Tuy rằng “điện mặt trời trên đất trồng lúa” tại Việt Nam mới chỉ là ý tưởng, là mong muốn và hy vọng nhưng với ý chí và quyết tâm chuyển đổi mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ hiện nay, mục tiêu ấy hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Có 3 thông tin xuất hiện gần đây giao thoa với nhau khiến không ít người liên tưởng có thể sắp diễn ra một cuộc cách mạng mới trong nền “nông nghiệp xanh” của nước nhà.
Thông tin thứ nhất, tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành NN&MT, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định: “Nông nghiệp vẫn là trụ đỡ nhưng phải đổi mới sáng tạo” cùng với khái quát của 6 cụm từ khóa: Bộ máy tinh gọn; Thể chế đột phá; Chuyển đổi xanh - số; Tam nông phát triển; Tài nguyên khơi thông; Kiên trì vượt khó.
Thông tin thứ hai, theo Tạp chí Người đưa tin, mới đây, Đức đã hoàn thành và đưa vào vận hành dự án điện mặt trời nông nghiệp lớn nhất nước này mang tên Triticum (nghĩa là “lúa mì” trong tiếng Latinh), được các chuyên gia đánh giá là dự án “thay đổi cuộc chơi” trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và nông nghiệp bền vững. Dự án được xây dựng bởi công ty Greenbuddies có công suất gần 17 MWp, trải rộng trên 28 ha đất nông nghiệp.
Giống như Đức, tại Pháp, Hà Lan và Séc cũng đang coi công nghệ này là một thành phần quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng và đảm bảo an ninh lương thực của mình. Chẳng hạn từ năm 2024, nông dân Séc đã được phép lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời phía trên các vườn nho, cánh đồng hoa bia và vườn cây ăn quả. Bắt đầu từ tháng 11/2025, các quy định mới từ Bộ Nông nghiệp CH Séc cho phép lắp đặt các tấm quang năng trên đất canh tác trồng các loại cây như bắp cải, bông cải xanh và cà chua, đánh dấu một bước tiến quan trọng hướng tới việc áp dụng rộng rãi hơn công nghệ này.
Thông tin thứ ba, theo chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, Việt Nam sẽ giữ ổn định khoảng 3,5 - 3,7 triệu ha đất lúa đến năm 2030.
Liên kết những thông tin với nhau, và nếu đúng như tinh thần chỉ đạo “Nông nghiệp vẫn là trụ đỡ nhưng phải đổi mới sáng tạo” cùng với khái quát “6 cụm từ khóa” như đã nêu ở trên sẽ dễ dàng thấy dư địa phát triển của Việt Nam còn tiềm năng như thế nào?
Ta hãy trở lại tìm hiểu kỹ hơn về dự án mang tên Triticum của Đức. Tại đây, các tấm pin năng lượng mặt trời được lắp đặt trên hệ thống tracker (theo dõi chuyển động của mặt trời), nâng cao cách mặt đất để nông dân có thể trồng lúa mì ngay bên dưới.
Thiết kế này không chỉ tăng hiệu suất sản xuất điện lên đến 30% so với hệ thống cố định mà còn tạo bóng râm phù hợp, giúp cây trồng nhận đủ ánh sáng mà không bị ảnh hưởng. Dự án có thể sản xuất khoảng 22 GWh điện sạch mỗi năm, đủ cung cấp cho hơn 6.000 hộ gia đình. Đồng thời, nông dân vẫn thu hoạch lúa mì bình thường, tạo nguồn thu nhập kép, đó là vừa bán điện mà vẫn thu hoạch được nông sản.
Đến đây, thiết nghĩ nên thêm một thông tin thứ tư rất mới và nóng cho tổ hợp “điện mặt trời trên đất trồng lúa” này. Đó là sáng 07/01/2026, tại buổi làm việc với Ban Chính sách chiến lược Trung ương, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu quan trọng và cấp bách của việc chuyển đổi mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ; thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Tuy rằng “điện mặt trời trên đất trồng lúa” tại Việt Nam mới chỉ là ý tưởng, là mong muốn và hy vọng nhưng với ý chí và quyết tâm chuyển đổi mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ hiện nay, mục tiêu ấy hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
