Bộ Tài chính đề xuất doanh nghiệp thanh toán bằng tiền mặt tại địa bàn khó khăn tính vào chi phí được trừ; bổ sung mức thuế suất ưu đãi 10% trong 25 năm đối với một số doanh nghiệp công nghệ cao, công nghệ chiến lược. 
Bộ Tài chính đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, tập trung sửa quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt tại khoản 1 Điều 9 và cập nhật chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp tại các điều 18, 19, 20, 23 và 25 của Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.
Ba trường hợp không bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt
Theo khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Qua thực hiện, một số hiệp hội, doanh nghiệp và cá nhân phản ánh quy định này khó áp dụng tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Người lao động và người dân tại các địa bàn này phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số; một bộ phận không biết đọc, viết hoặc không đủ điều kiện mở tài khoản ngân hàng. Cơ sở hạ tầng ngân hàng, cây ATM còn ít, khoảng cách từ nơi cư trú đến trung tâm xa, trong khi người dân vẫn có thói quen sử dụng tiền mặt.
Để xử lý vướng mắc, Bộ Tài chính đề xuất không bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt khi doanh nghiệp trả lương cho người lao động hoặc thanh toán cho cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn trong 3 trường hợp.
Trường hợp thứ nhất là doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ gia đình, bao gồm hộ và cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế, thuộc diện được lập bảng kê thay cho hóa đơn đầu vào.
Theo đề xuất, nếu giá trị thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên và người bán cư trú tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, doanh nghiệp không cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Khoản chi vẫn được xem xét tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
Trường hợp thứ hai là các khoản tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp và khoản chi khác cho người lao động. Doanh nghiệp được trả bằng tiền mặt cho người lao động làm việc tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn mà không bị loại khoản chi chỉ vì không có chứng từ thanh toán qua ngân hàng.
Trường hợp thứ ba là khoản tiền lãi do quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô thanh toán cho cá nhân cư trú tại các địa bàn trên. Khoản thanh toán bằng tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên cũng không bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ.
Địa bàn áp dụng được xác định theo pháp luật về đầu tư. Khoản 2 và khoản 3 Điều 22 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 quy định địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn đã bao gồm vùng sâu, vùng xa, vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn biển đảo và biên giới.
Bộ Tài chính cho rằng việc sửa đổi không bãi bỏ nguyên tắc thanh toán không dùng tiền mặt đối với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên mà chỉ bổ sung ngoại lệ cho 3 nhóm giao dịch tại những địa bàn chưa đủ điều kiện áp dụng. Quy định về thanh toán không dùng tiền mặt tại Điều 1 dự thảo Nghị định dự kiến được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Thuế suất 10% trong 25 năm với doanh nghiệp công nghệ cao
Nhóm nội dung thứ hai là sửa đổi, bổ sung chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp để phù hợp với Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15, Luật An toàn thông tin mạng số 116/2025/QH15 và Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.
Theo dự thảo, trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ cao nhóm 1 được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 25 năm.
Các tổ chức, doanh nghiệp thuộc nhóm này được miễn thuế 4 năm, sau đó giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Nội dung này được quy định tại khoản 4 Điều 2 dự thảo Nghị định.
Đối với doanh nghiệp công nghệ cao nhóm 2, mức thuế suất ưu đãi là 10% trong 15 năm. Doanh nghiệp được miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao được áp dụng thuế suất 17% trong 10 năm. Thời gian miễn thuế là 2 năm, sau đó doanh nghiệp được giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo.
Cùng với việc bổ sung các nhóm được hưởng ưu đãi, quy định về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ dự án đầu tư mới ứng dụng công nghệ cao hoặc ứng dụng công nghệ chiến lược được bãi bỏ. Chính sách mới chuyển sang xác định ưu đãi theo loại hình trung tâm, doanh nghiệp và hoạt động sản xuất sản phẩm công nghệ cao theo Luật Công nghệ cao.
Dự thảo cũng xử lý quyền lợi của các tổ chức, doanh nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận theo Luật Công nghệ cao số 21/2008/QH12. Các trường hợp đã có giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hoạt động ứng dụng công nghệ cao, cơ sở ươm tạo công nghệ cao hoặc ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao được tiếp tục hưởng ưu đãi thuế theo quy định tại thời điểm cấp giấy chứng nhận cho đến khi hết thời hạn ghi trên giấy. Nội dung chuyển tiếp được bổ sung tại Điều 6 dự thảo Nghị định.
Ngoài ra, dự thảo cập nhật cụm từ “an toàn thông tin mạng” thành “an ninh mạng” theo Luật An toàn thông tin mạng số 116/2025/QH15; đồng thời sửa quy định đối với dự án thuộc diện ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo khoản 2 Điều 17 Luật Đầu tư.
Các quy định về ưu đãi thuế tại các điều 2, 3, 4, 5 và 6 của dự thảo dự kiến được áp dụng từ ngày từng luật liên quan có hiệu lực. Trong đó, Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Theo Bộ Tài chính, chính sách có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước trong thời gian đầu. Tuy nhiên, mức ưu đãi thuế được đề xuất nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tích lũy vốn, tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và công nghệ. Dự thảo không phát sinh thủ tục hành chính mới, không có nội dung phân cấp và không làm tăng đầu mối tổ chức, biên chế.
