Hàn ray chảy giáp mép và hàn nhiệt nhôm đang được xem là những công nghệ nền tảng trong xây dựng và phát triển hệ thống đường sắt hiện đại. Quá trình tiếp nhận, làm chủ và ứng dụng các công nghệ này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công trình mà còn tạo tiền đề để các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các dự án đường sắt quy mô lớn trong tương lai. 
Hàn ray - mắt xích quan trọng của đường sắt hiện đại
Ngày 11/9, Công ty CP Công trình Thành Phát giới thiệu công nghệ Hàn ray chảy giáp mép và hàn nhiệt nhôm nhằm phục vụ cho các dự án đường sắt tốc độ cao, dự án đường sắt đô thị thời gian tới.
Ông Đỗ Lê Khang - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công trình Thành Phát cho biết, sự phát triển của hệ thống đường sắt luôn gắn liền với quá trình đổi mới công nghệ nhằm nâng cao chất lượng công trình, đáp ứng yêu cầu khai thác ngày càng cao. Nếu như trước đây các tuyến đường sắt chủ yếu sử dụng ray ngắn liên kết bằng các mối nối cơ khí, thì cùng với sự phát triển của KHCN, xu hướng hiện nay là tạo ra các tuyến ray liên tục có chiều dài lớn, giúp nâng cao độ êm thuận khi vận hành, giảm chi phí bảo trì và tăng tuổi thọ công trình.
Đối với các dự án đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia và đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, yêu cầu về chất lượng mối hàn ngày càng khắt khe. Bởi vậy, công nghệ hàn ray không chỉ là một công đoạn trong quá trình thi công mà còn là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng tổng thể của tuyến đường sắt.
Hiện nay, hàn ray chảy giáp mép (Flash Butt Welding - FBW) và hàn nhiệt nhôm là hai công nghệ được sử dụng phổ biến trong lĩnh vực đường sắt. Mỗi công nghệ có phạm vi ứng dụng riêng, song đều hướng tới mục tiêu tạo ra các mối hàn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong thi công, lắp đặt và bảo trì hệ thống đường sắt.
Trong những năm gần đây, quá trình tiếp nhận và làm chủ các công nghệ hàn ray hiện đại đã được triển khai thông qua các chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ và thực hiện dự án thực tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để từng bước nâng cao năng lực kỹ thuật, chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ các dự án đường sắt trong giai đoạn phát triển mới.
Hàn ray chảy giáp mép - công nghệ chủ lực cho các tuyến đường sắt hiện đại
Trong các công nghệ hàn ray hiện nay, hàn ray chảy giáp mép được đánh giá là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng, được ứng dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Theo giới thiệu của Công ty TNHH Công nghệ Aigre, công nghệ hàn ray chảy giáp mép hiện đã được cung cấp tới hơn 30 quốc gia. Tại Trung Quốc, doanh nghiệp này hiện chiếm khoảng 60% thị phần cung cấp máy hàn ray cho thị trường.
Công nghệ này được triển khai theo ba hình thức gồm hàn tại dây chuyền nhà máy, hàn tại bãi bằng máy hàn cố định và hàn trực tiếp trên tuyến bằng máy hàn di động.
Trong đó, dây chuyền hàn tại nhà máy có năng suất cao nhất, phù hợp với các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt quốc gia. Phương thức hàn tại bãi bằng máy cố định cũng cho năng suất lớn, đáp ứng yêu cầu thi công các dự án quy mô lớn. Trong khi đó, máy hàn di động có thể triển khai trực tiếp trên tuyến, phù hợp với cả đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị.
Đối với đường sắt tốc độ cao, các thanh ray tiêu chuẩn dài 25 m được hàn thành các thanh ray dài tới 500 m trước khi vận chuyển ra hiện trường để lắp đặt. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm đáp ứng tiêu chuẩn khai thác của các tuyến đường sắt hiện đại.Quy trình hàn ray chảy giáp mép được thực hiện qua nhiều công đoạn liên tiếp. Trước hết là kiểm tra ray đầu vào nhằm bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật. Tiếp đó là công đoạn làm sạch bề mặt tiếp xúc trước khi tiến hành hàn.
Sau quá trình hàn, ray tiếp tục được xử lý nhiệt, nắn thẳng và mài hoàn thiện nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi đưa vào sử dụng. Toàn bộ quy trình được thực hiện bằng hệ thống thiết bị chuyên dụng, bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình sản xuất và kiểm soát chất lượng.
Theo Aigre, công nghệ này hiện được ứng dụng tại nhiều tuyến đường sắt tốc độ cao có tốc độ thiết kế 350 km/h như Bắc Kinh - Thượng Hải, Vũ Hán - Quảng Châu và Thành Đô - Trùng Khánh. Ngoài ra, công nghệ cũng được sử dụng tại nhiều dự án đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị khác.
Sự phát triển của công nghệ hàn ray chảy giáp mép không chỉ giúp nâng cao năng suất thi công mà còn góp phần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các dự án đường sắt hiện đại.
Hàn nhiệt nhôm - giải pháp kỹ thuật quan trọng trong thi công và bảo trì đường sắt
Bên cạnh hàn ray chảy giáp mép, hàn nhiệt nhôm cũng là một trong những công nghệ được sử dụng trong lĩnh vực đường sắt.
Trong quá trình tiếp nhận công nghệ hàn ray hiện đại, việc đào tạo và làm chủ công nghệ hàn nhiệt nhôm được xác định là một trong những nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện năng lực kỹ thuật của đội ngũ kỹ sư và công nhân chuyên ngành.
Năm 2018, đội ngũ kỹ sư của Công ty CP Công trình Thành Phát đã tham gia khóa đào tạo hàn nhiệt nhôm tại Quảng Nam. Chương trình đào tạo được cấp chứng chỉ bởi Thermis Australia - đơn vị được ủy quyền bởi Tập đoàn Goldsmiths của Đức. Cũng trong năm 2018, đội ngũ kỹ sư của doanh nghiệp tiếp tục tham gia chương trình đào tạo công nghệ hàn ga hơi ép tại Nhật Bản và được cấp chứng chỉ sau khi hoàn thành khóa học.
Việc tiếp cận đồng thời các công nghệ hàn ray khác nhau đã góp phần tạo nền tảng chuyên môn cho đội ngũ kỹ thuật, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các giải pháp kỹ thuật đang được áp dụng trong lĩnh vực đường sắt hiện đại.
Các chương trình đào tạo này được triển khai trên cơ sở quá trình tiếp nhận công nghệ hàn ray chảy giáp mép tại Thành Đô (Trung Quốc) từ năm 2017. Đây được xem là bước khởi đầu cho hành trình tiếp cận và làm chủ công nghệ hàn ray hiện đại, tạo nền tảng cho việc ứng dụng vào các dự án thực tế trong những năm tiếp theo.
Sẵn sàng cho các dự án đường sắt thế hệ mới
Trong quá trình phát triển, Công ty CP Công trình Thành Phát đã lựa chọn hướng đi gắn với việc tiếp nhận, đào tạo và ứng dụng các công nghệ hàn ray hiện đại.
Được thành lập từ năm 2001, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng công trình giao thông, hạ tầng, đường sắt và hàn ray. Thành Phát đồng thời là công ty liên kết với Tập đoàn Tekken (Nhật Bản) - thành viên của Tập đoàn Đường sắt Đông Nhật Bản.
Các dấu mốc tiếp nhận công nghệ hàn ray của Thành Phát
Năm 2017: Đào tạo công nghệ hàn ray chảy giáp mép tại Thành Đô (Trung Quốc).
Năm 2018: Đào tạo công nghệ hàn ga hơi ép tại Nhật Bản.
Năm 2018: Đào tạo công nghệ hàn nhiệt nhôm tại Quảng Nam.
Giai đoạn 2019 - 2020: Tham gia Dự án đường sắt đô thị Hà Nội đoạn Nhổn - ga Hà Nội.
Giai đoạn 2020 - 2024: Tham gia Dự án nâng cấp tuyến đường sắt Yangon - Mandalay (Myanmar).
Năm 2025: Thành lập xưởng đào tạo thực hành đường sắt và hàn ray.
Năm 2017, các kỹ sư của doanh nghiệp tham gia chương trình đào tạo công nghệ hàn ray chảy giáp mép tại Thành Đô (Trung Quốc) và được cấp chứng chỉ sau khi hoàn thành khóa học. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình tiếp nhận công nghệ hàn ray hiện đại.
Sau quá trình đào tạo, công nghệ từng bước được đưa vào thực tiễn. Giai đoạn 2019 - 2020, đội ngũ kỹ sư và công nhân của doanh nghiệp tham gia công tác hàn ray tại Dự án đường sắt đô thị Hà Nội, đoạn Nhổn - ga Hà Nội. Tiếp đó, từ năm 2020 đến năm 2024, công tác hàn ray tiếp tục được triển khai tại Dự án nâng cấp tuyến đường sắt Yangon - Mandalay (Myanmar).
Năm 2025, Thành Phát tiếp tục thành lập xưởng đào tạo thực hành đường sắt và hàn ray nhằm phục vụ công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và chuẩn bị cho các dự án trong tương lai.
Một dấu mốc đáng chú ý khác là việc Thành Phát và Công ty TNHH Công nghệ Aigre thiết lập quan hệ đối tác chiến lược vào tháng 12/2025. Sự hợp tác này hướng tới việc hình thành năng lực tổng thể trong lĩnh vực hàn ray, kết hợp giữa kinh nghiệm triển khai thực tế và nền tảng công nghệ.
Cùng với đó, sự tham gia của Aigre - đơn vị sản xuất thiết bị hàn ray - góp phần bổ sung giải pháp công nghệ, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật phục vụ các dự án đường sắt.
Từ quá trình đào tạo, chuyển giao công nghệ, tham gia các dự án thực tế trong nước và quốc tế đến việc xây dựng cơ sở đào tạo và mở rộng hợp tác với các đối tác công nghệ, Thành Phát đã từng bước hình thành nền tảng kỹ thuật trong lĩnh vực hàn ray. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp sẵn sàng tham gia các dự án đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia và đường sắt tốc độ cao trong giai đoạn tới, khi nhu cầu đầu tư hạ tầng đường sắt của Việt Nam đang mở ra những cơ hội phát triển mới.
