Thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số và đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố có diện tích hơn 4.713 km², dân số gần 4 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã. 
Sáng 06/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.
Tạo tiền đề để Bắc Ninh trở thành cực tăng trưởng
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.
Bắc Ninh có vị trí chiến lược tại cửa ngõ phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội, nằm trên hành lang kinh tế kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc. Địa phương đang từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông đa phương thức, gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không.
Các công trình như: cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Ga liên vận quốc tế Kép, các tuyến đường bộ, đường sắt kết nối Hà Nội cùng hệ thống cảng và trung tâm logistics được kỳ vọng tạo lợi thế về kết nối liên vùng và quốc tế.
Năm 2025, quy mô kinh tế của Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng Đồng bằng sông Hồng. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 10,27%, đóng góp 5,34% vào tăng trưởng chung của cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng. Thu ngân sách đạt hơn 123.600 tỷ đồng.
Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics và kết cấu hạ tầng đồng bộ, Bắc Ninh được định hướng phát triển theo mô hình đô thị thông minh, xanh, hiện đại và bền vững, đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Kinh Bắc.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh hiện nay.
Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có diện tích tự nhiên 4.713,75 km², dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã.
Trước mắt, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Bắc Ninh được giữ ổn định. Sau đó, nhân sự sẽ được sắp xếp theo quy định, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.
Theo Tờ trình, đề án thành lập thành phố Bắc Ninh đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.
Hồ sơ đề án đã nêu rõ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn; đánh giá hiện trạng phát triển, tác động đối với kinh tế, xã hội, môi trường và đời sống người dân; đồng thời đề xuất mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp khắc phục những hạn chế sau khi thành lập thành phố.
Đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết thành lập thành phố Bắc Ninh. Chủ trương này đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị xem xét, đồng ý. Trình tự, thủ tục lập đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.
Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và Hội đồng nhân dân tại các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp, với tỷ lệ tán thành cao. Đối chiếu các quy định hiện hành, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp xác định khu vực dự kiến thành lập thành phố Bắc Ninh đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bắc Ninh khẩn trương chuẩn bị kiện toàn tổ chức bộ máy, thay đổi con dấu và hoàn thiện các điều kiện cần thiết khác, bảo đảm chính quyền đô thị mới vận hành đồng bộ ngay khi Nghị quyết có hiệu lực.
Sau khi thành lập, chính quyền thành phố cần tập trung nguồn lực để đưa Bắc Ninh trở thành cực tăng trưởng kinh tế; tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành đề xuất Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, phù hợp với tiến độ chuẩn bị và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương.
Thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở toàn bộ tỉnh Bắc Ninh hiện nay, với diện tích tự nhiên 4.713,75 km², dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường, 54 xã. Đề án đáp ứng 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Năm 2025, Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước, thứ 3 vùng Đồng bằng sông Hồng; tốc độ tăng trưởng đạt 10,27%; đóng góp 5,34% vào tăng trưởng cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng. Thu ngân sách đạt hơn 123.600 tỷ đồng. Trước mắt, tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được giữ ổn định; sau đó được kiện toàn theo mô hình chính quyền đô thị. Theo dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội, thành phố Bắc Ninh dự kiến chính thức được thành lập và vận hành từ ngày 20/9/2026.
Thảo luận tại Tổ 16, sáng 6/8, đối với đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, các đại biểu Quốc hội tập trung phân tích yêu cầu xây dựng mô hình quản trị phù hợp với một địa phương có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cho rằng, Bắc Ninh có nhiều điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước. Địa phương sở hữu nền tảng công nghiệp điện tử, công nghệ cao, hệ thống dịch vụ logistics và vị trí kết nối thuận lợi với Hà Nội cũng như các hành lang giao thông quốc tế. Việc đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tiếp tục mở rộng lợi thế của Bắc Ninh, tạo điều kiện để địa phương trở thành một cửa ngõ giao thương mới của Vùng Thủ đô. Từ góc độ tổ chức thực hiện, đại biểu Lò Thị Việt Hà đề nghị Bắc Ninh xây dựng lộ trình cụ thể về kiện toàn bộ máy, bố trí nhân sự, thay đổi con dấu và chuyển đổi giấy tờ. Việc trước mắt giữ ổn định tổ chức và đội ngũ cán bộ là cần thiết để tránh xáo trộn, nhưng về lâu dài, thành phố phải rà soát bộ máy theo hướng tinh gọn, không làm tăng biên chế và chi phí vận hành. Quá trình chuyển đổi phải bảo đảm người dân và doanh nghiệp được giải quyết thủ tục liên tục, thuận lợi. Đại biểu Hoàng Ngọc Định lưu ý, đặc điểm tập trung nhiều khu công nghiệp, lao động nhập cư và người nước ngoài sẽ tạo áp lực lớn đối với quản lý dân cư, nhà ở, giao thông, phòng cháy, chữa cháy và an ninh trật tự. Việc phát triển đô thị thông minh cũng làm gia tăng yêu cầu bảo vệ dữ liệu và phòng, chống các nguy cơ an ninh mạng. Vì vậy, Bắc Ninh cần đẩy mạnh số hóa quản lý dân cư, nâng cao năng lực giám sát tại các khu công nghiệp và chuẩn bị các phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp. Các ý kiến cho thấy, vấn đề cốt lõi của đề án không chỉ là đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mà là tạo ra một mô hình quản trị tương xứng với quy mô dân số, mật độ công nghiệp và tốc độ đô thị hóa. Chính quyền mới phải vừa duy trì môi trường đầu tư cạnh tranh, vừa giải quyết hiệu quả các vấn đề về hạ tầng, nhà ở công nhân, an sinh xã hội, môi trường và an ninh, để tăng trưởng kinh tế chuyển hóa thành chất lượng sống tốt hơn cho người dân.
