Các kịch bản được đưa ra nhằm kiểm tra quá trình từ tiếp nhận, xác minh, chia sẻ thông tin, đánh giá mức độ tác động đến việc triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn bay, điều tiết luồng không lưu và điều chỉnh hoạt động khai thác. Ba trụ cột phối hợp trong một chuỗi ứng phó
Chiều 25/8, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (ACV) và Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (Vietnam Airlines) phối hợp tổ chức Diễn tập mô phỏng 3A.2026 - phối hợp xử lý UAV xâm nhập trái phép tại Cảng HKQT Nội Bài.
Trong 7 tháng năm 2026, ngành hàng không ghi nhận 22 vụ việc thiết bị bay không người lái (UAV) ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác và 18 vụ việc tiềm ẩn nguy cơ. Những sự cố này không chỉ làm gián đoạn, kéo dài thời gian khai thác chuyến bay mà còn phát sinh chi phí, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình và kế hoạch đi lại của hành khách.
Đáng chú ý, các vụ việc liên tiếp tại Cảng HKQT Tân Sơn Nhất trong các ngày 11/8 và 13/8 đã khiến đường cất hạ cánh phải tạm ngừng khai thác nhiều lần, buộc một số chuyến bay phải bay chờ hoặc chuyển hướng.
Diễn tập mô phỏng 3A.2026 được thực hiện trên cả ba trụ cột có mối quan hệ trực tiếp và liên tục trong chuỗi khai thác hàng không là Bảo đảm hoạt động bay - Cảng hàng không - Hãng hàng không. Cuộc diễn tập nhằm kiểm tra năng lực phối hợp, hiệp đồng, chia sẻ thông tin và ra quyết định giữa các lực lượng khi xuất hiện tình huống bất thường có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động khai thác.
Theo kịch bản giả định, trong khung giờ cao điểm tại Cảng HKQT Nội Bài, tổ lái một chuyến bay đang thực hiện tiếp cận hạ cánh báo cáo phát hiện vật thể giống UAV tại khu vực có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động bay. Thông tin tiếp tục được ghi nhận từ nhân viên khu bay và tàu bay khác, tạo thêm cơ sở để các lực lượng xác minh, đánh giá mức độ tin cậy và nguy cơ của tình huống.
Khi nguy cơ được xác định có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động cất, hạ cánh, các cơ sở điều hành bay phải nhanh chóng triển khai biện pháp bảo đảm an toàn cho tàu bay trong khu vực trách nhiệm, đồng thời chia sẻ thông tin với các đầu mối liên quan để hình thành bức tranh tình huống chung.
Từ đây, tình huống được mở rộng trên toàn chuỗi khai thác. Trung tâm Quản lý luồng không lưu tính toán phương án điều tiết các chuyến bay từ sân bay khởi hành, hạn chế lượng tàu bay tiếp tục tiến vào khu vực bị ảnh hưởng; các cơ sở cung cấp dịch vụ điều hành bay liên quan phối hợp để cân bằng nhu cầu với năng lực khai thác. Ở mặt đất, khu bay, vị trí đỗ, nhà ga và năng lực phục vụ cũng được đưa vào đánh giá.
Khi tình huống kéo dài, số lượng tàu bay chờ tăng, một số chuyến bay có thể phải tính toán phương án chuyển hướng; kế hoạch khai thác đội tàu, tổ bay và phục vụ hành khách của hãng hàng không bị xáo trộn. Nếu không được kiểm soát, những tác động này có thể tiếp tục lan truyền trong toàn bộ mạng khai thác.
Vì vậy, kịch bản 3A.2026 không dừng ở việc xử lý một phương tiện bay không người lái, mà tập trung kiểm tra khả năng cùng nhận diện một tình huống, cùng chia sẻ thông tin và phối hợp ra quyết định giữa các mắt xích trong chuỗi khai thác hàng không.
Khi nguy cơ được kiểm soát và đủ điều kiện an toàn để xem xét khôi phục, hoạt động được thực hành khôi phục theo từng bước, căn cứ vào tình trạng an toàn, năng lực đường cất, hạ cánh, vị trí đỗ, nhà ga và khả năng phục vụ của các đơn vị liên quan. Các biện pháp quản lý luồng không lưu tiếp tục được điều chỉnh để kiểm soát lượng tàu bay tồn đọng, tránh tạo áp lực khai thác đột biến khi hoạt động được nối lại.
Với sự tham gia của các lực lượng trong toàn chuỗi khai thác, diễn tập kiểm tra khả năng phối hợp từ phát hiện, thông báo, xác minh thông tin đến điều hành bay, quản lý luồng không lưu, khai thác cảng hàng không, điều chỉnh kế hoạch khai thác của hãng và phục vụ hành khách.
Đây cũng là điểm cốt lõi của 3A.2026: một tình huống phát sinh trong vùng trời có thể nhanh chóng trở thành bài toán về năng lực tiếp nhận của sân bay, vị trí đỗ, nhà ga, đội tàu, tổ bay và hành khách. Vì vậy, hiệu quả ứng phó phụ thuộc vào khả năng các bên duy trì một bức tranh tình huống thống nhất và đưa ra quyết định phù hợp trong từng thời điểm.
Kiểm tra khả năng vận hành của cả hệ thống trước một tình huống bất thường
Ghi nhận tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và nỗ lực phối hợp của các cơ quan, đơn vị, lực lượng tham gia; đồng thời đánh giá cuộc diễn tập đã cơ bản đạt mục đích, yêu cầu đề ra, Phó Tổng Giám đốc VATM Nguyễn Mạnh Kiên cho rằng, giá trị quan trọng nhất của 3A.2026 là kiểm tra khả năng vận hành của cả hệ thống khi một tình huống bất thường có thể đồng thời ảnh hưởng đến vùng trời, sân bay, mạng khai thác của hãng hàng không và hành khách.
“Đây là diễn tập, mục đích trước hết là để tập nhưng kịch bản phải sát những nguy cơ có thật; trách nhiệm phải thật; phối hợp, hiệp đồng và ứng phó phải thật; số liệu, thời hạn, quyết định và bằng chứng phải kiểm chứng được; bài học kinh nghiệm phải là bài học thật và phải được chuyển hóa thành hành động thật”, ông Kiên chia sẻ sau khi kết thúc diễn tập.
Phó Tổng Giám đốc VATM cũng đề nghị các đơn vị tiếp tục rút kinh nghiệm về chất lượng bức tranh tình huống chung, kỷ luật thông tin, đánh giá năng lực tiếp nhận của sân bay, các kênh liên lạc dự phòng và khả năng duy trì chất lượng quyết định trong tình huống kéo dài. Các đơn vị cần xác định rõ những nội dung cần khắc phục, đơn vị chủ trì, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành, ưu tiên các vấn đề liên quan trực tiếp đến an toàn, thẩm quyền, luồng thông tin và phương án dự phòng.
Đối với các cuộc diễn tập tiếp theo, lãnh đạo VATM định hướng xây dựng tình huống khó hơn, sát thực tế hơn, có thể kết hợp nhiều yếu tố bất lợi nhằm kiểm tra sâu hơn khả năng phối hợp và sức chống chịu của hệ thống. "Dù tình huống diễn biến ở mức độ nào, nguyên tắc xuyên suốt vẫn là an toàn là ưu tiên cao nhất; đúng thẩm quyền; thông tin chính xác, đóng vòng; chủ động điều tiết từ sớm, từ xa và phục hồi có kiểm soát", Phó Tổng Giám đốc VATM nhấn mạnh và cho rằng, Diễn tập 3A.2026 không phải là một hoạt động đơn lẻ, mà là một mắt xích trong công tác chuẩn bị thường xuyên của VATM, ACV và Vietnam Airlines nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống bất thường, góp phần duy trì hoạt động hàng không an toàn, điều hòa, hiệu quả, thuận tiện và liên tục.
Tham gia diễn tập có lãnh đạo và đại diện các cơ quan, đơn vị thuộc VATM, trong đó có Công ty Quản lý bay miền Bắc, Trung tâm Quản lý luồng không lưu, Trung tâm Thông báo tin tức hàng không và các đơn vị chuyên môn liên quan; đại diện Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP (Vietnam Airlines) cùng các thành phần tham gia theo kịch bản.
Tham dự và theo dõi diễn tập còn có đại diện Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Cục Hàng không Việt Nam, các cơ quan quản lý chuyên ngành; đại diện các hãng hàng không Vietjet, Sun PhuQuoc Airways, Cathay Pacific Airways và các cơ quan, đơn vị liên quan.
