Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn được đề xuất phát triển theo mô hình 1 hành lang phát triển tổng hợp, 3 vành đai và 4 vùng động lực, hướng tới trở thành trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ cửa khẩu quy mô quốc gia, quốc tế. Mô hình 1 hành lang phát triển, 3 vành đai và 4 vùng động lực
Ngày 3/6, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì Hội nghị thẩm định Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045.
Theo dự thảo, quy hoạch được xây dựng trên cơ sở cập nhật các định hướng phát triển mới của tỉnh Lạng Sơn và các quy hoạch cấp quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế cửa khẩu trong giai đoạn mới.
KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn có quy mô khoảng 39.400 ha. Dân số dự kiến đến năm 2035 đạt khoảng 235.000 - 240.000 người và đến năm 2045 đạt khoảng 295.000 - 300.000 người. Đất xây dựng đến năm 2045 dự kiến khoảng 15.840 - 16.600 ha. Quy hoạch xác định phát triển theo mô hình 1 hành lang phát triển tổng hợp, 3 vành đai và 4 vùng động lực, hướng tới trở thành trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ cửa khẩu có tầm ảnh hưởng quốc gia và quốc tế.
Khu kinh tế (KKT) cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn được định hướng trở thành KKT cửa khẩu tổng hợp, trung tâm dịch vụ thương mại, logistics và giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Bắc; giữ vai trò là đầu mối kết nối giữa Việt Nam, Trung Quốc và các nước ASEAN thông qua hệ thống cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và các hành lang vận tải liên vùng.
Quy hoạch cũng hướng tới xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý, điều hành hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và dịch vụ thương mại biên giới.
Theo phương án đề xuất, không gian phát triển của KKT được tổ chức theo mô hình 1 hành lang phát triển tổng hợp, 3 vành đai và 4 vùng động lực. Trong đó, các khu vực Tân Thanh, Đồng Đăng, đô thị Lạng Sơn và khu vực cảng cạn - logistics Yên Trạch được xác định là những cực tăng trưởng quan trọng, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại, dịch vụ và logistics.
Quy hoạch cũng định hướng hình thành hệ thống trung tâm logistics, cảng cạn, khu phi thuế quan, các khu thương mại dịch vụ và các đô thị cửa khẩu hiện đại gắn với mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt và các trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn. Mục tiêu đặt ra là từng bước nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics, gia tăng giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu và củng cố vị thế của Lạng Sơn trong chuỗi cung ứng khu vực.
Phát huy vai trò đặc biệt KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn
Đóng góp ý kiến tại hội nghị, bà Trần Thu Hằng - Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc cho rằng, để nâng cao chất lượng đồ án, đề nghị tiếp tục rà soát các phân khu phát triển nhằm bảo đảm phù hợp với các định hướng mới; cập nhật đầy đủ các nội dung liên quan đến quy hoạch đường sắt, hệ thống giao thông, quy hoạch ngành và các quy hoạch chuyên ngành có liên quan.
Bên cạnh đó, cần làm rõ hơn vai trò của hệ thống đô thị trong KKT cửa khẩu cũng như mối quan hệ giữa các khu chức năng với không gian phát triển chung của tỉnh.
Tại Hội nghị, các thành viên Hội đồng thẩm định cũng tập trung góp ý đối với nội dung tổ chức không gian và tính khả thi của quy hoạch. Nhiều ý kiến cho rằng logistics cần được xác định là lĩnh vực chủ đạo, là động lực phát triển xuyên suốt của khu kinh tế cửa khẩu. Lạng Sơn hiện là một trong những địa phương có lợi thế đặc biệt về xuất nhập khẩu nông sản, do đó cần có định hướng rõ hơn đối với hệ thống trung tâm logistics, kho bãi, trung tâm kiểm định, bảo quản và trung chuyển hàng hóa.
Một số chuyên gia đề nghị bổ sung các số liệu cụ thể về quy mô logistics, sản lượng hàng hóa và hiệu quả khai thác để làm cơ sở đánh giá tính khả thi của các phương án phát triển. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu kinh tế rõ ràng hơn nhằm phục vụ công tác quản lý, giám sát và triển khai quy hoạch trong tương lai.
Đối với hệ thống đô thị cửa khẩu, các chuyên gia lưu ý, cần cân nhắc kỹ quy mô dân số, nhu cầu sử dụng đất và các khu chức năng đô thị để tránh tình trạng quy hoạch vượt quá nhu cầu thực tế. Việc phát triển các khu đô thị mới phải gắn với hoạt động kinh tế cửa khẩu, thương mại và logistics, bảo đảm hiệu quả sử dụng đất và khả năng thu hút đầu tư.
Nhiều ý kiến cũng đề cập đến đặc thù địa hình miền núi của Lạng Sơn. Do đó, quy hoạch cần đánh giá kỹ các yếu tố địa hình, nguy cơ sạt lở đất, yêu cầu bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Hệ thống hạ tầng giao thông cần được tính toán đồng bộ nhằm đáp ứng lưu lượng vận chuyển hàng hóa ngày càng gia tăng qua các cửa khẩu.
Bên cạnh đó, các thành viên Hội đồng cũng lưu ý các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh và an toàn thông tin. Việc phát triển hạ tầng số, hạ tầng mạng trong khu kinh tế cần bảo đảm yêu cầu an ninh, kiểm soát chặt chẽ các dự án có yếu tố đầu tư nước ngoài. Một số chuyên gia cũng đề xuất nghiên cứu bổ sung hệ thống trạm sạc cho phương tiện giao thông điện tại các trung tâm logistics và khu dịch vụ cửa khẩu nhằm đáp ứng xu thế chuyển đổi xanh trong tương lai.
Tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng thẩm định, ông Đinh Hữu Học - Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết sẽ chỉ đạo đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện hồ sơ quy hoạch trên cơ sở tiếp thu đầy đủ các ý kiến chuyên môn. Các nội dung liên quan đến logistics, hệ thống đô thị, sử dụng đất, hạ tầng giao thông, môi trường và nguồn lực đầu tư sẽ được nghiên cứu, bổ sung nhằm bảo đảm chất lượng và tính khả thi của đồ án.
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đánh giá hồ sơ quy hoạch cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quy hoạch đã được phê duyệt, đồng thời ghi nhận sự nghiêm túc, cầu thị của tỉnh Lạng Sơn trong quá trình chuẩn bị và tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng.
Theo Thứ trưởng, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn có vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ đối với tỉnh Lạng Sơn mà còn đối với vùng Trung du và miền núi phía Bắc cũng như cả nước. Vì vậy, quy hoạch cần tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn, chi tiết hơn và bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.
Thứ trưởng nhấn mạnh quy hoạch phải dựa trên đánh giá đầy đủ hiện trạng phát triển, điều kiện địa hình và các đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương; đồng thời phải làm rõ định hướng bố trí các khu chức năng, bảo đảm sử dụng đất hiệu quả và phù hợp với nhu cầu phát triển thực tế.
Đặc biệt, hệ thống giao thông cần được tính toán đồng bộ, đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng lớn qua khu vực cửa khẩu. Các phương án phát triển logistics, đô thị cửa khẩu và hạ tầng kỹ thuật phải được xây dựng trên cơ sở đánh giá khả năng huy động nguồn lực, phân kỳ đầu tư hợp lý và bảo đảm tính khả thi trong triển khai.
