Đảm bảo yêu cầu và tính khả thi của Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng

Đảm bảo có tính răn đe, khả năng thực hiện

Hội thảo có sự tham gia của đại diện cơ quan thanh tra, pháp chế của Bộ Xây dựng; Bộ Tư pháp; các cơ quan, ban, ngành và 28 Sở Xây dựng khu vực phía Nam và các khu vực khác.

Thực hiện Quyết định số 53/QĐ-TTg ngày 15/01/2024 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 16/2022/NĐ-CP. Bộ Xây dựng đã nhận được hơn 120 ý kiến, kiến nghị của các địa phương. Hội thảo tại TP.HCM là Hội thảo được tổ chức lần thứ 2, tiếp tục nghe ý kiến đóng góp, tiếp thu, hoàn thiện.

Phát biểu chỉ đạo Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết: “Thực hiện quyết định của Chính phủ giao Bộ Xây dựng phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương xây dựng dự thảo, sự cần thiết phải bổ sung Nghị định số 16/2022/NĐ-CP, các bộ luật đã có sự thay đổi như: Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh BĐS và hàng loạt các quy định tại các Thông tư, Nghị định do các Bộ khác soạn thảo, ban hành liên quan đến quản lý các dự án đầu tư xây dựng, chất lượng công trình xây dựng… Nghị định số 16/2022/NĐ-CP qua thời gian áp dụng đã bộc lộ một số hạn chế, phải rà soát, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Căn cứ vào pháp luật chuyên ngành để xử phạt đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật nhưng đồng thời cũng đảm bảo tính khả thi khi thực hiện”.

Ông Chu Hồng Uy - Chánh Thanh tra Bộ Xây dựng cho biết, cơ sở xây dựng Nghị định số 16/2022/NĐ-CP dựa trên hành vi vi phạm, được xây dựng trên pháp luật chuyên ngành về xây dựng, cơ bản kế thừa hành vi được quy định tại Nghị định số 16/2022/NĐ-CP và bổ sung thêm, cập nhật những quy định tại Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh BĐS và 3 Nghị định khác.

Mức phạt tiền căn cứ theo xử lý vi phạm hành chính, đảm bảo có tính răn đe, khả năng thực hiện. Đây là Nghị định phức tạp, liên quan đến toàn bộ quản lý hoạt động của ngành Xây dựng, nhiều tổ chức cá nhân liên quan tại các địa phương trên cả nước, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của ngành Xây dựng.

Dự thảo gồm 88 Điều, 8 Chương, trong đó có một số nội dung nổi bật: Sửa đổi một số quy định về thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm; Quy định thời hiệu xử phạt hành chính là 2 năm đối với tất cả các lĩnh vực xây dựng để phù hợp với khoản 1 Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính; Chương 2 sửa đổi, bổ sung 114 hành vi; Mức phạt lên đến 1 tỷ đồng; Điều chỉnh thời hạn cấp phép xây dựng, điều chỉnh Giấy phép từ 90 ngày lên 120 ngày…

Xử lý việc ngăn phòng, chuyển đổi công năng rất khó khăn

Tại Hội thảo, có 14 ý kiến đến từ các Sở Xây dựng và đại diện Bộ Tư pháp, nêu lên những vấn đề trong thực tiễn đang gặp khó khăn, chưa có hướng xử lý như: Xử lý vi phạm của nhà thầu xây dựng; xử phạt huy động vốn trái phép; mức độ vi phạm và quy mô vi phạm...

Đặc biệt, có ý kiến đặt vấn đề, quy mô vi phạm không giống nhau nhưng cùng một mức xử phạt liệu đã đủ sức răn đe. Đơn cử như việc vi phạm trong kinh doanh BĐS dù đã nâng lên mức cao nhất là 1 tỷ đồng nhưng nếu so với việc huy động vốn trái phép cả ngàn tỷ đồng thì mức phạt này là quá nhẹ...

Góp ý về những vướng mắc tại địa phương đối với việc thực hiện xử phạt hành chính trên lĩnh vực xây dựng, ông Trần Hoàng Quân - Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM kiến nghị: Phá dỡ đối với loại công trình vi phạm được phân làm 2 nhóm, nhóm trong quy hoạch 1/500 và nhóm ngoài quy hoạch 1/500, cần có hướng dẫn để giải quyết nhu cầu thực của người dân. Xử lý việc ngăn phòng chuyển đổi công năng tại các nhà trọ, chung cư mi ni, khu lưu trú rất khó khăn vì không có điều, khoản cụ thể, bởi các công trình này chủ yếu là nhà trong dân...

Kiến nghị đối với các trường hợp nhà ở riêng lẻ xây dựng có chiều cao và diện tích nhỏ hơn so với Giấy phép, TP.HCM cũng đã đồng ý với đề xuất của Sở Xây dựng cho cấp Giấy chứng nhận đối với các trường hợp này nhưng Văn phòng đăng ký đất đai lại không chấp nhận.

Đề nghị hướng dẫn, quy định chế tài cụ thể đối với nhà thầu thi công xây dựng sai phép khi đang điều chỉnh Giấy phép xây dựng, đang xin cấp phép, vì biện pháp thực hiện chế tài cắt điện, nước nhằm xử lý triệt để nhưng Bộ Công Thương cho là vi phạm quyền cơ bản của người dân cũng như các giao dịch dân sự khác.

Đề xuất đưa thành điều, khoản đề nghị các cơ quan cắt điện, cắt nước đối với trường hợp cố tình vi phạm. Đối với các hạng mục phát sinh sau khi đã hoàn công công trình thì xử phạt không phép hay sai phép, bởi đây là đặc thù chung của các công trình nhỏ lẻ tại thành phố?

Vấn đề nhà bán hóa giá của Nhà nước có hành lang, lối đi chung thì xếp vào nhà ở riêng lẻ hay chung cư, TP.HCM đang có khoảng 2.000 căn chưa bán? Đối với các căn đã bán có hiện tượng cơi nới, xử phạt như thế nào? Đối với vi phạm thuộc về hạ tầng, chế tài đang gặp khó khăn, cụ thể như: sau mùa EURO vừa qua, các hố ga chống mùi tại một số khu vực mất hết nắp?

Ông Huỳnh Tấn Lộc - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai cho biết: Địa phương đang rất lúng túng về quy định xử phạt công trình xây dựng tại các dự án trong các KCN bởi 20 căn nhà liền kề cũng tính là 1 công trình, 1 biệt thự đơn lập cũng tính là 1 công trình, 1 biệt thự song lập cũng tính là 1 công trình… Như vậy, đối với dự án cả nghìn căn sẽ tính như thế nào?

Vấn đề các hộ dân cải tạo lồng bè nuôi cá trên sông hồ thành nhà ở, giải quyết ra sao? Việc huy động vốn trái phép của chủ đầu tư hoặc các sàn giao dịch sử dụng hình thức văn bản như cam kết, văn bản thỏa thuận nhưng đều có tên BĐS trong đó lại không có cơ sở để xử lý việc huy động vốn…

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị ghi nhận sự góp ý sâu sát của các đại biểu nhằm giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Bộ trưởng nhận xét, mức phạt phải phù hợp với hành vi vi phạm, quy mô, đủ sức răn đe, nhưng phải đảm bảo sự công bằng, tương ứng với các hành vi, làm sao phủ hết được các hành vi nhưng phải xử phạt phù hợp để Nghị định sau khi ban hành đi vào cuộc sống, không vướng mắc khi thực hiện.

Đối với các Sở, ban, ngành áp dụng các biện pháp quản lý nhà nước thật tốt để không nhất thiết phải áp dụng Nghị định này nhiều.