Việc xây dựng Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2045, tầm nhìn 2075 không chỉ nhằm tái cấu trúc không gian đô thị sau sáp nhập, mà còn đặt nền tảng để hình thành một đô thị đa trung tâm, có năng lực cạnh tranh quốc tế, giữ vai trò cực tăng trưởng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên. 
Mở rộng vai trò đô thị hạt nhân vùng
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì Hội nghị thẩm định Nhiệm vụ Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2045, tầm nhìn 2075.
Điểm đặc biệt của lần lập quy hoạch này là phạm vi nghiên cứu được mở rộng trên toàn bộ địa giới hành chính TP Đà Nẵng mới sau khi thực hiện sáp nhập với tỉnh Quảng Nam theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Không gian quy hoạch không chỉ bao gồm phần đất liền mà còn tích hợp không gian biển, với tổng diện tích khoảng 11.859 km², tạo ra một đơn vị đô thị, vùng có quy mô lớn, đa dạng về điều kiện tự nhiên, kinh tế và văn hóa.
Việc mở rộng không gian mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ đơn thuần là điều chỉnh địa giới hành chính mà thực chất là tái cấu trúc lại toàn bộ mô hình phát triển đô thị. Trước đây Đà Nẵng phát triển theo mô hình đô thị trung tâm ven biển, thì trong giai đoạn tới, thành phố sẽ phải tổ chức lại không gian theo hướng tích hợp giữa đô thị - nông thôn - biển - miền núi, bảo đảm tính liên kết và cân bằng phát triển.
Mục tiêu quy hoạch thể hiện rõ tham vọng đưa Đà Nẵng trở thành một đô thị sinh thái, hiện đại, có vai trò trung tâm về logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo, du lịch và kinh tế biển không chỉ ở cấp quốc gia mà còn ở tầm khu vực Đông Nam Á. Đồng thời, thành phố hướng tới xây dựng hình ảnh “đô thị đáng sống” gắn với bảo tồn di sản, phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu trong dài hạn.
Một điểm đáng chú ý là quy hoạch nhấn mạnh việc tổ chức không gian phát triển theo hai vùng chức năng lớn: Vùng phía Đông là động lực kinh tế với trục ven biển và đồng bằng; và vùng phía Tây là hậu phương sinh thái, trung du, miền núi. Cách tiếp cận này nhằm giải quyết bài toán mất cân đối không gian trong giai đoạn trước, khi áp lực đô thị hóa tập trung chủ yếu vào khu vực ven biển, gây quá tải hạ tầng và suy giảm chất lượng môi trường.
Song song đó, việc xác định rõ các hành lang phát triển, đặc biệt là hành lang kinh tế Đông - Tây và các trục kết nối liên vùng, được coi là nền tảng để Đà Nẵng phát huy vai trò cửa ngõ ra biển của khu vực Tây Nguyên, Lào và tiểu vùng sông Mekong. Đây là yếu tố then chốt để chuyển đổi từ một đô thị phát triển nội vùng sang một trung tâm kết nối khu vực.
Tại hội nghị, đại diện Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch đã được cập nhật cơ bản bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các yêu cầu mới của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn cũng đề nghị tiếp tục rà soát sâu hơn về hiện trạng sử dụng đất, làm rõ các chỉ tiêu quy hoạch và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, không gian ngầm cũng như cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý đô thị.
Định hình mô hình đô thị đa trung tâm
Tại hội nghị, các chuyên gia và thành viên Hội đồng thẩm định đã đóng góp nhiều ý kiến chuyên sâu, tập trung vào các vấn đề cốt lõi trong tổ chức không gian và mô hình phát triển đô thị.
Một trong những nội dung được nhấn mạnh là yêu cầu phát triển Đà Nẵng theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm sau sáp nhập. Với quy mô không gian lớn hơn, việc phân bổ chức năng phát triển cần được tính toán kỹ lưỡng, tránh tình trạng dàn trải hoặc cạnh tranh nội vùng. Các ý kiến cho rằng cần làm rõ vai trò của từng khu vực, đặc biệt là mối quan hệ giữa khu vực trung tâm hiện hữu với các đô thị phía Nam, Tây và các khu vực ven biển.
Bên cạnh đó, vấn đề kết nối hạ tầng được xác định là yếu tố then chốt. Hội đồng đề nghị tập trung nghiên cứu hệ thống giao thông liên kết Đông - Tây, kết nối với hành lang kinh tế khu vực, đồng thời hoàn thiện mạng lưới hạ tầng chiến lược như cảng biển, sân bay, đường sắt và giao thông công cộng khối lượng lớn.
Các chuyên gia cũng lưu ý cần học hỏi kinh nghiệm các thành phố trong phát triển đô thị quy mô lớn, tránh đi vào những “lối mòn” như phát triển dàn trải, thiếu kiểm soát hoặc quá phụ thuộc vào một khu vực trung tâm. Đồng thời, việc phát triển công nghiệp, dịch vụ cần được phân bổ hợp lý, bảo đảm cân bằng giữa các vùng và tránh gây áp lực lên hạ tầng.
Đáng chú ý, yếu tố thích ứng biến đổi khí hậu được đặt ra như một yêu cầu xuyên suốt. Nhiều ý kiến đề xuất nghiên cứu mô hình đô thị bọt biển, tăng khả năng thấm nước, giảm nguy cơ ngập úng và bảo đảm an toàn cho các khu vực ven sông, ven biển.
Về phía địa phương, ông Lê Quang Nam - Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết, thành phố sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Hội đồng thẩm định. Đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, làm rõ các nội dung về cấu trúc không gian, chỉ tiêu sử dụng đất, dự báo dân số và các kịch bản phát triển dài hạn, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn.
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đánh giá cao sự chuẩn bị của địa phương, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trên cơ sở tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý. Đặc biệt, cần làm rõ các tiềm năng, lợi thế và những điểm nghẽn hiện hữu để đề xuất các giải pháp mang tính đột phá, bảo đảm quy hoạch thực sự là công cụ dẫn dắt phát triển.
Thứ trưởng cũng lưu ý việc tổ chức không gian cần bảo đảm tính liên kết, bổ trợ lẫn nhau giữa các khu vực, tránh tình trạng phát triển chồng lấn, gây suy giảm hiệu quả tổng thể. Đồng thời, cần xây dựng các kịch bản phát triển dân số, đất đai phù hợp theo từng giai đoạn, gắn với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng.
Trong tổng thể, việc lập Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2045, tầm nhìn 2075 không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong quản lý đô thị, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tái định vị vai trò của thành phố trong mạng lưới đô thị quốc gia và khu vực. Khi các định hướng về đô thị đa trung tâm, phát triển xanh và liên kết vùng được cụ thể hóa, Đà Nẵng có cơ sở để trở thành một cực tăng trưởng thực sự, đóng vai trò dẫn dắt phát triển cho toàn miền Trung trong giai đoạn tới.
