Bộ Tài chính đề xuất mở rộng trường hợp và nâng hạn mức áp dụng chỉ định thầu, đồng thời đơn giản hóa quy trình lựa chọn nhà thầu. Đây cũng là một trong những nội dung trọng tâm được rà soát để sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu. 
Luật Đấu thầu vẫn còn vướng trong thực thi
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, ngày 9/7, tại cuộc làm việc do Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì, từ năm 2023 đến nay, Luật Đấu thầu đã nhiều lần được sửa đổi, bổ sung để thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Việc hoàn thiện Luật Đấu thầu cùng hệ thống Nghị định, Thông tư hướng dẫn đã góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính chủ động của chủ đầu tư, đồng thời hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và giải quyết kiến nghị trong hoạt động đấu thầu.
Theo Bộ Tài chính, sau các lần sửa đổi trong giai đoạn 2024-2025, hoạt động đấu thầu đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai nhiều dự án trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, nhà máy điện hạt nhân, các dự án công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Đáng chú ý, thời gian lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu đã giảm từ khoảng 14 ngày xuống còn khoảng 7 ngày. Tỷ lệ gói thầu áp dụng chỉ định thầu tăng từ 70% năm 2024 lên khoảng 80% năm 2025. Tỷ lệ tiết kiệm thông qua đấu thầu năm 2025 cũng tăng khoảng 7% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết quá trình theo dõi thi hành pháp luật cho thấy nhiều chủ đầu tư vẫn còn tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm, đặc biệt trong việc xác định giá gói thầu. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ cấp xã còn lúng túng khi triển khai hoạt động đấu thầu sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động; công tác giám sát tại một số nơi chưa kịp thời, chưa phát huy đầy đủ vai trò phòng ngừa và cảnh báo vi phạm.
Đề xuất mở rộng chỉ định thầu cho nhiều lĩnh vực đầu tư
Tại cuộc họp, các ý kiến cơ bản thống nhất với đánh giá của Bộ Tài chính khi cho rằng những vướng mắc hiện nay chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là trong các văn bản hướng dẫn dưới Luật như Nghị định và Thông tư.
Các đại biểu thống nhất xây dựng Luật Đấu thầu theo hướng là luật khung, luật chung, tập trung quy định các nguyên tắc, hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm của các chủ thể và công tác quản lý nhà nước về đấu thầu. Các nội dung mang tính chuyên môn như: điều kiện năng lực, tiêu chuẩn kỹ thuật, hợp đồng, xác định giá gói thầu, dự toán... được kiến nghị giao pháp luật chuyên ngành điều chỉnh, đồng thời xây dựng quy trình liên thông giữa các luật để tránh chồng chéo và hạn chế việc phải lập lại cùng một loại số liệu.
Đối với cơ chế chỉ định thầu, các đại biểu thống nhất đề xuất tiếp tục mở rộng phạm vi áp dụng, nhất là đối với các trường hợp đặc biệt nhằm rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, đồng thời vẫn tăng cường kiểm tra, giám sát.
Các nhóm gói thầu được đề xuất mở rộng áp dụng chỉ định thầu gồm: dự án đầu tư công trọng điểm, cấp bách; hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế và logistics; chỉnh trang, cải tạo chung cư cũ và khu đô thị; các dự án chuyển đổi số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học công nghệ; các gói thầu cần triển khai ngay theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, các đại biểu kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh đấu thầu số theo hướng doanh nghiệp chỉ phải nộp hồ sơ một lần; khai thác cơ sở dữ liệu về năng lực, kinh nghiệm nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu; đồng thời sử dụng cơ sở dữ liệu về giá để hỗ trợ xác định giá gói thầu sát với thị trường.
Các ý kiến cũng đề nghị tăng cường áp dụng phương pháp đánh giá tổng hợp giữa kỹ thuật và giá đối với các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao; hoàn thiện cơ chế đặt hàng sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; tiếp tục phân cấp, phân quyền, nâng cao quyền chủ động và trách nhiệm của chủ đầu tư; từng bước chuyển từ phương thức đánh giá chủ yếu dựa trên tuân thủ quy trình, thủ tục sang đánh giá hiệu quả thực hiện dự án.
Ngoài ra, các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về giải quyết kiến nghị, quản lý nhà thầu phụ và xử lý các vấn đề phát sinh sau khi lựa chọn nhà thầu nhằm bảo đảm việc thực hiện hợp đồng đạt hiệu quả thực chất.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cùng các đại biểu kiến nghị trước mắt sửa đổi, bổ sung Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, ngày 4/8/2025, của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, theo hướng: mở rộng các trường hợp chỉ định thầu, nâng hạn mức áp dụng chỉ định thầu và đặt hàng; đơn giản hóa quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; đồng thời hoàn thiện quy định về xác định giá gói thầu, quản lý nhà thầu phụ và tiêu chuẩn hiệu quả sử dụng đất đối với các dự án khu đô thị, bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan.
Sửa Luật Đấu thầu trên cơ sở tổng kết thực tiễn
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 213/TB-VPCP, Bộ Tài chính được giao chủ trì nghiên cứu, xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời sửa đổi Luật Đấu thầu để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu, tiếp tục rà soát toàn diện các vướng mắc trong cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công, nhất là các quy định về đấu thầu và xây dựng, để kịp thời tháo gỡ theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Trước mắt, cần nghiên cứu cơ chế chỉ định thầu đối với các gói thầu tư vấn và gói thầu xây lắp.
Nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm công khai, minh bạch và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết định hướng xây dựng pháp luật hiện nay là chuyển từ quy định chi tiết trong luật sang mô hình luật khung, luật ống, trong đó luật chỉ quy định những nguyên tắc cơ bản, còn các nội dung cụ thể giao Chính phủ quy định tại nghị định để thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu, việc sửa đổi Luật Đấu thầu phải dựa trên tổng kết đầy đủ thực tiễn thi hành, xác định rõ từng nhóm vướng mắc cần xử lý, đồng thời bảo đảm các nghị định, thông tư hướng dẫn được chuẩn bị đồng thời với dự án luật. Đối với việc sửa đổi Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và các nghị định liên quan, Bộ Tài chính cần tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Bộ, ngành, hiệp hội; nghiên cứu, xác định mức hạn mức chỉ định thầu phù hợp đối với các gói thầu tư vấn và GPMB theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Chính phủ vừa ban hành quy định mới về lựa chọn nhà đầu tư
Trong khi Bộ Tài chính đang rà soát, đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu và nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 274/2026/NĐ-CP (ngày 7/7/2026) quy định chi tiết việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh.
Nghị định quy định rõ 3 nhóm dự án bắt buộc phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, gồm: (i) dự án có sử dụng đất theo Luật Đất đai; (ii) dự án có sử dụng đất thuộc trường hợp phải đấu thầu theo pháp luật chuyên ngành; (iii) và dự án không sử dụng đất nhưng thuộc diện phải đấu thầu theo pháp luật chuyên ngành.
Đồng thời, Nghị định cũng xác định 11 loại hình dự án cụ thể, quy định 3 trường hợp được miễn đấu thầu, cơ chế ưu đãi đối với nhà đầu tư ứng dụng công nghệ cao, chuyển giao công nghệ và trình tự lựa chọn nhà đầu tư theo hai phương thức đấu thầu.
Việc ban hành Nghị định số 274/2026/NĐ-CP cùng với quá trình nghiên cứu sửa đổi Luật Đấu thầu và các Nghị định hướng dẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm thống nhất giữa pháp luật về đấu thầu, đầu tư và đất đai.
