Chiều 05/01, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về việc ban hành 13 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Các luật này gồm: Luật Tương trợ tư pháp về dân sự; Luật Giám định tư pháp; Luật Thi hành án dân sự; Luật Dân số; Luật Phòng bệnh; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Công nghệ cao; Luật Chuyển đổi số; Luật Xây dựng; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Tham dự và trình bày nội dung liên quan đến các luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, việc ban hành ba đạo luật mới là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý, tạo động lực phát triển mới cho nền kinh tế và xã hội.
Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, các đạo luật lần này không chỉ sửa đổi kỹ thuật pháp luật, mà còn thể hiện rõ tư duy đổi mới quản lý nhà nước, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Hoàn thiện khung pháp lý cho ngành hàng không dân dụng
Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (Luật số 130/2025/QH15), được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 01/7/2026, gồm 11 chương, 107 điều. Luật đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực phát triển hạ tầng hàng không, bảo đảm quyền lợi chính đáng của hành khách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Luật không quy định chi tiết các thủ tục hành chính cụ thể mà tập trung vào nguyên tắc, khung pháp lý, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan thuộc Chính phủ; đồng thời bãi bỏ một số quy định không còn phù hợp như quy hoạch vùng thông báo bay, kinh doanh dịch vụ bảo đảm hoạt động bay khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Một điểm mới đáng chú ý là việc làm rõ vai trò, trách nhiệm của Nhà chức trách hàng không và Nhà chức trách an ninh hàng không; bổ sung quy định về người đứng đầu, về giám sát viên hàng không; hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác tàu bay, quản lý đội tàu bay, xuất khẩu tàu bay, quản lý vùng trời và hoạt động bay.
Luật cũng bổ sung các quy định về hệ thống quản lý an toàn hàng không, điều tra tai nạn, sự cố nghiêm trọng theo hướng độc lập, phù hợp với tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển cơ sở dữ liệu ngành, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hàng không.
Đổi mới mạnh mẽ quản lý đầu tư xây dựng
Luật Xây dựng (Luật số 135/2025/QH15), được thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/7/2026 (một số quy định đặc thù có hiệu lực từ 01/01/2026), gồm 8 chương, 95 điều. Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, đây là đạo luật có tính cải cách sâu rộng, trực tiếp tác động đến hoạt động đầu tư xây dựng trên phạm vi cả nước.
Luật thực hiện phân loại dự án đầu tư xây dựng theo hình thức đầu tư (đầu tư công, PPP, đầu tư kinh doanh) thay cho phân loại theo nguồn vốn, bảo đảm thống nhất với pháp luật về đầu tư. Nhiều thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa; người quyết định đầu tư được chủ động lựa chọn thiết kế tại bước nghiên cứu khả thi, cơ quan chuyên môn chỉ tập trung kiểm soát các nội dung cốt lõi về an toàn, phòng cháy chữa cháy, tiêu chuẩn, quy chuẩn và sự phù hợp quy hoạch.
Đáng chú ý, Luật chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm trong cấp phép xây dựng: mỗi dự án, công trình chỉ bị kiểm soát một lần trong suốt quá trình từ chuẩn bị đến khởi công; nhiều công trình được miễn giấy phép xây dựng; thủ tục được số hóa toàn trình, thời gian cấp phép rút ngắn tối đa xuống còn 7 ngày.
Luật cũng hoàn thiện quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, định mức, giá xây dựng; tăng tính linh hoạt, phù hợp với các cơ chế đặc thù. Đồng thời, bỏ yêu cầu chứng chỉ năng lực đối với doanh nghiệp, cắt giảm các lĩnh vực yêu cầu chứng chỉ hành nghề cá nhân; thống nhất với Luật Đấu thầu và Bộ luật Dân sự, bảo đảm quyền tự do thỏa thuận trong hợp đồng.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung các quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, quản lý trật tự xây dựng theo hướng phân cấp, hậu kiểm; khuyến khích sử dụng vật liệu xanh, công trình thông minh, tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tháo gỡ vướng mắc trong quy hoạch đô thị và nông thôn
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15), được thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026, tập trung xử lý các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Luật làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng cấp chính quyền; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với đơn giản hóa thủ tục, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Tổng cộng có 37 khoản được sửa đổi, bổ sung, trong đó nhiều nội dung mang tính tháo gỡ cấp bách cho công tác quy hoạch đang triển khai tại địa phương.
Đáng chú ý, Luật quy định cơ chế, chính sách đặc biệt có thời hạn theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội để xử lý khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương, với hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Đồng thời, sửa đổi quy định về phí, lệ phí thẩm định quy hoạch và các điều khoản chuyển tiếp nhằm tránh gián đoạn hoạt động quy hoạch.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn khẳng định việc ban hành ba đạo luật là bước tiến dài trong cải cách thể chế. Bộ Xây dựng cam kết khẩn trương hoàn thiện các nghị định, thông tư hướng dẫn để bảo đảm hiệu lực thi hành đồng bộ; tổ chức tập huấn, tuyên truyền sâu rộng trên phạm vi toàn quốc, giúp các quy định mới được hiểu đúng và thực hiện thống nhất.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng, sự thành công của các chính sách mới phụ thuộc rất lớn vào sự đồng lòng, phối hợp triển khai của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.
