Cần xác định đúng nhu cầu, lượng hóa năng lực giải ngân và nâng cao trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương, để nguồn vốn ODA bền vững cho tăng trưởng và phát triển hạ tầng. 
Sáng 16/1, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi với các đối tác phát triển.
Yêu cầu năng lực thực thi của từng Bộ, ngành, địa phương
Trong năm 2025, Việt Nam ký vay mới 624 triệu USD vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài cho 10 chương trình, dự án, tương đương mức của năm 2024.
Tuy nhiên, lũy kế đến ngày 31/12/2025, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn nước ngoài mới đạt gần 45%, phản ánh rõ khoảng cách giữa nhu cầu huy động vốn và năng lực tổ chức thực hiện, giải ngân trên thực tế.
Các nguyên nhân chủ yếu đã được chỉ ra, bao gồm: (i) chậm trễ trong công tác chuẩn bị đầu tư, kéo dài thời gian đàm phán và ký kết hiệp định vay; (ii) quá trình cho ý kiến của các đối tác phát triển đối với hồ sơ mời thầu, hồ sơ kỹ thuật còn mất nhiều thời gian; (iii) cùng với các vướng mắc kéo dài về GPMB, tổ chức thực hiện dự án và năng lực cán bộ.
Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh yêu cầu then chốt là từng Bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ nhu cầu huy động, khả năng thực hiện và năng lực giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời lượng hóa rõ khoảng cách giữa nhu cầu và khả năng giải ngân.
Đây được coi là điều kiện tiên quyết để xây dựng danh mục dự án khả thi, tránh tình trạng “đăng ký cao nhưng thực hiện thấp”, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay nước ngoài.
Trách nhiệm người đứng đầu được đặt ra rõ ràng, gắn với yêu cầu tạo chuyển biến thực chất, không hình thức trong huy động và giải ngân vốn ODA.
Vai trò then chốt của các Bộ quản lý chuyên ngành
Trong bối cảnh Chính phủ xác định đầu tư công, trong đó có vốn ODA và vốn vay ưu đãi là động lực quan trọng cho tăng trưởng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại, vai trò của các Bộ quản lý nhà nước chuyên ngành được đặc biệt nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng yêu cầu: Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ NN&MT phải nâng cao trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn và cho ý kiến đối với các dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi ngay từ giai đoạn chuẩn bị và triển khai dự án.
Việc góp ý phải bảo đảm đúng hạn, đầy đủ và rõ ràng, nhất là đối với các nội dung liên quan đến: thủ tục xây dựng, thẩm định thiết kế, đánh giá tác động môi trường, đất đai, giá nguyên vật liệu là những khâu thường xuyên phát sinh vướng mắc và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.
Đáng chú ý, các Bộ quản lý chuyên ngành được yêu cầu chủ động đồng hành với địa phương và chủ đầu tư, không chỉ dừng ở vai trò thẩm tra, cho ý kiến hành chính mà phải tham gia tháo gỡ các vấn đề kỹ thuật, pháp lý phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.
Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm các dự án ODA trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, môi trường, nông nghiệp vốn có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao, có thể triển khai đúng tiến độ, phát huy hiệu quả lan tỏa vùng miền.
Thông điệp xuyên suốt Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đặt ra là: nâng cao chất lượng phối hợp chuyên ngành chính là chìa khóa để chuyển vốn ODA từ “nguồn lực trên giấy” thành động lực tăng trưởng thực tế trong giai đoạn 2026-2030.
