Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đề xuất bãi bỏ 6 trong 7 thủ tục hành chính hiện hành, chỉ giữ thủ tục cấp và cấp lại chứng chỉ hành nghề. 
Sáng 08/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất cắt giảm mạnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực kiến trúc nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương cải cách điều kiện kinh doanh, phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Đề xuất chỉ giữ một thủ tục chứng chỉ hành nghề
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc sửa đổi Luật là cần thiết để thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đơn giản hóa thủ tục hành chính; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và khắc phục những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật Kiến trúc hiện hành. Dự thảo Luật gồm 4 Điều, cơ bản kế thừa các quy định hiện hành và chỉ sửa đổi những nội dung cần thiết.
Điểm mới nổi bật của dự thảo Luật là đề xuất bãi bỏ 6 trong 7 thủ tục hành chính đang áp dụng trong lĩnh vực kiến trúc. Theo phương án này, nhiều thủ tục hiện hành, trong đó có thi sát hạch cấp Chứng chỉ hành nghề, sẽ được bãi bỏ; chỉ còn duy trì thủ tục cấp và cấp lại Chứng chỉ hành nghề kiến trúc.
Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành cũng được xây dựng theo hướng đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục, thời gian cấp mới Chứng chỉ hành nghề dự kiến còn 10 ngày, cấp lại còn 3 ngày và được thực hiện trên môi trường điện tử, góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, việc tinh gọn thủ tục không chỉ nhằm giảm gánh nặng hành chính mà còn phù hợp định hướng đổi mới phương thức quản lý nhà nước, tăng cường phân cấp, phân quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động kiến trúc.
Cần có cơ sở dữ liệu đồng bộ
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT Nguyễn Thanh Hải cơ bản thống nhất với chủ trương cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ tác động của việc cắt giảm 6 thủ tục hành chính, trong đó lượng hóa số chi phí xã hội tiết kiệm được hằng năm và phân tích những rủi ro có thể phát sinh khi thay đổi phương thức quản lý.
Đáng chú ý, Ủy ban KH,CN&MT cho rằng, việc bãi bỏ thi sát hạch và chuyển sang cơ chế hậu kiểm chỉ có thể thực hiện hiệu quả khi hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia được xây dựng đồng bộ, bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Hồ sơ dự án Luật hiện chưa làm rõ lộ trình xây dựng hệ thống này cũng như quy định chuyển tiếp, vì vậy cần tiếp tục nghiên cứu để tránh khoảng trống pháp lý khi Luật có hiệu lực.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, cần bảo đảm tính thống nhất giữa chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh với các quy định của dự thảo Luật. Theo báo cáo thẩm tra, Tờ trình của Chính phủ nêu định hướng không tiếp tục thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến Chứng chỉ hành nghề, trong khi dự thảo Luật vẫn giữ 2 loại Chứng chỉ hành nghề đối với thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Nội dung này cần tiếp tục được rà soát, giải trình để bảo đảm tính nhất quán của chính sách.
Về tính tương thích với Điều ước quốc tế, cần giải trình thêm việc không cấp Chứng chỉ hành nghề đối với 5 chức danh kiến trúc trong việc tham gia Thỏa thuận Kiến trúc sư ASEAN. Bên cạnh đó, cần giải thích thêm các quy định về quản lý chất lượng các kiến trúc sư nước ngoài; rà soát bổ sung nguyên tắc quản lý chất lượng kiến trúc sư nước ngoài, nếu hệ thống pháp luật hiện nay chưa có. Ngoài ra, cần rà soát đối chiếu chi tiết các cam kết về dịch vụ kiến trúc trong các hiệp định: CPTPP, EVFTA, GATS với các quy định tại dự thảo Luật đồng thời kèm theo việc đánh giá tác động.
Ngoài ra, Ủy ban KH,CN&MT cũng đề nghị rà soát sự thống nhất của dự thảo Luật với: Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Ngân sách nhà nước và Luật Tổ chức chính quyền địa phương nhằm bảo đảm đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện.
Kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm các quy định về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, quản lý dữ liệu và điều kiện hành nghề có tính khả thi, đồng thời nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý kiến trúc gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, kiến trúc xanh và thích ứng với yêu cầu phát triển mới.
Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, hồ sơ dự án Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ vào đầu tháng 8/2026.
