Đề xuất 6 nhiệm vụ công nghệ chiến lược cho đường sắt

20:09 10/09/2026
Bộ Xây dựng đề xuất 6 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược phục vụ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, tập trung vào ray, nền đường, thông tin, điều khiển và các cấu phần phương tiện, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ trong nước.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp về phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Tập trung làm chủ các công nghệ cốt lõi

Chiều 10/9, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp xem xét các nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Tại cuộc họp, ông Lê Văn Dương - Vụ trưởng Vụ KHCN, môi trường và Vật liệu xây dựng đề xuất 6 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Các nhiệm vụ được định hướng theo từng nhóm công nghệ, từ kết cấu hạ tầng đến hệ thống thông tin, điều khiển và các cấu phần quan trọng của phương tiện đường sắt.

Nhiệm vụ đầu tiên tập trung vào ray, phụ kiện liên kết ray và bộ ghi. Mục tiêu là làm chủ thiết kế, sản xuất, kiểm soát chất lượng ray, liên kết ray và phần cơ khí của bộ ghi; đồng thời chứng minh khả năng sản xuất ổn định, đồng nhất giữa các lô, sẵn sàng cung ứng ở quy mô công nghiệp cho đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.

Nhiệm vụ thứ hai hướng vào tà vẹt và đường không đá ba lát. Nội dung nghiên cứu nhằm làm chủ thiết kế, vật liệu, chế tạo, lắp đặt và kiểm soát chất lượng. Kết quả sẽ được kiểm chứng thông qua một cấu hình bê tông dự ứng lực và một hệ đường ray bản bê tông (slab track), đồng thời xây dựng hồ sơ kỹ thuật để dự án xem xét tích hợp.

Đối với nền đường, nhiệm vụ thứ ba tập trung vào xử lý nền đất yếu và vùng chuyển tiếp, với yêu cầu kiểm soát lún dài hạn, duy trì ổn định hình học tuyến và bảo đảm an toàn khai thác. Định hướng đặt ra là làm chủ một công nghệ xử lý nền đất yếu và một công nghệ xử lý vùng chuyển tiếp phù hợp điều kiện địa chất, khí hậu, vật liệu và năng lực thi công trong nước. Các giải pháp sẽ được kiểm chứng trong miền điều kiện áp dụng xác định.

Ông Lê Văn Dương - Vụ trưởng Vụ KHCN, môi trường và Vật liệu xây dựng phát biểu tại cuộc họp.

Một nhiệm vụ có tính nền tảng đối với đường sắt tốc độ cao là phát triển mạng 5G dành cho đường sắt. Công nghệ này hướng tới tạo dựng hạ tầng truyền thông số phục vụ vận hành đường sắt hiện đại theo định hướng hệ thống thông tin di động đường sắt tương lai (FRMCS).

Nhiệm vụ thứ năm là phát triển hệ thống liên khoá máy tính CBI, được xác định là nền tảng điều khiển an toàn cho các ga đường sắt quốc gia, đồng thời định hướng ứng dụng đối với đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.

Nhiệm vụ cuối cùng tập trung vào các chi tiết, cụm chi tiết cốt lõi của phương tiện đường sắt, từng bước nội địa hóa các cấu phần về cơ khí, vật liệu, tiếp điện và phanh. Mục tiêu là làm chủ thiết kế, chế tạo, kiểm tra và thử nghiệm một số chi tiết, cụm chi tiết; trước mắt tập trung cho đường sắt đô thị, tạo tiền đề mở rộng sang đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao.

Cùng với đó, nhiệm vụ hướng tới mục tiêu xây dựng tài liệu thiết kế, quy trình công nghệ và phương án chuyển giao, qua đó hình thành cơ sở để từng bước nâng cao năng lực chế tạo trong nước đối với các cấu phần quan trọng của phương tiện đường sắt.

Gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn

Theo Vụ KHCN, môi trường và Vật liệu xây dựng, quá trình xây dựng, thẩm định và hoàn thiện các nhiệm vụ đã được thực hiện qua những bước chủ yếu, gồm đề xuất, xác định nhiệm vụ, thẩm định của Bộ KHCN, tiếp thu và hoàn thiện sau thẩm định theo quy định chuyển tiếp.

Từ cơ sở này tiếp tục trình Hội đồng xem xét các nội dung điều chỉnh, bổ sung và thực hiện thủ tục phê duyệt nội dung đặt hàng theo thẩm quyền.

Về tiêu chí đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, các nhiệm vụ đã được hoàn thiện theo hướng đáp ứng những yêu cầu quy định tại Nghị định số 260/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật Công nghệ cao.

Các nhiệm vụ đồng thời được xây dựng phù hợp mục tiêu Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1493/QĐ-TTg.

Vụ KHCN, môi trường và Vật liệu xây dựng cho rằng, để hồ sơ phê duyệt nội dung đặt hàng thống nhất với kết quả xác định nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu của Nghị định số 260/2026/NĐ-CP và phù hợp với Chương trình được phê duyệt tại Quyết định số 1493/QĐ-TTg, cần trình Hội đồng xem xét, xác nhận các nội dung đã được điều chỉnh, bổ sung sau thẩm định trước khi trình Bộ trưởng phê duyệt.

Tại cuộc họp, các cơ quan, đơn vị liên quan đã đóng góp nhiều ý kiến. Đa số thống nhất với đề xuất 6 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh phát biểu tại cuộc họp.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá 6 nhiệm vụ được đề xuất là phù hợp, đồng thời yêu cầu đổi mới tư duy nghiên cứu khoa học, thực sự làm chủ công nghệ và thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.

Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị chủ động xác định những công nghệ cần ưu tiên nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng, đồng thời gắn hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo với nhu cầu thực tiễn.

Một yêu cầu được nhấn mạnh là tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý Nhà nước, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Sự phối hợp này nhằm từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, vận hành và làm chủ công nghệ.

Đây cũng là hướng tiếp cận nhằm đưa kết quả nghiên cứu gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển thực tế của lĩnh vực đường sắt. Việc xác định các nhóm công nghệ cụ thể, xây dựng hồ sơ kỹ thuật, quy trình công nghệ và phương án chuyển giao tạo cơ sở để các kết quả nghiên cứu có thể được xem xét trong quá trình ứng dụng.

Với 6 nhiệm vụ được đề xuất, trọng tâm không chỉ nằm ở việc triển khai các nội dung nghiên cứu riêng lẻ mà còn hướng tới hình thành năng lực công nghệ trong nước đối với những cấu phần quan trọng của đường sắt. Từ ray, tà vẹt, nền đường đến thông tin, điều khiển và phương tiện, các nhiệm vụ đều đặt mục tiêu làm chủ từng bước từ thiết kế, chế tạo đến kiểm tra, thử nghiệm và ứng dụng.

Theo định hướng này, hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo được gắn với yêu cầu phát triển công nghiệp đường sắt trong nước, tạo năng lực nội sinh và từng bước làm chủ những công nghệ quan trọng phục vụ đường sắt đô thị, đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao.

Bình luận