức khỏe, vẫn còn hạn chế. Đây là điểm khác biệt rõ rệt so với các thị trường như Singapore hay Nhật Bản - nơi BĐS cho người cao tuổi đã trở thành nền công nghiệp tỷ đô. Trong khi Việt Nam hiện chỉ có một vài dự án thí điểm.
Ông Matthew Powell - Giám đốc Savills Hà Nội, cho biết thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn ở quy mô nhỏ nhưng đang mở rộng nhanh chóng, dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong thập kỷ tới khi hàng triệu người bước vào tuổi nghỉ hưu.
Theo nghiên cứu sơ bộ của Savills Việt Nam, quy mô thị trường này được dự báo tăng từ 2,3 tỷ USD năm 2024 lên 3,6 tỷ USD vào năm 2032, tương ứng mức tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 5,81%.
Các khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe và nhà ở tích hợp dịch vụ y tế sẽ ngày càng được quan tâm khi người Việt chú trọng hơn đến sức khỏe tinh thần và lối sống bền vững.
Theo Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường BĐS Việt Nam (VARS IRE), khác với mô hình “nhà dưỡng lão toàn thời gian”, thì mô hình “nhà dưỡng lão bán trú” cho phép người cao tuổi đến sinh hoạt, chăm sóc y tế, tham gia hoạt động cộng đồng, còn buổi tối trở về nhà với con cháu là giải pháp dung hòa giữa truyền thống “sống cùng gia đình” và nhu cầu được chăm sóc chuyên nghiệp của người cao tuổi.
VARS IRE cho rằng, trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng, việc phát triển hệ thống nhà dưỡng lão bán trú chính là giải pháp phù hợp với điều kiện văn hóa, xã hội và kinh tế Việt Nam.
Chính sách là yếu tố thúc đẩy then chốt
Cung cấp góc nhìn về thị trường BĐS chăm sóc người cao tuổi và tiềm năng của lĩnh vực này, ông Lê Quốc Huân - Phó Tổng Giám đốc WeCare247, thì cho rằng, các yếu tố địa lý sẽ ảnh hưởng đến mô hình cung cấp dịch vụ chăm sóc trên khắp Việt Nam vì những thách thức trong chính sách, năng lực nhân sự và quan niệm văn hóa. Đồng thời nhấn mạnh vai trò then chốt của hạ tầng và con người trong việc kết nối y tế, BĐS để định hình tương lai của dịch vụ tích hợp chăm sóc tại Việt Nam.
Bà Emily Fell - Giám đốc cấp cao, bộ phận Living Sectors khu vực châu Á - Thái Bình Dương chia sẻ, Việt Nam có tiềm năng tăng trưởng lớn BĐS dành cho người cao tuổi, nhưng phải có chiến lược phát triển riêng.
Bà lưu ý, Việt Nam cần học tập kinh nghiệm quốc tế như việc kết hợp mô hình “lifestyle” (viện dưỡng lão công cộng, khu dân cư tích hợp...) của Australia dành cho người cao tuổi tại các trung tâm đô thị và mô hình chăm sóc đặc biệt (care) kiểu Nhật Bản để đáp ứng nhu cầu gia tăng về chăm sóc hỗ trợ.
Bên cạnh đó, chính sách là yếu tố thúc đẩy then chốt. Các viện dưỡng lão công cộng cần khung pháp lý rõ ràng về quy hoạch và bảo vệ người lớn tuổi, trong khi các mô hình chăm sóc đặc biệt cần cơ chế thanh toán bền vững bằng bảo hiểm công hoặc tư nhân.
Quan trọng hơn, vốn đầu tư nên được đầu tư chủ yếu vào các tổ chức điều hành thay vì các tòa nhà. Do đó việc phát triển các tổ chức điều hành uy tín, chất lượng cao là ưu tiên hàng đầu tại Việt Nam.
“Việt Nam có thể học hỏi từ mô hình “vertical village” của Singapore, tích hợp nhà ở người cao tuổi vào các dự án phức hợp đa chức năng. Mô hình này mang lại giải pháp hiệu quả, tối ưu đất đai và hướng tới cộng đồng, phù hợp với môi trường đô thị đông đúc”, bà Emily Fell cho biết.
Còn theo Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường BĐS Việt Nam, với mô hình “nhà dưỡng lão bán trú”, ngoài chính sách an sinh, kết hợp với bảo hiểm y tế để giảm bớt chi phí cho người cao tuổi, nhà nước cần nghiên cứu và ban hành các chính sách ưu đãi quỹ đất, tín dụng cho những dự án dưỡng lão, nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc tiềm năng này.
Nhiều chuyên gia cũng đồng ý, nhà nước phải ban hành chính sách rõ ràng về quỹ đất và thuế, đồng thời quy định cụ thể các điều kiện thành lập trung tâm chăm sóc như hạ tầng, trang thiết bị, nhân lực... Có như vậy, mới mở ra cơ hội cho BĐS chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam phát triển trong thời gian tới.
