Một trong những vấn đề được đặt ra trong quá trình góp ý dự thảo Luật Kinh doanh BĐS (sửa đổi) là cách xác định và quản lý các sản phẩm BĐS có công năng đặc thù. Theo Hiệp hội BĐS TP.HCM (HoREA), việc quy định riêng cho từng tên gọi sản phẩm có thể tạo khoảng trống khi thị trường xuất hiện những mô hình mới.
HoREA dẫn chứng, cả nước hiện có khoảng 146.438 sản phẩm BĐS du lịch, gồm căn hộ du lịch, biệt thự du lịch và nhà phố du lịch. Phần lớn condotel được đầu tư trong giai đoạn 2007-2020, khi quy định pháp luật chưa đầy đủ và đồng bộ, từ đó phát sinh nhiều vấn đề trong quá trình triển khai và quản lý.
Không chỉ vướng từ quy định, thị trường còn phát sinh những vấn đề liên quan đến năng lực của một số chủ đầu tư. Có trường hợp huy động vốn khi dự án chưa đủ điều kiện hoặc đưa ra cam kết lợi nhuận vượt khả năng chi trả. Hệ quả là tranh chấp phát sinh, quyền lợi của khách hàng và nhà đầu tư bị ảnh hưởng.
Officetel cũng từng là một điểm nghẽn đáng chú ý. Dù chưa có số liệu thống kê chính thức trên phạm vi cả nước, tại TP.HCM từng có 8.918 căn thuộc 29 dự án chưa được cấp giấy chứng nhận do vướng mắc pháp lý.
Đến tháng 12/2024, TP.HCM đã tháo gỡ khó khăn và cấp giấy chứng nhận cho 7.174 căn thuộc 9 dự án, tương đương khoảng 80% số căn nêu trên.
Từ những trường hợp này, HoREA cho rằng việc hoàn thiện pháp luật cần hướng tới một cách tiếp cận có khả năng bao quát nhiều loại hình, thay vì tiếp tục xây dựng quy định riêng theo từng tên sản phẩm.
Theo đó, Hiệp hội kiến nghị sử dụng thống nhất khái niệm “công trình xây dựng có công năng phục vụ mục đích văn phòng, du lịch, lưu trú”. Cách gọi này có thể bao quát căn hộ du lịch, biệt thự nghỉ dưỡng, căn hộ kết hợp văn phòng và nhà thương mại liền kề, đồng thời có dư địa điều chỉnh đối với sản phẩm mới phát sinh.
Điểm quan trọng là việc thống nhất khái niệm không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện quản lý. HoREA đề nghị các hoạt động đầu tư, kinh doanh condotel và officetel vẫn phải đồng thời đáp ứng các quy định liên quan đến đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, du lịch, cư trú, quản lý vận hành và nghĩa vụ thuế.
Với những dự án đang tồn tại vướng mắc, HoREA đặt ra nguyên tắc xử lý rõ ràng: Không hợp thức hóa sai phạm. Chủ đầu tư phải hoàn thành các nghĩa vụ tài chính theo quy định, trong khi quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, nhà đầu tư phải được bảo đảm.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, mục tiêu của việc tháo gỡ không chỉ nằm ở việc xử lý hồ sơ pháp lý của từng dự án mà còn phải hướng tới khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đưa những dự án đủ điều kiện vào hoạt động.
Cách tiếp cận theo công năng, thay vì phụ thuộc vào tên gọi, vì vậy được HoREA đề xuất như một hướng hoàn thiện quy định đối với nhóm BĐS văn phòng, du lịch và lưu trú. Đây cũng là cơ sở để pháp luật có thể bao quát các sản phẩm đang tồn tại trên thị trường mà không phải liên tục bổ sung quy định khi xuất hiện một tên gọi mới.

HoREA đề xuất thay cách quy định theo từng tên gọi sản phẩm bằng một khung pháp lý thống nhất cho các công trình có công năng văn phòng, du lịch, lưu trú, nhằm xử lý vướng mắc của condotel, officetel. 

