Công tác quy hoạch đô thị và nông thôn cần được nghiên cứu đồng bộ về lãnh thổ để bảo đảm yêu cầu trong sự chuyển hóa không gian đô thị và nông thôn theo hướng hiệu quả, bền vững... 
Chiều 13/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn.
Bảo đảm yêu cầu trong chuyển hóa không gian
Trình bày Báo cáo một số vấn đề lớn tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị cho giữ tên gọi là Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn như đề xuất của Chính phủ, do dự thảo Luật đã định nghĩa rõ “quy hoạch đô thị và nông thôn” không mang ý nghĩa là một bản quy hoạch mà thể hiện các quy hoạch được lập tại địa bàn đô thị hoặc nông thôn.
Về hệ thống quy hoạch đô thị và nông thôn (Điều 3), trên thực tiễn đô thị và nông thôn là các không gian lãnh thổ không thể tách rời, tổ chức xen kẽ và được quản lý theo các cấp chính quyền hành chính, do đó công tác quy hoạch đô thị và nông thôn cần được nghiên cứu đồng bộ về lãnh thổ để bảo đảm yêu cầu trong sự chuyển hóa không gian đô thị và nông thôn theo hướng hiệu quả, bền vững.
Cách phân loại “quy hoạch đô thị”, “quy hoạch nông thôn” như dự thảo Luật kế thừa quy định của Luật Quy hoạch đô thị và Luật Xây dựng hiện hành, thực tế triển khai chưa phát sinh vướng mắc, đề nghị tiếp tục quy định 5 loại quy hoạch đô thị và nông thôn như Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7.
Về quy hoạch chung xã tại khoản 2 Điều 3 và Điều 28, dự thảo Luật quy định theo hướng không yêu cầu lập riêng quy hoạch chung xã đối với tất cả các xã, mà thể hiện nội dung quy hoạch chung xã trong quy hoạch chung huyện (điểm d khoản 2 Điều 27).
Quy định cụ thể việc chỉ lập riêng quy hoạch chung xã trong trường hợp xã có đặc thù về quy mô dân số, diện tích, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, thiên nhiên, cảnh quan, điều kiện tự nhiên đặc thù tại thời điểm lập quy hoạch chung huyện, thì UBND cấp tỉnh xác định các xã cần phải lập quy hoạch chung xã trong nhiệm vụ quy hoạch chung huyện (khoản 6 Điều 27 và Điều 28).
Bổ sung quy định phân cấp trong trường hợp cần điều chỉnh cục bộ nội dung quy hoạch chung xã được tích hợp trong quy hoạch chung huyện, thì UBND cấp huyện có thể chủ động điều chỉnh để thực hiện, kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc điều chỉnh cục bộ tuân thủ theo yêu cầu chung đối với quy hoạch đô thị và nông thôn (Điều 6) và nguyên tắc về hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn (Điều 7).
Ngoài ra, dự thảo Luật cũng bổ sung quy định chuyển tiếp đối với quy hoạch chung xã, tránh vướng mắc trong quá trình thực hiện sau khi Luật được ban hành…
Quy hoạch chung đóng vai trò xác định chỉ tiêu sử dụng đất
Thảo luận tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, quy hoạch đô thị mới cần có sự đồng bộ, khắc phục tồn tại cùng lúc nhiều loại quy hoạch, giảm nguy cơ chồng lấn quy hoạch. Đối với quy hoạch không gian ngầm, nước ta chưa có nhiều kinh nghiệm về vấn đề này, cần đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực này, nhất là tại các thành phố lớn.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, quy hoạch chung thành phố trực thuộc Trung ương phải bảo đảm làm rõ chức năng, nội dung, phạm vi, mức độ, chi tiết với quy hoạch tỉnh; tránh dẫn đến mâu thuẫn, chồng chéo trong lập và thực hiện quy hoạch. Tránh điều chỉnh, phá vỡ quy hoạch đã được cấp thẩm quyền phê duyệt.
Báo cáo thêm tại phiên họp về quy hoạch chung thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Luật Thủ đô năm 2024 vừa được Quốc hội thông qua đã quy định việc xây dựng và phát triển Thủ đô phải thực hiện theo Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô.
Luật Đất đai năm 2024 cũng xác định rõ, thành phố trực thuộc Trung ương đã có quy hoạch chung được phê duyệt theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị thì không phải lập quy hoạch sử dụng đất, chỉ lập kế hoạch sử dụng đất.
Từ đó cho thấy, quy hoạch chung thành phố trực thuộc Trung ương, ngoài vai trò định hướng phát triển không gian, còn đóng vai trò xác định chỉ tiêu sử dụng đất.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng khẳng định, quy hoạch chung thành phố trực thuộc Trung ương và quy hoạch tỉnh khác nhau từ khái niệm, chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật áp dụng, nội dung quy hoạch, vai trò quản lý, lập dự án đầu tư xây dựng, tỷ lệ bản đồ… Bộ Xây dựng cũng đã rà soát kỹ, bảo đảm không trùng lặp giữa hai quy hoạch và đồng bộ với quy định pháp luật.
