Từ 8h sáng ngày 30/6, các địa phương trên cả nước đã đồng loạt diễn ra Lễ công bố các nghị quyết, quyết định của Trung ương và địa phương về sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã, thành lập tổ chức đảng, chỉ định cấp ủy, HĐND, UBND, MTTQ tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu. Đây là sự kiện chính trị trọng đại, có tính lịch sử của đất nước, khi giang sơn được sắp xếp lại không chỉ để gọn hơn mà còn để phát triển mạnh mẽ hơn. Đây cũng được xem là bước chuyển mình lịch sử của đất nước, là khởi đầu cho một vận hội phát triển mới - vì một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và bền vững.
Tổng Bí thư Tô Lâm dự lễ công bố ở TP.HCM, Chủ tịch nước Lương Cường dự lễ công bố ở Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự lễ ở TP Hải Phòng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự lễ công bố ở TP Cần Thơ; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự lễ ở TP Đà Nẵng.
Bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử hiện đại
Các nghị quyết, quyết định được công bố tại buổi lễ, gồm: Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập tỉnh, thành phố; Quyết định của Bộ Chính trị về việc thành lập Đảng bộ tỉnh, thành phố; Quyết định của Bộ Chính trị về việc chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Thành uỷ nhiệm kỳ 2020 - 2025; Quyết định của Ban Bí thư chỉ định Uỷ ban Kiểm tra, Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra cấp tỉnh.
Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Trưởng các ban của HĐND tỉnh, thành phố; Trưởng Đoàn, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, thành phố.
Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố; Quyết định của Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam thành lập Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh, thành phố.
Các nghị quyết, quyết định của Trung ương và tỉnh đối với xã, phường, đặc khu: Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập các xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố; Quyết định của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về việc kết thúc hoạt động các đảng bộ cấp huyện, cấp xã (cũ).
Quyết định của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, thành phố về thành lập Đảng bộ các xã, phường, đặc khu; Quyết định chỉ định nhân sự Ban Chấp hành, Ban Thường vụ; Quyết định chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng ban của HĐND; Quyết định chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu.
Quyết định của Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh thành lập MTTQ Việt Nam cấp xã.
Các quyết định nêu trên được trao tại buổi lễ, và Đảng bộ tỉnh, thành phố; Đảng bộ xã, phường, đặc khu ra mắt tại Lễ công bố.
Trước đó, ngày 12/4/2025, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 60-NQ/TW, trong đó thống nhất về phương án sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, không tổ chức cấp huyện, sáp nhập cấp xã, xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã có những kết luận quan trọng về sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
Với Nghị quyết được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2025, từ 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cả nước còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thông qua 34 nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025. Với các nghị quyết này, từ tổng số 10.035 đơn vị hành chính cấp xã của cả nước giảm xuống còn 3.321 đơn vị, gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu).
Sẵn sàng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp
Bên cạnh đó, nhằm bảo đảm cho bước chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 01/7/2025, Quốc hội đã thông qua hàng loạt luật và nghị quyết quan trọng tại Kỳ họp thứ 9. Đây là kỳ họp có khối lượng lập pháp nhiều nhất trong nhiều năm qua với 34 luật, 14 nghị quyết được thông qua.
Đặc biệt, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam, cùng với nhiều luật, nghị quyết đồng bộ, tạo cơ sở pháp lý cho việc đổi mới, sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp.
Ngoài ra, thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, sát sao và kịp thời, tổ chức nhiều hội nghị, cuộc họp quan trọng nhằm quán triệt, triển khai nghiêm túc các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm về các nhiệm vụ trọng tâm phục vụ việc triển khai mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 01/7/2025.
Đáng chú ý, ngay trước thời khắc chuyển đổi, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài viết quan trọng với tựa đề "Sức mạnh của đoàn kết". Trong bài viết, Tổng Bí thư dẫn lại câu nói bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - Thành công, thành công, đại thành công".
Theo Tổng Bí thư, câu nói bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ giữa thế kỷ XX đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị thời sự.
Trong giai đoạn hiện nay, khi cả nước đã và đang thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy tổ chức của hệ thống chính trị; sáp nhập các đơn vị hành chính, "sắp xếp lại giang sơn", tổ chức không gian phát triển bền vững cho đất nước, tinh thần đoàn kết càng phải được phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Với tầm nhìn chiến lược và bản lĩnh lãnh đạo của Đảng, chúng ta kiên quyết giữ vững và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, coi đó là "mạch nguồn", là "sợi chỉ đỏ" xuyên suốt, bảo đảm mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước được thực hiện triệt để, nhất quán, hiệu quả, đáp ứng tốt nhất mọi nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
Liên quan đến việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực Xây dựng, ngày 12/6/2025, Chính phủ đã ban hành 3 nghị định gồm: Nghị định số 140/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng; Nghị định số 144/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng; và Nghị định số 145/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.
Trong đó, Chính phủ, Bộ Xây dựng tập trung vào quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, cơ chế, chính sách, giữ vai trò kiến tạo chính sách.
Cấp tỉnh là cấp thực hiện chính sách, là cấp ban hành chính sách trên địa bàn tỉnh, thành phố.
Cấp xã trực tiếp tổ chức các hoạt động quản lý, điều hành các công việc hành chính và trực tiếp tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật tại địa bàn cấp xã.
