Canada Border Services Agency (CBSA) chính thức ban hành kết luận cuối cùng trong vụ điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng dây thép carbon và hợp kim thép nhập khẩu từ nhiều quốc gia/vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Canada, ngày 03/12/2025, Cơ quan Dịch vụ biên giới Canada (CBSA) đã ban hành kết luận cuối cùng trong vụ việc điều tra áp thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với mặt hàng dây thép carbon và hợp kim thép nhập khẩu từ Trung Quốc, Đài Loan - Trung Quốc, Ấn Độ, Ý, Malaysia, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam khởi xướng ngày 22/4/2025. CBSA xác định có tồn tại hành vi bán phá giá đối với sản phẩm này từ các quốc gia/vùng lãnh thổ nêu trên.
Đối với Việt Nam, CBSA công bố biên độ bán phá giá cho 01 doanh nghiệp lớn của Việt Nam ở mức 5,7% (biên độ này đã giảm đáng kể so với biên độ trong kết luận sơ bộ là 13,4%); trong khi các nhà xuất khẩu khác bị xác định biên độ bán phá giá ở mức 158,9% (dựa trên dữ liệu sẵn có bất lợi). Biên độ bán phá giá đối với doanh nghiệp hợp tác của Việt Nam hiện đang thấp nhất so với các doanh nghiệp hợp tác của các quốc gia/vùng lãnh thổ khác (từ 9,4-58,1%). Tuy nhiên, CBSA lưu ý rằng đây chưa phải mức thuế CBPG chính thức áp dụng cho các lô hàng nhập khẩu trong tương lai, do mức thuế chính thức sẽ phụ thuộc vào kết luận thiệt hại của Tòa án Thương mại quốc tế Canada (CITT).
Bước tiếp theo, CITT sẽ tiếp tục điều tra để xác định liệu thép dây bị bán phá giá có gây ra hoặc đe dọa gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước của Canada hay không, và sẽ ban hành kết luận chậm nhất vào ngày 02/01/2026. Trong thời gian chờ quyết định, thuế CBPG tạm thời trước đây vẫn tiếp tục được duy trì đối với hàng nhập khẩu từ các nước bị điều tra, bao gồm Việt Nam.
Trường hợp CITT kết luận có thiệt hại, Canada sẽ áp thuế CBPG chính thức đối với các lô hàng nhập khẩu sau ngày công bố kết luận; ngược lại, nếu CITT kết luận không có thiệt hại, vụ việc sẽ chấm dứt, không thu thuế CBPG và toàn bộ thuế tạm thời/tiền bảo đảm đã nộp sẽ được hoàn trả.
Đối với ngành VLXD Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thép, kết quả này đặt ra thách thức rõ rệt. Các doanh nghiệp đang phải theo dõi chặt chẽ quá trình điều tra, đồng thời hợp tác với cơ quan điều tra Canada để giảm thiểu rủi ro.
Theo khuyến nghị từ Cục Phòng vệ thương mại, doanh nghiệp Việt nên chủ động phối hợp trong suốt quá trình điều tra và chuẩn bị sẵn sàng trước mọi kịch bản, đồng thời theo dõi sát diễn biến vụ việc để có biện pháp ứng phó kịp thời.
Dù vụ kiện liên quan đến xuất khẩu, nhưng kết quả và diễn biến vụ việc vẫn có thể ảnh hưởng đến thị trường VLXD nội địa tại Việt Nam, đặc biệt thông qua ba cơ chế chính. Trước hết, nếu lệnh thuế chính thức được áp dụng từ Canada, các doanh nghiệp xuất khẩu thép Việt sẽ đối mặt với chi phí cao hơn hoặc mất thị phần tại thị trường Canada. Điều đó có thể dẫn đến áp lực giảm xuất khẩu, khiến sản lượng thép trong nước dư thừa buộc các doanh nghiệp chuyển hướng tiêu thụ nội địa, ảnh hưởng cung cầu và giá cả thị trường trong nước.
Thứ hai, dưới áp lực xuất khẩu, doanh nghiệp có thể giảm quy mô sản xuất, trì hoãn hoặc hủy bỏ các hợp đồng nhập khẩu nguyên liệu, đầu tư máy móc dẫn đến chi phí sản xuất tăng lên. Chi phí cao hơn thường được đẩy sang người tiêu dùng, tức là các doanh nghiệp xây dựng, thầu xây dựng phải đối diện với giá thép đầu vào cao hơn, ảnh hưởng đến tổng chi phí công trình.
Thứ ba, diễn biến tại Canada là lời nhắc rõ ràng về rủi ro phòng vệ thương mại quốc tế, điều này khiến ngành thép Việt Nam và chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng phải đánh giá lại chiến lược xuất khẩu, nguồn nguyên liệu, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và xuất xứ. Các doanh nghiệp xây dựng, nhà sản xuất vật liệu có thể phải cân nhắc kỹ hơn trong việc nhập khẩu thép từ Việt Nam cũng như lựa chọn nguồn cung trong nước hoặc từ những quốc gia ít rủi ro hơn.
Ngoài ra, nếu nhiều vụ kiện tương tự xảy ra từ Mỹ, châu Âu hay các thị trường lớn thì thị trường thép Việt Nam có thể chịu áp lực lớn hơn, khiến giá thép trong nước tăng, tạo áp lực tăng giá cho vật liệu xây dựng, nhà ở, công trình. Đây là một thách thức không nhỏ cho ngành xây dựng, đặc biệt khi nhu cầu bất động sản và xây dựng cơ sở hạ tầng vẫn đang cao.
Do vậy, từ góc độ thị trường trong nước, vụ việc là lời cảnh báo về nguy cơ tăng chi phí nguyên liệu, thép nhập khẩu có thể bị đánh thuế cao, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm xây dựng. Doanh nghiệp trong ngành nên cân nhắc nguồn cung và tính toán phương án đa dạng hóa nguyên liệu, nhằm giảm phụ thuộc vào thép nhập khẩu và bảo đảm ổn định sản xuất, cung ứng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, nhà thầu, nhà cung cấp vật liệu cần theo dõi sát sao diễn biến, đánh giá tác động đầy đủ và chuẩn bị chiến lược ứng phó phù hợp.
