Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) bổ sung các hình thức như giao quản lý, chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác và các hình thức khác theo quy định của pháp luật, bảo đảm phù hợp với pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). Trong đó, đối với quy định về khai thác kết cấu hạ tầng đầu tư bằng ngân sách nhà nước (Điều 41), dự thảo Bộ luật đã sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện theo hướng đa dạng hóa các phương thức khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước, thay vì chủ yếu theo hình thức cho thuê khai thác như hiện hành. Dự thảo bổ sung các hình thức như giao quản lý, chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác và các hình thức khác theo quy định của pháp luật, bảo đảm phù hợp với pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
Đồng thời, quy định làm rõ nguyên tắc tổ chức thực hiện, trách nhiệm của các chủ thể liên quan và cơ chế quản lý đối với từng loại kết cấu hạ tầng, đặc biệt là phân định giữa hạ tầng phục vụ mục đích công cộng và hạ tầng có khả năng xã hội hóa khai thác. Việc bổ sung cơ chế xử lý đối với tài sản hình thành từ nguồn vốn hỗn hợp và tài sản được chuyển đổi công năng cũng góp phần tăng tính linh hoạt trong quản lý.
Đối với kết cấu hạ tầng (toàn bộ hoặc một phần) được hình thành từ nguồn vốn nhà nước và nguồn vốn doanh nghiệp, doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả vốn đầu tư cho nhà nước, nhận chuyển giao từ nhà nước và tổ chức quản lý khai thác; Kết cấu hạ tầng (toàn bộ hoặc một phần) được chuyển đổi công năng, chuyển đổi tính chất, mục đích sử dụng để quản lý khai thác phục vụ phát triển kinh tế xã hội, phục vụ an ninh, quốc phòng, khai thác có hiệu quả, phù hợp quy hoạch chuyên ngành, sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.
Trong khi đó, quy định về khai thác kết cấu hạ tầng đầu tư ngoài ngân sách nhà nước cũng được bổ sung nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa được đầu tư ngoài ngân sách nhà nước, bảo đảm phù hợp với chủ trương xã hội hóa đầu tư hạ tầng. Dự thảo khẳng định quyền chủ động của nhà đầu tư trong lựa chọn hình thức quản lý, khai thác, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, đơn vị khai thác trong bảo trì, quản lý, báo cáo và thực hiện nghĩa vụ tài chính, bảo đảm quản lý nhà nước và sử dụng hiệu quả tài sản.
Bổ sung cơ chế chuyển đổi kết cấu hạ tầng do doanh nghiệp đầu tư (như luồng chuyên dùng, khu chuyển tải) thành hạ tầng công cộng theo quy hoạch, kèm theo việc xem xét hoàn trả một phần vốn đầu tư, nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư ban đầu và tạo điều kiện để Nhà nước tiếp nhận, khai thác phục vụ lợi ích chung khi có nhu cầu. Việc giao Chính phủ quy định chi tiết bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện và phù hợp với pháp luật về đầu tư, tài chính công và tài sản công.
Cụ thể, tại Điều 42 - Khai thác kết cấu hạ tầng đầu tư ngoài ngân sách nhà nước, dự thảo Bộ luật quy định: Tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thuỷ nội địa quyết định hình thức quản lý, khai thác theo quy định của pháp luật.
Chủ sở hữu, đơn vị khai thác có trách nhiệm lập, quản lý hồ sơ, bảo vệ, bảo trì kết cấu hạ tầng, thực hiện chế độ báo cáo và thực hiện nghĩa vụ tài chính trong khai thác kết cấu hạ tầng theo quy định; bàn giao lại kết cấu hạ tầng khi Nhà nước có quyết định thu hồi.
Kết cấu hạ tầng do doanh nghiệp đầu tư (gồm luồng chuyên dùng, khu chuyển tải) được chuyển thành kết cấu hạ tầng công cộng theo quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thuỷ nội địa được cấp có thẩm quyền phê duyệt và được xem xét hoàn trả một phần vốn đầu tư (nếu có). Nội dung này sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.
