Ngày 26/3, UBND TP Đà Nẵng ban hành Quyết định số 24/2026/QĐ-UBND về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn Thành phố. Quy định được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm siết chặt kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng. 
Thiết lập khuôn khổ quản lý đồng bộ, xuyên suốt
Theo nội dung quyết định, phạm vi điều chỉnh bao trùm toàn diện các khâu trong công tác quản lý trật tự xây dựng, từ nguyên tắc, nội dung, quy trình kiểm tra đến phân cấp trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương.
Đối tượng áp dụng không chỉ giới hạn trong các cơ quan quản lý nhà nước mà còn bao gồm chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, các nhà thầu xây dựng và các tổ chức, cá nhân liên quan. Cách tiếp cận này cho thấy định hướng quản lý theo chuỗi trách nhiệm, bảo đảm mọi chủ thể tham gia hoạt động xây dựng đều chịu sự điều chỉnh thống nhất.
Nguyên tắc quản lý được xác lập theo hướng: Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong chỉ đạo, điều hành; xác định rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành; đề cao tính công khai, minh bạch, khách quan trong kiểm tra và xử lý vi phạm.
Đáng chú ý, mọi công trình xây dựng đều phải được kiểm tra theo quy định, các vi phạm phải được phát hiện và xử lý kịp thời, triệt để, qua đó hạn chế tình trạng “hợp thức hóa sai phạm” trong thực tiễn.
Một điểm mới quan trọng là công tác quản lý trật tự xây dựng được thực hiện xuyên suốt từ khi tiếp nhận thông báo khởi công đến khi công trình hoàn thành, nghiệm thu và đưa vào sử dụng.
Nội dung kiểm tra tập trung vào các yếu tố cốt lõi: Việc chấp hành giấy phép xây dựng hoặc điều kiện miễn giấy phép; sự phù hợp với quy hoạch và thiết kế được phê duyệt; hiện trạng thi công và các thông số kỹ thuật chủ yếu; công tác an toàn lao động, vệ sinh môi trường; việc sử dụng tạm thời vỉa hè, không gian công cộng.
Đối với từng loại công trình, quy định phân định rõ nội dung kiểm tra hồ sơ pháp lý và kiểm tra tại hiện trường, đồng thời xác định số lần kiểm tra tối thiểu theo từng giai đoạn thi công.
Cụ thể, nhà ở riêng lẻ và công trình thông thường phải được kiểm tra tối thiểu hai lần, trong khi các công trình quy mô lớn sẽ được kiểm tra theo nhiều giai đoạn, từ phần móng đến hoàn thiện. Cách tiếp cận này giúp tăng cường khả năng phát hiện vi phạm ngay từ sớm, giảm thiểu rủi ro phát sinh hậu quả khó khắc phục.
Siết chặt quy trình, nâng cao trách nhiệm thực thi
Quy trình kiểm tra được quy định rõ ràng, trong đó UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng kế hoạch kiểm tra hằng năm, đồng thời thông báo cho chủ đầu tư trước ít nhất 3 ngày làm việc, trừ trường hợp kiểm tra đột xuất.
Khi phát hiện vi phạm, cơ quan có thẩm quyền phải kịp thời yêu cầu dừng thi công, xử lý hoặc kiến nghị xử lý theo quy định. Toàn bộ quá trình kiểm tra phải được lập biên bản, cập nhật hồ sơ đầy đủ, đồng thời bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của tổ chức, cá nhân.
Đặc biệt, quy định nhấn mạnh yêu cầu nghiêm cấm hành vi lợi dụng công tác kiểm tra để gây phiền hà, nhũng nhiễu hoặc trục lợi, qua đó đặt ra “lằn ranh” rõ ràng về đạo đức công vụ và trách nhiệm thực thi của đội ngũ cán bộ.
Quyết định lần này cũng xác lập cơ chế phân cấp cụ thể trong quản lý trật tự xây dựng: UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý địa bàn, tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm và thực hiện cưỡng chế; Sở Xây dựng đóng vai trò tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra, tổng hợp và đề xuất giải pháp; các Ban Quản lý khu chức năng thực hiện quản lý trong phạm vi được giao.
Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp liên ngành được tăng cường với sự tham gia của lực lượng công an, cơ quan quản lý đất đai, các đơn vị cung cấp điện, nước… nhằm bảo đảm hiệu quả trong xử lý vi phạm, đặc biệt là công tác cưỡng chế.
Một điểm đáng chú ý là quy định đã làm rõ trách nhiệm của cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng. Trường hợp buông lỏng quản lý, không xử lý hoặc xử lý không đúng quy định sẽ bị xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Song song đó, cơ chế khen thưởng cũng được thiết lập nhằm khuyến khích các tập thể, cá nhân thực hiện tốt nhiệm vụ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý trên thực tế.
Có thể thấy, Quyết định số 24/2026/QĐ-UBND TP Đà Nẵng không chỉ đơn thuần là văn bản siết chặt quản lý mà còn thể hiện định hướng xây dựng một môi trường hoạt động xây dựng minh bạch, kỷ cương và chuyên nghiệp. Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý trật tự xây dựng không chỉ là kiểm soát vi phạm, mà còn phải tạo lập nền tảng cho phát triển bền vững. Việc hoàn thiện thể chế, nâng cao trách nhiệm thực thi và tăng cường giám sát chính là những yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này.
